:: Pierwsze kroki
Historia roweru zaczyna się w czasach antycznych. Wizerunki pojazdów,
które mogą być uznawane za "przodków" dzisiejszego roweru
obecne są na reliefach odnalezionych na terenie starożytnego Egiptu
i Babilonii. Zanim rower osiągnął swoją dzisiejszą formę, przebył
długą drogę rozwoju, począwszy od etapu prymitywnej "maszyny
do biegania".
Pierwszym i
nowożytnymi przodkami roweru były pojazdy, w których jeździec poruszał
się odpychając się nogami od ziemi. Po raz pierwszy pojawiły się
pod koniec XVIII wieku w Paryżu, a ich wynalazcą był Francuz de
Sivrac. Pojazdy tego typu wykonane były z drewna, składały się z
dwóch kół połączonych żerdzią, na której umocowane było siedzenie.
Biorąc pod uwagę stan ówczesnych dróg wygoda podczas jazdy musiała
pozostawiać wiele do życzenia. Pojazd nie zachwycał również funkcjonalnością,
przedni widelec był nieruchomy, więc w przypadku chęci zmiany kierunku
jazdy "kierowca" był zmuszony do zejścia na ziemię i ustawiania
maszyny w odpowiednim kątem. Wehikuł ten nie nadawał się zbytnio
do podjazdów, a w szczególności do zjazdów, podczas których "kierowca",
uzbrojony jedynie we własne buty jako hamulce, tracił kontrolę nad
rozpędzającym się pojazdem. Jeździec podczas jazdy wyglądał jak
gdyby biegł, stąd nazwa pojazdu - " maszyna do biegania".
Maszyna ta nie zyskała sobie zbyt wielu zwolenników, jednak odegrała
istotną rolę w historii rozwoju roweru, gdyż kolejni inżynierowie
bazowali na jej formie i wprowadzali ulepszenia.
Istotnych zmian w konstrukcji "maszyny do biegania" dokonał
w 1816 r. Niemiec Karl von Drais de Sauerbrun. Jego ulepszenie polegało
na zastosowaniu obrotowego widelca przedniego, połączonego z kierownicą,
umożliwiającego skręcanie bez konieczności zsiadania z pojazdu,
co znacznie poprawiło komfort jazdy. Oryginalny egzemplarz, nazwany
przez autora - od jego nazwiska - "draisine", czyli po
polsku drezyna, zachował się do dziś i można go oglądać w muzeum
miejskim w Karlsruhe. Drezyna ważyła początkowo ok. 45 kg i pozwalała
osiągnąć prędkość ok. 10 km/h. W następnych modelach udało się zmniejszyć
wagę do ok. 20 kg, dzięki czemu prędkość wzrosła do ok. 15 km/h.
Drais opatentował swoją konstrukcję, zajął się jej produkcją i udoskonalaniem.
Stworzył uruchamiany linką hamulec oraz siodełko z regulacją wysokości.
Konstrukcja Draisa zyskała sobie sporą popularność, również w Anglii,
głównie za sprawą Dennisa Johnsona, który rozpoczął produkcję drezyn.
Do góry
:: Pierwszy napęd
 W
1839 r. Szkot Kirkpatrick MacMillan opracował pojazd z mechanizmem
napędowym, dzięki czemu nie było potrzeby odpychania się od ziemi
podczas jazdy. Mechanizm skonstruowany był z dwóch pionowych prętów,
przymocowanych wahliwie do kierownicy, połączonych przymocowanymi
przegubowo prętami z korbami osadzonymi na piaście tylnego koła.
Poprzez naprzemienne ruchy nogami do przodu i do tył, pojazd był
wprawiany w ruch. W 1842 r. MacMillan przejechał, liczącą 229 km
trasę z Courthill do Glasgow i z powrotem, na której osiągnął średnią
prędkość ok. 13 km/h. Autor owego wynalazku jest również sprawcą
pierwszego odnotowanego wypadku rowerowego, na swoim pojeździe potrącił
dziecko, za co musiał zapłacić 5 szylingów. Wynalazek MacMillana
nie zyskał sobie jednak wielkiej popularności.
Do góry
:: Czas pedałów
  Dalszy
rozwój jednośladów miał miejsce we Francji, gdzie za sprawą Pierre'a
Michaux i jego syna Ernesta rozpoczęła się era roweru wysokiego.
W 1861 r. stworzyli oni mechanizm korbowy umieszczony na piaście
przedniego koła. Jeździec wprawiał pojazd w ruch, obracając pedałami.
Pojazd Michaux, zwany welocypedem, różnił się od swoich poprzedników
również materiałami, z których został wykonany: drewniana żerdź
została zastąpiona stalowymi prętami, siodło było mocowane do sprężystego
pręta, co miało łagodzić wstrząsy podczas jazdy. Koła pozostały
drewniane, lecz zostały opasane obręczą wykonaną ze stali. Ponieważ
nie wymyślono jeszcze mechanizmu napędowego z przełożeniami, aby
uzyskać większą prędkość, podczas szybkiej jazdy nawet powyżej 30
km/h, zaczęto zwiększać przednie koło, natomiast tylne zmniejszać,
aby poprawić stabilność pojazdu. Prowadziło to do dysproporcji w
wymiarach kół, przednie było czterokrotnie większe od tylniego.
Ten typ roweru został nazwany bicyklem. Niestety jazda na bicyklach
była niewygodna i niebezpieczna, gdyż rowerzysta siedział na nie
małej wysokości i nader często z niej spadał.
Wkrótce wprowadzono zmianę w produkcji i sposobie mocowania szprych
do piasty. Grube, drewniane szprychy zostały zastąpione przez cienkie
i metalowe. Zamiast mocowania promienistego zaczęto stosować styczne,
a sąsiednie szprychy były skierowane w przeciwne strony. Układ ten,
stosowany do dziś, zmniejszył nacisk na szprychy i pozwolił uniknąć
wyboczeń.
Do góry
:: Łańcuch, ogumienie
i przekładnia
Niemal pół wiek u
po MacMillanie, w 1879 r. Anglik Harry John Lawson ponownie skonstruował
rower z napędem na tylnie koło, przekazywanym za pomocą łańcucha.
Lawson nie zmniejszył jednak rozmiaru kół, czego dokonał John Starley.
Zmienił on konstrukcję, tak aby koła były jednakowej wielkości,
a rama była w kształcie czworokąta i w 1885 r. rozpoczął produkcję
pojazdu pod nazwą "Rover", która przyjęła się w Polsce
na określenie tego typu pojazdu.
Następnym krokiem na drodze rozwoju roweru stało się wprowadzenie
pneumatycznego ogumienia, zamiast dotychczas stosowanych gum pełnych.
Dokonał tego w 1888 r., pochodzący z Belfastu, weterynarz John Dunlop.
Jego wynalazek zwiększył znacznie komfort jazdy i pozwolił na uzyskiwanie
większych prędkości.
Współcześnie znane i cały czas stosowane torpedo - czyli wolnobiegowa
piasta została wprowadzona na rynek przez firmę Fichtel & Sachs
w 1900 roku. W 1902 r. James Archer oraz Henry Sturmey stworzyli
przekładnie, umożliwiającą zmianę biegów podczas j azdy.
Początkowo dwu-, a później trzybiegowa przerzutka, przesuwająca
łańcuch z jednego trybu na inny, była montowana na tylnej piaście
Konstrukcja Starleya oraz wynalazki Dunlopa, Archera i Sturmey doprowadziły
do powstania roweru, uważanego za prototyp współczesnego. Ustabilizowała
się zasadniczo konstrukcja roweru. Rozpoczął się złoty wiek w historii
roweru. Zasadnicza idea roweru nie uległa już zmianie. Dalszy rozwój
dokonywał się poprzez systematyczne usprawnianie konstrukcji m.in.:
zmiany umiejscowienia siodełka, zmiany wykorzystywanych w produkcji
materiałów, w celu zmniejszenia wagi pojazdu oraz usprawnianiu mechanizmów
oraz wprowadzaniu nowych m.in.: amortyzatorów czy też hamulców tarczowych.
Rower stał się jednym z najpopularniejszych środków komunikacji.
Do góry
:: Górski epizod
 |
|
Schwinn Excelsior 1937 r.
|
Pierwsza namiastka roweru górskiego powstała już w 1933 roku, kiedy
to Ignaz Schwinn opracował model topornego, ciężkiego roweru na
grubych oponach i z płaską kierownicą. Schwinn Excelsior był używany
do praktycznych celów - jako maszyna do przewożenia przedmiotów
codziennego użytku.
 |
|
Gary Fisher
|
Prawdziwym początkiem są jednak lata siedemdziesiąte. Kiedy władze
zakazały jazdy motocyklami po zboczu stromej góry Mount Tamalpais
(znanej także jako Mount Tam) w okręgu Marin (Marin County) w Kalifornii
w USA ze względu na zły wpływ na środowisko, młodzi ludzie postanowili
zjeżdżać na rowerach. Rowery - zazwyczaj mocne Schwinny Excelsior
- były wwożone na górę na pace ciężarówki. O tego momentu sprawy
potoczyły się szybkim biegiem. Rosnąca popularność nowego sportu
wymuszała coraz to nowe przeróbki i poprawki oryginalnego "klunkera"
(z ang. clunker - klekot, grat, rzęch)) - bo też tak zwano
ten rodzaj roweru. Problemów było wiele - począwszy od gotującego
się smaru w łożyskach, rozgrzewających się hamulcach nożnych (torpedo),
aż po niemożność wjazdu na górę o własnych siłach. To Gary Fisher
- czołowy kolarz przełajowy - uznawany obecnie za "ojca"
kolarstwa górskiego zastosował przerzutkę, kciukowe manetki biegów
oraz regulowanej wysokości wspornik podsiodłowy, który umożliwiał
regulację wysokości siodełka w zależności czy rowerzysta jechał
pod górę, czy z góry. Następnie Joe Breeze - konstruktor ram - postanowił
przerobić geometrię roweru Schwinn Exc
 |
|
Schwinn Excelsior 1948 r.
|
elsior tak, aby zmniejszyć jej ciężar. W rowerze zastosowano 15-biegową
przekładnię, hamulce cantilever oraz używane w motorach kierownice
i dźwignie hamulców. To już był prawdziwy rower górski.
Fabrykę rowerów górskich z prawdziwego zdarzenia założyli w 1979
roku Tom Ritchey, Gary Fisher i Charlie Kelly. Produkowali oni wyłącznie
rowery górskie - "MountainBikes", które następnie nazwano
"Fisher MountainBikes", a potem "Gary Fisher Bicycles".
Ponieważ każdy z założycieli miał inną wizję robienia biznesu, trzej
założyciele w 1984 roku rozeszeli się. Gary Fischer chciał popularyzować
ten sport i robić rowery dla wszystkich. Charlie Kelly miał wizję
produkowania najlepszych rowerów na świecie - w małych seriach i
oczywiście drogich. Charlie Kelly ostatecznie wycofał się z rowerowego
biznesu.
W 1980 roku zastosowano obręcze aluminiowe, zamiast stalowych,
co wydatnie obniżyło wagę roweru. Pierwszym seryjnie produkowanym
rowerem był od 1981 roku Specialized Stumpjumper w cenie 750 dolarów,
produkowany przez Mike'a Sinyarda - producenta rowerów z San Jose
w Kaliforni, a skonstruowany przez Tima Neena. Kolejny duży krok
w rozwoju roweru górskiego to rok 1982. Dwie japońskie firmy Shimano
i SunTour zaprezentowały kompletne grup osprzętu do MTB (łańcuch,
kaseta (zębatki), korbowód, piasty, hamulce). Dzięki temu produkcja
rowerów była prostsza i tańsza. Co dziesiąty kupowany w USA w 1983
r. rower należał do nowej kategorii MTB, a w roku 1989 sprzedaż
stanowiła 70 procent amerykańskiego rynku. Podobny boom nastąpił
także w Europie.
 |
 |
 |
| Columbia Fire-Arrow FS 1 1959 r. |
Otis Guy 1987 r. |
Specialized Stumpjumper z 1983 r. |
Do góry
:: Rower w Polsce
Rower w Polsce pojawił się stosunkowo wcześnie. Od 1886 r. działało
Warszawskie Towarzystwo Cyklistów, grupujące początkowo miłośników
bicykla, a następnie rowerów. Jak już wcześniej pisaliśmy nazwa
"rower" w polskim języku została zapożyczona od marki
rowerów "Rover" produkowanych w Anglii w 1885 roku przez
Johna Starleya.
Pierwszą produkcję rowerów w Polsce rozpoczęto w 1917 roku w zakładzie
F.Zawadzkiego. Słowo produkcja jest nieco na wyrost - w pierwszym
roku złożono 17 sztuk. W latach trzydziestych było to już 60 sztuk
dziennie. Wkrótce powstały dalsze wytwórnie prywatne: Kamińskiego,
Lipińskiego, Wahrena i innych. W 1929 roku powstała Państwowa Wytwórnia
Uzbrojenia w Warszawie, która podjęła się produkcji rowerów marki
"Łucznik" na skalę przemysłową. Zakład ten w sezonie wytwarzał
do 5000 rowerów miesięcznie, podczas gdy pozostałe wytwórnie prywatne
osiągały do 6000 szt, rocznie. Sumaryczna roczna produkcja w tym
okresie to 80.000 szt. rocznie.
Po II Wojnie Światowej wznowiono państwową produkcję rowerów w oparciu
o dotychczasowe prywatne wytwórnie. W roku 1945 sprzedano 4000 sztuk.
Romet
W 1949 roku powstała n
 |
|
Marzenie turystów w PRL - "Wagant"
|
ajwiększa polska fabryka rowerów: "Romet" w Bydgoszczy.
Przedsiębiorstwo skupiało kilkanaście zakładów produkcyjnych w Bydgoszczy,
Poznaniu oraz Czechowicach-Dziedzicach. W 1953 roku podjęto decyzje
o wybudowaniu nowego centralnego zakładu w Bydgoszczy. W latach sześćdziesiątych
zakład w Czechowiach wyłączono z Zakładów Rowerowych Romet. W latach
90 ślaski oddział usamodzielnił się, a Zjednoczone Zakłady Rowerowe
Romet zmieniły nazwę na Zakłady Rowerowe Romet w Bydgoszczy. Firma
składała się z oddziałów:
- Zakład R-1 w Bydgoszczy - centralny, największy. Produkował
szeroką gamę rowerów dziecięcych i dla dorosłych
- Zakład R-2 w Poznaniu - produkował łańcuchy (nie tylko rowerowe),
piasty , osprzęt oświetleniowy, oraz rowery dziecięce. Trzeci
co do wielkości
- Zakład R-3 w Jastrowiu (najmniejszy) - produkcja rowerów na
kołach 12"-24"
- Zakład R-4 w Kowalewie Wielkopolskim. Drugi co do wielkości.
Tutaj były produkowane legendarne składaki (Wigry) na kołach 20"
i 24" oraz rowery górskie, terenowe i BMXy
- Zakład R-5 w Wałaczu. Produkował piasty, mechanizmy korbowe
oraz inne elementy układu napędowego.
- Zakład R-6 - zakłady transportowe. Tutaj działał ośrodek badawczo-rozwojowy.
W szczytowych latach produkcja "Rometu" osiągała 1.000.000
- 1.200.000 sztuk rocznie. Na polskich ulicach królowały modele:
Wigry, Jubilat, Zenit, Konsul, Gazela, Kometa, Wagant, Passat, Meteor,
Orkan, Jaguar, Huragan, Universal, Reksio, Flaming,
 |
| Wigry w nowym wcieleniu |
W roku 1991 zakłady zostały przekształcone w spółkę akcyjną o nazwie
Zakłady Rowerowe "Romet" Spółka Akcyjna. W wyniku nieudanego
procesu prywatyzacyjnego zakład został postawiony w stan upadłości
i w 1998 roku sąd wystawił go na sprzedaż. Zakład R-1 zlikwidowano.
Część zakładu R-2 w Poznaniu zlikwidowano, część przekazano w prywatne
ręce. Inwestor kontynuował produkcje łańcuchów i oświetlenia. W
1999 roku firma Arkus s.c. kupiła zakład R-3 w Jastrowiu i rok później
R-4 w Kowalewie. Nowy właściciel przejął całą załogę oraz uzyskał
prawo do marki "Romet" oraz takich hitów jak Jubilat czy
Wigry. Zakład R-5 został przekształcony w spółkę pracowniczą.
Obecnie (2006 rok) w Polsce mamy trzech dużych producentów rowerów:
Kross, Arkus & Romet Group i Zasada-Rowery produkujący rowery
pod marką Maxim oraz mniejsze firmy: Trade-Stomil produkujący rowery
pod marką Magnum i Tolin z Włocławka
Kross
 Firma
KROSS powstała w 1990 roku w Przasnyszu. Jej założyciel, Zbigniew
Sosnowski, działalność w branży rowerowej rozpoczął od prowadzenia
własnego sklepu rowerowego, który bardzo szybko przekształcił się
w hurtownię, a następnie montownię rowerów. Obecnie jest to największy
polski (i europejski) producent, sprzedający rowery pod tą marką
od 2003 roku. Firma posiadała w 2005 roku ok. 45% krajowego rynku
i sprzedaje ok. 800.000 sztuk rocznie. 50% produkcji jest eksportowanej
do między innymi: Francji, Wielkiej Brytanii, Niemiec, krajów Skandynawskich,
Beneluksu, Szwajcarii, USA, Kanady oraz krajów dawnego Związku Radzieckiego.
Firma zatrudnia ponad 1000 osób.
Strona producenta: http://www.kross.pl
»
Arkus & Romet Group sp.
z o.o.
 Działająca
od roku 1991 firma Arkus rozpoczęła produkcję rowerów pod swoją
marką w roku 1996. W 1999 roku od Fabryki Romet S.A. w Bydgoszczy
odkupiła Fabrykę Rowerów "ROMET-JASTROWIE", która jest
kontynuatorem wieloletniej tradycji Zakładu R-3 w Jastrowiu. Od
2003 roku rowery są wytwarzane w czterech zakładach produkcyjnych:
ARKUS-PODGRODZIE k.Dębicy, ROMET-JASTROWIE, ROMET-KOWALEWO Wlkp.
i ARKUS-UKRAINA w Nowowołyńsku. Od czerwca 2005 nastąpiło połączenie
trzech fabryk na terenie Polski pod nazwą Arkus & Romet Group
Sp. z o.o. Obecnie firma ma 30% udział w rynku rowerowym w Polsce,
a 50% swojej produkcji eksportuje (głównie do Niemiec, Holandii,
Belgii i Anglii). Od 2006 roku firma sprzedaje swoje rowery pod
czterema markami: Arkus, Arkus VIP, Delta i Romet. Dzięki uzyskanym
prawom do wykorzystania znanych przez całe PRL marek firma produkuje
między innymi rowery Romet Wigry oraz Jubilat. Firma zatrudnia 600
osób.
Strona producenta: http://www.arkus.com.pl
»
Zasada-Rowery
Wieluńska Zasada-Rowery istnieje od 1992 roku, a od 1996 roku prowadzi
montaż rowerów. Marka "Maxim" zadebiutowała w 2000 roku.
W 2005 roku roczna produkcja wyniosła 35.000 sztuk rowerów.
Strona producenta: http://www.zasada-rowery.pl
»
Trade Stomil (Magnum)
W 1993 roku firma (istniejąca od 1971) rozpoczęła sprzedaż niemieckich
rowerów Kynast. W kolejnych latach prowadziła sprzedaż i wreszcie
produkcję pod własną marką "Magnum".
Strona producenta: http://www.trade-stomil.pl
»
Tolin
Firma Jerzego Topolskiego produkująca rowery górskie, retro, składaki
i turystyczne na kołach 24", 26" oraz 28".
Strona producenta: http://www.tolin.com.pl
»
Witold Janyszek, Marcin jakub Korzonek
Ostatnia aktualizacja: 2006' maj
Do góry
:: Stare plakaty o
tematyce rowerowej
Więcej plakatów
rowerowych »
Do góry
:: Odnośniki do stron poświęconych
starym rowerom
Do góry
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(c) 1995-2007 Wszelkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie oraz wykorzystywanie artykułów publikowanych
w witrynie www.wrower.pl bez zezwolenia zabronione. |
|
MENU