Prawo o Ruchu Drogowym

Dz.U.03.58.515

2003-09-01 zm. Dz.U.03.137.1302 art.17
2003-09-12 zm. Dz.U.03.149.1451 art.1, art.2
2003-09-28 zm. Dz.U.03.149.1452 art.4
2003-11-17 zm. Dz.U.03.162.1568 art.133
2003-12-09 zm. Dz.U.03.200.1953 art.3
2004-01-01 zm. Dz.U.03.124.1152 art.148
zm. Dz.U.03.149.1452 art.4
2004-01-25 zm. Dz.U.03.130.1190 art.4
2004-05-01 zm. Dz.U.03.124.1152 art.148
zm. Dz.U.04.29.257 art.115
zm. Dz.U.04.54.535 art.141
zm. Dz.U.04.92.884 art.1
2004-07-01 zm. Dz.U.03.210.2036 art.9
zm. Dz.U.04.121.1264 art.8
2004-08-21 zm. Dz.U.04.173.1808 art.22

USTAWA

z dnia 20 czerwca 1997 r.

Prawo o ruchu drogowym

(tekst jednolity)

(Stan aktualny na: marzec'2005 r.)

Dział I

Przepisy ogólne

Art. 1. 1. Ustawa reguluje zasady ruchu na drogach publicznych oraz w strefach zamieszkania, warunki dopuszczenia pojazdów do tego ruchu, wymagania w stosunku do osób kierujących pojazdami i innych uczestników ruchu oraz zasady kontroli ruchu drogowego.

2. Przepisy ustawy stosuje się również do ruchu odbywającego się poza drogami publicznymi, jeżeli jest to konieczne dla uniknięcia zagrożenia bezpieczeństwa uczestników tego ruchu.

Art. 2. Użyte w ustawie okre¶lenia oznaczają:

1) "droga" - wydzielony pas terenu składający się z jezdni, pobocza, chodnika, drogi dla pieszych lub drogi dla rowerów, łącznie z torowiskiem pojazdów szynowych znajdującym się w obrębie tego pasa, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów, ruchu pieszych, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt;

2) "droga twarda" - drogę z jezdnią o nawierzchni bitumicznej, betonowej, kostkowej, klinkierowej lub brukowcowej oraz z płyt betonowych lub kamienno-betonowych, jeżeli długo¶ć nawierzchni przekracza 20 m; inne drogi są drogami gruntowymi;

3) "autostrada" - drogę dwujezdniową, oznaczoną odpowiednimi znakami drogowymi, na której nie dopuszcza się ruchu poprzecznego, przeznaczoną tylko do ruchu pojazdów samochodowych, które na równej, poziomej jezdni mogą rozwinąć prędko¶ć co najmniej 40 km/h, w tym również w razie ciągnięcia przyczep;

4) "droga ekspresowa" - drogę dwu- lub jednojezdniową, oznaczoną odpowiednimi znakami drogowymi, na której skrzyżowania występują wyjątkowo, przeznaczoną tylko do ruchu pojazdów samochodowych;

5) "droga dla rowerów" - drogę lub jej czę¶ć przeznaczoną do ruchu rowerów jedno¶ladowych, oznaczoną odpowiednimi znakami drogowymi;

6) "jezdnia" - czę¶ć drogi przeznaczoną do ruchu pojazdów; okre¶lenie to nie dotyczy torowisk wydzielonych z jezdni;

7) "pas ruchu" - każdy z podłużnych pasów jezdni wystarczający do ruchu jednego rzędu pojazdów wielo¶ladowych, oznaczony lub nieoznaczony znakami drogowymi;

8) "pobocze" - czę¶ć drogi przyległą do jezdni, która może być przeznaczona do ruchu pieszych lub niektórych pojazdów, postoju pojazdów, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt;

9) "chodnik" - czę¶ć drogi przeznaczoną do ruchu pieszych;

10) "skrzyżowanie" - przecięcie się w jednym poziomie dróg mających jezdnię, ich połączenie lub rozwidlenie, łącznie z powierzchniami utworzonymi przez takie przecięcia, połączenia lub rozwidlenia; okre¶lenie to nie dotyczy przecięcia, połączenia lub rozwidlenia drogi twardej z drogą gruntową lub stanowiącą dojazd do obiektu znajdującego się przy drodze;

11) "przej¶cie dla pieszych" - powierzchnię jezdni, drogi dla rowerów lub torowiska przeznaczoną do przechodzenia przez pieszych, oznaczoną odpowiednimi znakami drogowymi;

12) "przejazd dla rowerzystów" - powierzchnię jezdni lub torowiska przeznaczoną do przejeżdżania przez rowerzystów, oznaczoną odpowiednimi znakami drogowymi;

13) "przystanek" - miejsce zatrzymywania się pojazdów transportu publicznego, oznaczone odpowiednimi znakami drogowymi;

14) "tunel" - budowlę na drodze, oznaczoną odpowiednimi znakami drogowymi;

15) "obszar zabudowany" - obszar oznaczony odpowiednimi znakami drogowymi;

16) "strefa zamieszkania" - obszar obejmujący drogi publiczne lub inne drogi, na którym obowiązują szczególne zasady ruchu drogowego, a wjazdy i wyjazdy oznaczone są odpowiednimi znakami drogowymi;

17) "uczestnik ruchu" - pieszego, kierującego, a także inne osoby przebywające w pojeĽdzie lub na pojeĽdzie znajdującym się na drodze;

18) "pieszy" - osobę znajdującą się poza pojazdem na drodze i niewykonującą na niej robót lub czynno¶ci przewidzianych odrębnymi przepisami; za pieszego uważa się również osobę prowadzącą, ciągnącą lub pchającą rower, motorower, motocykl, wózek dziecięcy, podręczny lub inwalidzki, osobę poruszającą się w wózku inwalidzkim, a także osobę w wieku do 10 lat kierującą rowerem pod opieką osoby dorosłej;

19) "kolumna pieszych" - zorganizowaną grupę pieszych prowadzoną przez kierownika lub dowódcę;

20) "kierujący" - osobę, która kieruje pojazdem lub zespołem pojazdów, a także osobę, która prowadzi kolumnę pieszych, jedzie wierzchem albo pędzi zwierzęta pojedynczo lub w stadzie;

21) "kierowca" - osobę uprawnioną do kierowania pojazdem silnikowym;

22) "szczególna ostrożno¶ć" - ostrożno¶ć polegającą na zwiększeniu uwagi i dostosowaniu zachowania uczestnika ruchu do warunków i sytuacji zmieniających się na drodze, w stopniu umożliwiającym odpowiednio szybkie reagowanie;

23) "ustąpienie pierwszeństwa" - powstrzymanie się od ruchu, jeżeli ruch mógłby zmusić innego kierującego do zmiany kierunku lub pasa ruchu albo istotnej zmiany prędko¶ci, a pieszego - do zatrzymania się, zwolnienia lub przyspieszenia kroku;

24) "ruch kierowany" - ruch otwierany i zamykany za pomocą sygnalizacji ¶wietlnej albo przez uprawnioną osobę;

25) "niedostateczna widoczno¶ć" - widoczno¶ć występującą od zmierzchu do ¶witu, a także w warunkach zmniejszonej przejrzysto¶ci powietrza od ¶witu do zmierzchu;

26) "wymijanie" - przejeżdżanie (przechodzenie) obok pojazdu lub uczestnika ruchu poruszającego się w przeciwnym kierunku;

27) "omijanie" - przejeżdżanie (przechodzenie) obok nieporuszającego się pojazdu, uczestnika ruchu lub przeszkody;

28) "wyprzedzanie" - przejeżdżanie (przechodzenie) obok pojazdu lub uczestnika ruchu poruszającego się w tym samym kierunku;

29) "zatrzymanie pojazdu" - unieruchomienie pojazdu niewynikające z warunków lub przepisów ruchu drogowego, trwające nie dłużej niż 1 minutę, oraz każde unieruchomienie pojazdu wynikające z tych warunków lub przepisów;

30) "postój pojazdu" - unieruchomienie pojazdu niewynikające z warunków lub przepisów ruchu drogowego, trwające dłużej niż 1 minutę;

31) "pojazd" - ¶rodek transportu przeznaczony do poruszania się po drodze oraz maszynę lub urządzenie do tego przystosowane;

32) "pojazd silnikowy" - pojazd wyposażony w silnik, z wyjątkiem motoroweru i pojazdu szynowego;

33) "pojazd samochodowy" - pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędko¶cią przekraczającą 25 km/h; okre¶lenie to nie obejmuje ciągnika rolniczego;

34) "pojazd wolnobieżny" - pojazd silnikowy, którego konstrukcja ogranicza prędko¶ć jazdy do 25 km/h, z wyłączeniem ciągnika rolniczego;

35) "pojazd członowy" - zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego złączonego z naczepą;

36) (1) "pojazd specjalny" - pojazd samochodowy lub przyczepę przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczno¶ć dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia; w pojeĽdzie tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji;

37) (2) "pojazd używany do celów specjalnych" - pojazd samochodowy przystosowany w sposób szczególny do przewozu osób lub ładunków, używany przez Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej, Policję, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu, Straż Graniczną, kontrolę skarbową, Służbę Celną, jednostki ochrony przeciwpożarowej, Inspekcję Transportu Drogowego i Służbę Więzienną;

38) "pojazd uprzywilejowany" - pojazd wysyłający sygnały ¶wietlne w postaci niebieskich ¶wiateł błyskowych i jednocze¶nie sygnały dĽwiękowe o zmiennym tonie, jadący z włączonymi ¶wiatłami mijania lub drogowymi; okre¶lenie to obejmuje również pojazdy jadące w kolumnie, na której początku i na końcu znajdują się pojazdy uprzywilejowane wysyłające dodatkowo sygnały ¶wietlne w postaci czerwonego ¶wiatła błyskowego;

39) (3) "pojazd zabytkowy" - pojazd, który na podstawie odrębnych przepisów został wpisany do rejestru zabytków lub znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków;

40) "samochód osobowy" - pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą oraz ich bagażu;

41) "autobus" - pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą;

41a) "autobus szkolny" - autobus przeznaczony do przewozu dzieci do szkoły, barwy pomarańczowej, oznaczony z przodu i z tyłu prostokątnymi tablicami barwy białej, z napisem barwy czarnej "autobus szkolny";

42) "samochód ciężarowy" - pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ładunków; okre¶lenie to obejmuje również samochód ciężarowo-osobowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ładunków i osób w liczbie od 4 do 9 łącznie z kierowcą;

42a) (4) "ciągnik samochodowy" - pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie wyłącznie do ciągnięcia przyczepy; okre¶lenie to obejmuje ciągnik siodłowy i ciągnik balastowy;

43) "taksówka" - pojazd samochodowy odpowiednio wyposażony i oznaczony, przeznaczony do przewozu za ustaloną na podstawie taksometru opłatą:

a) osób w liczbie nie większej niż 9 łącznie z kierowcą oraz ich bagażu podręcznego (taksówka osobowa),

b) ładunków o masie nieprzekraczającej 2,5 t (taksówka bagażowa);

44) "ciągnik rolniczy" - pojazd silnikowy skonstruowany do używania łącznie ze sprzętem do prac rolnych, le¶nych lub ogrodniczych; ciągnik taki może być również przystosowany do ciągnięcia przyczep oraz do prac ziemnych;

45) "motocykl" - pojazd samochodowy jedno¶ladowy lub z bocznym wózkiem - wielo¶ladowy;

46) "motorower" - pojazd jedno¶ladowy lub dwu¶ladowy zaopatrzony w silnik spalinowy o pojemno¶ci skokowej nieprzekraczającej 50 cm3, którego konstrukcja ogranicza prędko¶ć jazdy do 45 km/h;

47) "rower" - pojazd jedno¶ladowy lub wielo¶ladowy poruszany siłą mię¶ni osoby jadącej tym pojazdem;

48) "wózek inwalidzki" - pojazd konstrukcyjnie przeznaczony do poruszania się osoby niepełnosprawnej, napędzany siłą mię¶ni lub za pomocą silnika, którego konstrukcja ogranicza prędko¶ć jazdy do prędko¶ci pieszego;

49) "zespół pojazdów" - pojazdy złączone ze sobą w celu poruszania się po drodze jako cało¶ć; nie dotyczy to pojazdów złączonych w celu holowania;

50) "przyczepa" - pojazd bez silnika, przystosowany do łączenia go z innym pojazdem;

51) "przyczepa lekka" - przyczepę, której dopuszczalna masa całkowita nie przekracza 750 kg;

52) "naczepa" - przyczepę, której czę¶ć spoczywa na pojeĽdzie silnikowym i obciąża ten pojazd;

53) "masa własna" - masę pojazdu z jego normalnym wyposażeniem, paliwem, olejami, smarami i cieczami w ilo¶ciach nominalnych, bez kierującego;

54) "dopuszczalna masa całkowita" - największą okre¶loną wła¶ciwymi warunkami technicznymi masę pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze;

55) "rzeczywista masa całkowita" - masę pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób;

56) "dopuszczalna ładowno¶ć" - największą masę ładunku i osób, jaką może przewozić pojazd, która stanowi różnicę dopuszczalnej masy całkowitej i masy własnej pojazdu;

57) "nacisk osi" - sumę nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi;

58) (5) "VIN" - numer identyfikacyjny pojazdu nadany i umieszczony przez producenta.

Dział II

Ruch drogowy

Rozdział 1

Zasady ogólne

Art. 3. 1. Uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani zachować ostrożno¶ć albo gdy ustawa tego wymaga - szczególną ostrożno¶ć, unikać wszelkiego działania, które mogłoby spowodować zagrożenie bezpieczeństwa lub porządku ruchu drogowego, ruch ten utrudnić albo w związku z ruchem zakłócić spokój lub porządek publiczny oraz narazić kogokolwiek na szkodę. Przez działanie rozumie się również zaniechanie.

2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do osoby znajdującej się w pobliżu drogi, jeżeli jej zachowanie mogłoby pociągnąć za sobą skutki, o których mowa w tym przepisie.

3. Jeżeli uczestnik ruchu lub inna osoba spowodowała jednak zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego, jest obowiązana przedsięwziąć niezbędne ¶rodki w celu niezwłocznego usunięcia zagrożenia, a gdyby nie mogła tego uczynić, powinna o zagrożeniu uprzedzić innych uczestników ruchu.

Art. 4. Uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze mają prawo liczyć, że inni uczestnicy tego ruchu przestrzegają przepisów ruchu drogowego, chyba że okoliczno¶ci wskazują na możliwo¶ć odmiennego ich zachowania.

Art. 5. 1. Uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani stosować się do poleceń i sygnałów dawanych przez osoby kierujące ruchem lub uprawnione do jego kontroli, sygnałów ¶wietlnych oraz znaków drogowych, nawet wówczas, gdy z przepisów ustawy wynika inny sposób zachowania niż nakazany przez te osoby, sygnały ¶wietlne lub znaki drogowe.

2. Polecenia i sygnały dawane przez osoby kierujące ruchem lub uprawnione do jego kontroli mają pierwszeństwo przed sygnałami ¶wietlnymi i znakami drogowymi.

3. Sygnały ¶wietlne mają pierwszeństwo przed znakami drogowymi regulującymi pierwszeństwo przejazdu.

Art. 6. 1. Polecenia lub sygnały może dawać uczestnikowi ruchu lub innej osobie znajdującej się na drodze:

1) policjant;

2) żołnierz Żandarmerii Wojskowej lub wojskowego organu porządkowego, zabezpieczający przemarsz lub przejazd kolumny wojskowej albo w razie akcji związanej z ratowaniem życia lub mienia;

3) funkcjonariusz Straży Granicznej w strefie nadgranicznej;

3a) inspektor Inspekcji Transportu Drogowego;

3b) umundurowany inspektor kontroli skarbowej lub funkcjonariusz celny;

3c) (6) strażnik gminny (miejski);

4) pracownik kolejowy na przejeĽdzie kolejowym;

5) pracownik zarządu drogi lub inna osoba wykonująca roboty na drodze na zlecenie lub za zgodą zarządu drogi;

6) osoba nadzorująca bezpieczne przej¶cie dzieci przez jezdnię, w wyznaczonym miejscu;

7) kierujący autobusem szkolnym w miejscach postoju związanych z wsiadaniem lub wysiadaniem dzieci.

2. Osoby, o których mowa w ust. 1 i ust. 4 pkt 2, powinny być łatwo rozpoznawalne i widoczne z dostatecznej odległo¶ci, zarówno w dzień, jak i w nocy.

3. Przepis ust. 2 w zakresie łatwej rozpoznawalno¶ci:

1) dotyczy osoby wymienionej w ust. 1 pkt 1 tylko poza obszarem zabudowanym;

2) nie dotyczy kierującego autobusem szkolnym, jeżeli sygnał do zatrzymania innych pojazdów dawany jest przez tę osobę bez wychodzenia z odpowiednio oznaczonego pojazdu.

4. Minister wła¶ciwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw transportu, uwzględniając potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa i porządku w trakcie kierowania ruchem drogowym oraz sprawnego wykonywania czynno¶ci w tym zakresie:

1) okre¶li, w drodze rozporządzenia, organizację i sposób kierowania ruchem drogowym;

2) może upoważnić, w drodze rozporządzenia, inne osoby do wykonywania czynno¶ci, o których mowa w ust. 1, oraz okre¶lić okoliczno¶ci, szczegółowe warunki i sposób wykonywania tych czynno¶ci.

Art. 7. 1. Znaki i sygnały drogowe wyrażają ostrzeżenia, zakazy, nakazy lub informacje.

2. Minister wła¶ciwy do spraw transportu i minister wła¶ciwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, uwzględniając w szczególno¶ci konieczno¶ć dostosowania sygnałów drogowych do postanowień umów międzynarodowych, okre¶li, w drodze rozporządzenia, znaki i sygnały obowiązujące w ruchu drogowym, ich znaczenie i zakres obowiązywania.

3. Minister wła¶ciwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw wewnętrznych, uwzględniając konieczno¶ć zapewnienia czytelno¶ci i zrozumiało¶ci znaków i sygnałów drogowych dla uczestników ruchu drogowego, okre¶li, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki techniczne dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego, a także warunki ich umieszczania na drogach.

Art. 8. 1. Osoba niepełnosprawna o obniżonej sprawno¶ci ruchowej, kierująca pojazdem samochodowym oznaczonym kartą parkingową może nie stosować się do niektórych znaków drogowych dotyczących zakazu ruchu lub postoju, w zakresie okre¶lonym przepisami, o których mowa w art. 7 ust. 2.

2. Przepis ust. 1 stosuje się również do:

1) kierującego pojazdem przewożącego osobę o obniżonej sprawno¶ci ruchowej;

2) pracowników placówek zajmujących się opieką, rehabilitacją lub edukacją osób niepełnosprawnych pozostających pod opieką tych placówek.

3. Karta parkingowa powinna być umieszczona za przednią szybą pojazdu samochodowego w sposób umożliwiający jej odczytanie.

4. Kartę parkingową wydaje osobie niepełnosprawnej starosta. Za wydanie karty parkingowej pobiera się opłatę w wysoko¶ci ustalonej przez ministra wła¶ciwego do spraw transportu.

5. Kartę parkingową osobie, o której mowa w ust. 1, wydaje się na podstawie, wydanego przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawno¶ci, orzeczenia o zaliczeniu do znacznego, umiarkowanego, lub lekkiego stopnia niepełnosprawno¶ci o przyczynie niepełnosprawno¶ci z kodu R lub N lub na podstawie orzeczenia wydanego przez organy rentowe równoważnego na mocy przepisów szczególnych z orzeczeniami o niepełnosprawno¶ci.

5a. W przypadku osób niepełnosprawnych posiadających orzeczenia zaliczające do stopnia lekkiego kartę parkingową wydaje się na podstawie orzeczenia, wraz ze wskazaniem, o którym mowa w art. 6b ust. 3 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z póĽn. zm.). W przypadku orzeczeń wydanych przez organy rentowe równoważnych z orzeczeniami o stopniu lekkim, w których nie okre¶lono przyczyny niepełnosprawno¶ci, kartę parkingową wydaje się na podstawie orzeczenia, wraz z za¶wiadczeniem lekarskim potwierdzającym ograniczenie sprawno¶ci ruchowej.

5b. Kartę parkingową placówkom zajmującym się opieką, rehabilitacją lub edukacją osób niepełnosprawnych wydaje starosta.

6. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio w stosunku do kierujących pojazdami zaopatrzonymi w kartę parkingową wydaną za granicą.

7. Minister wła¶ciwy do spraw transportu okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) wzór karty parkingowej, uwzględniając w szczególno¶ci konieczno¶ć ujednolicenia wzoru karty parkingowej z rozwiązaniami przyjętymi w krajach europejskich, w celu umożliwienia korzystania osobom niepełnosprawnym z ulg i przywilejów w ruchu drogowym, okre¶lonych w przepisach prawa krajowego;

1a) wzór oraz tryb wydania karty parkingowej dla placówek, o których mowa w ust. 2 pkt 2;

2) wysoko¶ć opłat za wydanie karty parkingowej, uwzględniając koszty związane z jej wydaniem i dystrybucją.

8. Minister wła¶ciwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw zabezpieczenia społecznego i ministrem wła¶ciwym do spraw zdrowia okre¶li, w drodze rozporządzenia, rodzaj placówek zajmujących się opieką, rehabilitacją lub edukacją osób niepełnosprawnych uprawnionych do uzyskania karty parkingowej oraz tryb wydawania tym placówkom karty parkingowej, mając na względzie zapewnienie wydawania karty wła¶ciwym placówkom.

Art. 8a. (skre¶lony).

Art. 9. Uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani ułatwić przejazd pojazdu uprzywilejowanego, w szczególno¶ci przez niezwłoczne usunięcie się z jego drogi, a w razie potrzeby zatrzymanie się.

Art. 10. 1. Minister wła¶ciwy do spraw transportu sprawuje nadzór nad zarządzaniem ruchem na drogach krajowych.

2. Wojewoda sprawuje nadzór nad zarządzaniem ruchem na drogach wojewódzkich, powiatowych i gminnych oraz na drogach publicznych położonych w miastach na prawach powiatu i w mie¶cie stołecznym Warszawie.

3. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zarządza ruchem na drogach krajowych, z zastrzeżeniem ust. 6.

4. Marszałek województwa zarządza ruchem na drogach wojewódzkich, z zastrzeżeniem ust. 6.

5. Starosta zarządza ruchem na drogach powiatowych i gminnych, z zastrzeżeniem ust. 6.

6. Prezydent miasta zarządza ruchem na drogach publicznych położonych w miastach na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych.

7. Zarządzanie ruchem na drogach w strefie zamieszkania, z wyjątkiem dróg publicznych, należy do podmiotów zarządzających tymi drogami.

8. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad może powierzyć zadania w zakresie zarządzania ruchem na drogach krajowych marszałkowi województwa.

9. Drogami krajowymi, wojewódzkimi, powiatowymi i gminnymi są drogi publiczne okre¶lone zgodnie z przepisami o drogach publicznych.

10. Organy sprawujące nadzór nad zarządzaniem ruchem na drogach mogą nakazać zmianę organizacji ruchu ze względu na ważny interes ogólnospołeczny lub konieczno¶ć zapewnienia ruchu tranzytowego.

11. Minister wła¶ciwy do spraw transportu, mając na uwadze konieczno¶ć ochrony dróg przed zniszczeniem oraz zapewnienie bezpieczeństwa ruchu w okresie zwiększonego natężenia ruchu pojazdów osobowych, może wprowadzić, w drodze rozporządzenia, okresowe ograniczenia ruchu pojazdów na drogach lub zakaz ruchu niektórych rodzajów pojazdów.

12. Minister wła¶ciwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw wewnętrznych i Ministrem Obrony Narodowej, uwzględniając w szczególno¶ci:

1) konieczno¶ć zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom ruchu drogowego,

2) potrzebę efektywnego wykorzystania dróg publicznych,

3) potrzeby społeczno¶ci lokalnej,

okre¶li, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem.

Rozdział 2

Ruch pieszych

Art. 11. 1. Pieszy jest obowiązany korzystać z chodnika lub drogi dla pieszych, a w razie ich braku - z pobocza. Jeżeli nie ma pobocza lub czasowo nie można z niego korzystać, pieszy może korzystać z jezdni, pod warunkiem zajmowania miejsca jak najbliżej jej krawędzi i ustępowania miejsca nadjeżdżającemu pojazdowi.

2. Pieszy idący po poboczu lub jezdni jest obowiązany i¶ć lewą stroną drogi.

3. Piesi idący jezdnią są obowiązani i¶ć jeden za drugim. Na drodze o małym ruchu, w warunkach dobrej widoczno¶ci, dwóch pieszych może i¶ć obok siebie.

4. Korzystanie przez pieszego z drogi dla rowerów jest dozwolone tylko w razie braku chodnika lub pobocza albo niemożno¶ci korzystania z nich. Pieszy, z wyjątkiem osoby niepełnosprawnej, korzystając z tej drogi, jest obowiązany ustąpić miejsca rowerowi.

5. Przepisów ust. 1-4 nie stosuje się w strefie zamieszkania. W strefie tej pieszy korzysta z całej szeroko¶ci drogi i ma pierwszeństwo przed pojazdem.

Art. 12. 1. Kolumna pieszych, z wyjątkiem pieszych w wieku do 10 lat, może się poruszać tylko prawą stroną jezdni.

2. Do kolumny pieszych w wieku do 10 lat stosuje się odpowiednio przepisy art. 11 ust. 1 i 2.

3. Liczba pieszych idących jezdnią w kolumnie obok siebie nie może przekraczać 4, a w kolumnie wojskowej - 6, pod warunkiem że kolumna nie zajmuje więcej niż połowy szeroko¶ci jezdni.

4. Piesi w wieku do 10 lat mogą i¶ć w kolumnie tylko dwójkami pod nadzorem co najmniej jednej osoby pełnoletniej.

5. Długo¶ć kolumny pieszych nie może przekraczać 50 m. Odległo¶ć między kolumnami nie może być mniejsza niż 100 m.

6. Jeżeli przemarsz kolumny pieszych odbywa się w warunkach niedostatecznej widoczno¶ci:

1) pierwszy i ostatni z idących z lewej strony są obowiązani nie¶ć latarki:

a) pierwszy - ze ¶wiatłem białym, skierowanym do przodu,

b) ostatni - ze ¶wiatłem czerwonym, skierowanym do tyłu;

2) w kolumnie o długo¶ci przekraczającej 20 m idący po lewej stronie z przodu i z tyłu są obowiązani używać elementów odblaskowych odpowiadających wła¶ciwym warunkom technicznym, a ponadto idący po lewej stronie są obowiązani nie¶ć dodatkowe latarki ze ¶wiatłem białym, rozmieszczone w taki sposób, aby odległo¶ć między nimi nie przekraczała 10 m;

3) ¶wiatło latarek powinno być widoczne z odległo¶ci co najmniej 150 m.

7. Zabrania się:

1) ruchu po jezdni kolumny pieszych w czasie mgły; zakaz ten nie dotyczy kolumny wojskowej lub policyjnej;

2) ruchu po jezdni kolumny pieszych w wieku do 10 lat w warunkach niedostatecznej widoczno¶ci;

3) prowadzenia po jezdni kolumny pieszych przez osobę w wieku poniżej 18 lat.

Art. 13. 1. Pieszy, przechodząc przez jezdnię lub torowisko, jest obowiązany zachować szczególną ostrożno¶ć oraz, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, korzystać z przej¶cia dla pieszych. Pieszy znajdujący się na tym przej¶ciu ma pierwszeństwo przed pojazdem.

2. Przechodzenie przez jezdnię poza przej¶ciem dla pieszych jest dozwolone, gdy odległo¶ć od przej¶cia przekracza 100 m. Jeżeli jednak skrzyżowanie znajduje się w odległo¶ci mniejszej niż 100 m od wyznaczonego przej¶cia, przechodzenie jest dozwolone również na tym skrzyżowaniu.

3. Przechodzenie przez jezdnię poza przej¶ciem dla pieszych, o którym mowa w ust. 2, jest dozwolone tylko pod warunkiem, że nie spowoduje zagrożenia bezpieczeństwa ruchu lub utrudnienia ruchu pojazdów. Pieszy jest obowiązany ustąpić pierwszeństwa pojazdom i do przeciwległej krawędzi jezdni i¶ć drogą najkrótszą, prostopadle do osi jezdni.

4. Jeżeli na drodze znajduje się przej¶cie nadziemne lub podziemne dla pieszych, pieszy jest obowiązany korzystać z niego, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

5. Na obszarze zabudowanym, na drodze dwujezdniowej lub po której kursują tramwaje po torowisku wyodrębnionym z jezdni, pieszy przechodząc przez jezdnię lub torowisko jest obowiązany korzystać tylko z przej¶cia dla pieszych.

6. Przechodzenie przez torowisko wyodrębnione z jezdni jest dozwolone tylko w miejscu do tego przeznaczonym.

7. Jeżeli wysepka dla pasażerów na przystanku komunikacji publicznej łączy się z przej¶ciem dla pieszych, przechodzenie do i z przystanku jest dozwolone tylko po tym przej¶ciu.

8. Jeżeli przej¶cie dla pieszych wyznaczone jest na drodze dwujezdniowej, przej¶cie na każdej jezdni uważa się za przej¶cie odrębne. Przepis ten stosuje się odpowiednio do przej¶cia dla pieszych w miejscu, w którym ruch pojazdów jest rozdzielony wysepką lub za pomocą innych urządzeń na jezdni.

Art. 14. Zabrania się:

1) wchodzenia na jezdnię:

a) bezpo¶rednio przed jadący pojazd, w tym również na przej¶ciu dla pieszych,

b) spoza pojazdu lub innej przeszkody ograniczającej widoczno¶ć drogi;

2) przechodzenia przez jezdnię w miejscu o ograniczonej widoczno¶ci drogi;

3) zwalniania kroku lub zatrzymywania się bez uzasadnionej potrzeby podczas przechodzenia przez jezdnię lub torowisko;

4) przebiegania przez jezdnię;

5) chodzenia po torowisku;

6) wchodzenia na torowisko, gdy zapory lub półzapory są opuszczone lub opuszczanie ich rozpoczęto;

7) przechodzenia przez jezdnię w miejscu, w którym urządzenie zabezpieczające lub przeszkoda oddzielają drogę dla pieszych albo chodnik od jezdni, bez względu na to, po której stronie jezdni one się znajdują.

Art. 15. Przepisów art. 11-14 nie stosuje się w razie zamknięcia ruchu pojazdów na drodze.

Rozdział 3

Ruch pojazdów

Oddział 1

Zasady ogólne

Art. 16. 1. Kierującego pojazdem obowiązuje ruch prawostronny.

2. Kierujący pojazdem, korzystając z drogi dwujezdniowej, jest obowiązany jechać po prawej jezdni; do jezdni tych nie wlicza się jezdni przeznaczonej do dojazdu do nieruchomo¶ci położonej przy drodze.

3. Kierujący pojazdem, korzystając z jezdni dwukierunkowej co najmniej o czterech pasach ruchu, jest obowiązany zajmować pas ruchu znajdujący się na prawej połowie jezdni.

4. Kierujący pojazdem jest obowiązany jechać możliwie blisko prawej krawędzi jezdni. Jeżeli pasy ruchu na jezdni są wyznaczone, nie może zajmować więcej niż jednego pasa.

5. Kierujący pojazdem zaprzęgowym, rowerem, motorowerem, wózkiem ręcznym oraz osoba prowadząca pojazd napędzany silnikiem są obowiązani poruszać się po poboczu, chyba że nie nadaje się ono do jazdy lub ruch pojazdu utrudniałby ruch pieszych.

6. Kierujący pojazdem znajdującym się na czę¶ci jezdni, po której jeżdżą pojazdy szynowe, jest obowiązany ustąpić miejsca nadjeżdżającemu pojazdowi szynowemu.

Oddział 2

Włączanie się do ruchu

Art. 17. 1. Włączanie się do ruchu następuje przy rozpoczynaniu jazdy po postoju lub zatrzymaniu się niewynikającym z warunków lub przepisów ruchu drogowego oraz przy wjeżdżaniu:

1) na drogę z nieruchomo¶ci, z obiektu przydrożnego lub dojazdu do takiego obiektu, z drogi niebędącej drogą publiczną oraz ze strefy zamieszkania;

2) na drogę z pola lub na drogę twardą z drogi gruntowej;

3) na jezdnię z pobocza, z chodnika lub z pasa ruchu dla pojazdów powolnych;

3a) na jezdnię lub pobocze z drogi dla rowerów, z wyjątkiem wjazdu na przejazd dla rowerzystów;

4) pojazdem szynowym - na drogę z zajezdni lub na jezdnię z pętli.

2. Kierujący pojazdem, włączając się do ruchu, jest obowiązany zachować szczególną ostrożno¶ć oraz ustąpić pierwszeństwa innemu pojazdowi lub uczestnikowi ruchu.

Art. 18. 1. Kierujący pojazdem, zbliżając się do oznaczonego przystanku autobusowego (trolejbusowego) na obszarze zabudowanym, jest obowiązany zmniejszyć prędko¶ć, a w razie potrzeby zatrzymać się, aby umożliwić kierującemu autobusem (trolejbusem) włączenie się do ruchu, jeżeli kierujący takim pojazdem sygnalizuje kierunkowskazem zamiar zmiany pasa ruchu lub wjechania z zatoki na jezdnię.

2. Kierujący autobusem (trolejbusem), o którym mowa w ust. 1, może wjechać na sąsiedni pas ruchu lub na jezdnię dopiero po upewnieniu się, że nie spowoduje to zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Art. 18a. 1. Kierujący pojazdem, zbliżając się do miejsca postoju autobusu szkolnego, jest obowiązany:

1) zatrzymać się, o ile kierujący tym autobusem podał sygnał zatrzymania;

2) zmniejszyć prędko¶ć, a w razie potrzeby zatrzymać się, aby umożliwić kierującemu tym autobusem wjazd na jezdnię lub sąsiedni pas ruchu, o ile sygnalizuje on zamiar wykonania takiego manewru.

2. Kierujący autobusem szkolnym w sytuacji, o której mowa w ust. 1, może wjechać na sąsiedni pas ruchu lub jezdnię dopiero po upewnieniu się, że nie spowoduje to zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Oddział 3

Prędko¶ć i hamowanie

Art. 19. 1. Kierujący pojazdem jest obowiązany jechać z prędko¶cią zapewniającą panowanie nad pojazdem, z uwzględnieniem warunków, w jakich ruch się odbywa, a w szczególno¶ci: rzeĽby terenu, stanu i widoczno¶ci drogi, stanu i ładunku pojazdu, warunków atmosferycznych i natężenia ruchu.

2. Kierujący pojazdem jest obowiązany:

1) jechać z prędko¶cią nieutrudniającą jazdy innym kierującym;

2) hamować w sposób niepowodujący zagrożenia bezpieczeństwa ruchu lub jego utrudnienia;

3) utrzymywać odstęp niezbędny do uniknięcia zderzenia w razie hamowania lub zatrzymania się poprzedzającego pojazdu.

3. Poza obszarem zabudowanym, na jezdniach dwukierunkowych o dwóch pasach ruchu, kierujący pojazdem objętym indywidualnym ograniczeniem prędko¶ci albo pojazdem lub zespołem pojazdów o długo¶ci przekraczającej 7 m jest obowiązany utrzymywać taki odstęp od pojazdu silnikowego znajdującego się przed nim, aby inne wyprzedzające pojazdy mogły bezpiecznie wjechać w lukę utrzymywaną między tymi pojazdami. Przepisu tego nie stosuje się, jeżeli kierujący pojazdem przystępuje do wyprzedzania lub gdy wyprzedzanie jest zabronione.

Art. 20. 1. (7) Prędko¶ć dopuszczalna pojazdu lub zespołu pojazdów na obszarze zabudowanym w godzinach 5.00-23.00 wynosi 50 km/h, z zastrzeżeniem ust. 2.

1a. (8) Prędko¶ć dopuszczalna pojazdu lub zespołu pojazdów na obszarze zabudowanym w godzinach 23.00-5.00 wynosi 60 km/h, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Prędko¶ć dopuszczalna pojazdu lub zespołu pojazdów w strefie zamieszkania wynosi 20 km/h.

3. Prędko¶ć dopuszczalna poza obszarem zabudowanym, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, wynosi w przypadku:

1) samochodu osobowego, motocykla lub samochodu ciężarowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t:

a) na autostradzie - 130 km/h,

b) na drodze ekspresowej dwujezdniowej - 110 km/h,

c) na drodze ekspresowej jednojezdniowej oraz na drodze dwujezdniowej co najmniej o dwóch pasach przeznaczonych dla każdego kierunku ruchu - 100 km/h,

d) na pozostałych drogach - 90 km/h;

2) zespołu pojazdów lub pojazdu niewymienionego w pkt 1:

a) na autostradzie, drodze ekspresowej lub drodze dwujezdniowej co najmniej o dwóch pasach przeznaczonych dla każdego kierunku ruchu - 80 km/h,

b) na pozostałych drogach - 70 km/h.

4. Dopuszczalna prędko¶ć autobusu spełniającego dodatkowe warunki techniczne okre¶lone w przepisach, o których mowa w art. 66 ust. 5, na autostradzie i drodze ekspresowej wynosi 100 km/h.

5. (skre¶lony).

6. Prędko¶ć dopuszczalna niektórych pojazdów, z zastrzeżeniem ust. 2, wynosi:

1) ciągnika rolniczego (również z przyczepą) - 30 km/h;

2) pojazdu z urządzeniem wystającym do przodu więcej niż 1,5 m od siedzenia dla kierującego - 30 km/h na obszarze zabudowanym i 60 km/h poza obszarem zabudowanym;

3) motocykla (również z przyczepą) i motoroweru, którymi przewozi się dziecko w wieku do 7 lat - 40 km/h.

Art. 21. 1. Organ zarządzający ruchem na drogach może zmniejszyć lub zwiększyć, za pomocą znaków drogowych, prędko¶ć dopuszczalną pojazdów obowiązującą na obszarze zabudowanym.

2. Prędko¶ć dopuszczalna, o której mowa w ust. 1, może być:

1) zmniejszona - jeżeli warunki bezpieczeństwa ruchu na drodze lub jej odcinku za tym przemawiają;

2) zwiększona - jeżeli warunki ruchu na drodze lub jej odcinku zapewniają zachowanie bezpieczeństwa ruchu.

3. Organ zarządzający ruchem na drogach może zmniejszyć, za pomocą znaków drogowych, prędko¶ć dopuszczalną pojazdów obowiązującą poza obszarem zabudowanym, jeżeli warunki bezpieczeństwa ruchu na drodze lub jej odcinku za tym przemawiają.

4. Organ rejestrujący pojazd może ustalić dla indywidualnego pojazdu dopuszczalną prędko¶ć niższą niż okre¶lona w art. 20, jeżeli jest to uzasadnione konstrukcją lub stanem technicznym pojazdu. Ograniczenie prędko¶ci należy uwidocznić na znaku umieszczonym z tyłu pojazdu.

Oddział 4

Zmiana kierunku jazdy lub pasa ruchu

Art. 22. 1. Kierujący pojazdem może zmienić kierunek jazdy lub zajmowany pas ruchu tylko z zachowaniem szczególnej ostrożno¶ci.

2. Kierujący pojazdem jest obowiązany zbliżyć się:

1) do prawej krawędzi jezdni - jeżeli zamierza skręcić w prawo;

2) do ¶rodka jezdni lub na jezdni o ruchu jednokierunkowym do lewej jej krawędzi - jeżeli zamierza skręcić w lewo.

3. Przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli wymiary pojazdu uniemożliwiają skręcenie zgodnie z zasadą okre¶loną w tym przepisie lub dopuszczalna jest jazda wyłącznie w jednym kierunku.

4. Kierujący pojazdem, zmieniając zajmowany pas ruchu, jest obowiązany ustąpić pierwszeństwa pojazdowi jadącemu po pasie ruchu, na który zamierza wjechać, oraz pojazdowi wjeżdżającemu na ten pas z prawej strony.

5. Kierujący pojazdem jest obowiązany zawczasu i wyraĽnie sygnalizować zamiar zmiany kierunku jazdy lub pasa ruchu oraz zaprzestać sygnalizowania niezwłocznie po wykonaniu manewru.

6. Zabrania się zawracania:

1) w tunelu, na mo¶cie, wiadukcie lub drodze jednokierunkowej;

2) na autostradzie;

3) na drodze ekspresowej, z wyjątkiem skrzyżowania lub miejsca do tego przeznaczonego;

4) w warunkach, w których mogłoby to zagrozić bezpieczeństwu ruchu na drodze lub ruch ten utrudnić.

Oddział 5

Wymijanie, omijanie i cofanie

Art. 23. 1. Kierujący pojazdem jest obowiązany:

1) przy wymijaniu zachować bezpieczny odstęp od wymijanego pojazdu lub uczestnika ruchu, a w razie potrzeby zjechać na prawo i zmniejszyć prędko¶ć lub zatrzymać się;

2) przy omijaniu zachować bezpieczny odstęp od omijanego pojazdu, uczestnika ruchu lub przeszkody, a w razie potrzeby zmniejszyć prędko¶ć; omijanie pojazdu sygnalizującego zamiar skręcenia w lewo może odbywać się tylko z jego prawej strony;

3) przy cofaniu ustąpić pierwszeństwa innemu pojazdowi lub uczestnikowi ruchu i zachować szczególną ostrożno¶ć, a w szczególno¶ci:

a) sprawdzić, czy wykonywany manewr nie spowoduje zagrożenia bezpieczeństwa ruchu lub jego utrudnienia,

b) upewnić się, czy za pojazdem nie znajduje się przeszkoda; w razie trudno¶ci w osobistym upewnieniu się kierujący jest obowiązany zapewnić sobie pomoc innej osoby.

2. Zabrania się cofania pojazdem w tunelu, na mo¶cie, wiadukcie, autostradzie lub drodze ekspresowej.

Oddział 6

Wyprzedzanie

Art. 24. 1. Kierujący pojazdem jest obowiązany przed wyprzedzaniem upewnić się w szczególno¶ci, czy:

1) ma odpowiednią widoczno¶ć i dostateczne miejsce do wyprzedzania bez utrudnienia komukolwiek ruchu;

2) kierujący, jadący za nim, nie rozpoczął wyprzedzania;

3) kierujący, jadący przed nim na tym samym pasie ruchu, nie zasygnalizował zamiaru wyprzedzania innego pojazdu, zmiany kierunku jazdy lub zmiany pasa ruchu.

2. Kierujący pojazdem jest obowiązany przy wyprzedzaniu zachować szczególną ostrożno¶ć, a zwłaszcza bezpieczny odstęp od wyprzedzanego pojazdu lub uczestnika ruchu. W razie wyprzedzania pojazdu jedno¶ladowego lub kolumny pieszych odstęp ten nie może być mniejszy niż 1 m.

3. Kierujący pojazdem jest obowiązany przy wyprzedzaniu przejeżdżać z lewej strony wyprzedzanego pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 4, 5 i 10.

4. Pojazd szynowy może być wyprzedzany tylko z prawej strony, chyba że położenie torów uniemożliwia takie wyprzedzanie lub wyprzedzanie odbywa się na jezdni jednokierunkowej.

5. Wyprzedzanie pojazdu lub uczestnika ruchu, który sygnalizuje zamiar skręcenia w lewo, może odbywać się tylko z jego prawej strony.

6. Kierującemu pojazdem wyprzedzanym zabrania się w czasie wyprzedzania i bezpo¶rednio po nim zwiększania prędko¶ci. Kierujący pojazdem wolnobieżnym, ciągnikiem rolniczym lub pojazdem bez silnika jest obowiązany zjechać jak najbardziej na prawo i - w razie potrzeby - zatrzymać się w celu ułatwienia wyprzedzania.

7. Zabrania się wyprzedzania pojazdu silnikowego jadącego po jezdni:

1) przy dojeżdżaniu do wierzchołka wzniesienia;

2) na zakręcie oznaczonym znakami ostrzegawczymi;

3) na skrzyżowaniu, z wyjątkiem skrzyżowania o ruchu okrężnym lub na którym ruch jest kierowany.

8. Dopuszcza się wyprzedzanie w miejscach, o których mowa w ust. 7 pkt 1 i 2, na jezdni:

1) jednokierunkowej;

2) dwukierunkowej na odcinku z wyznaczonymi pasami ruchu, pod warunkiem że kierujący nie wjeżdża na czę¶ć jezdni przeznaczoną do ruchu w kierunku przeciwnym - w miejscu, gdzie jest to zabronione znakami na jezdni.

9. Dopuszcza się wyprzedzanie w miejscu, o którym mowa w ust. 7 pkt 3, pojazdu sygnalizującego zamiar skręcenia, pod warunkiem że kierujący nie wjeżdża na czę¶ć jezdni przeznaczoną do ruchu w kierunku przeciwnym.

10. Dopuszcza się wyprzedzanie z prawej strony na odcinku drogi z wyznaczonymi pasami ruchu, przy zachowaniu warunków okre¶lonych w ust. 1 i 7:

1) na jezdni jednokierunkowej;

2) na jezdni dwukierunkowej, jeżeli co najmniej dwa pasy ruchu na obszarze zabudowanym lub trzy pasy ruchu poza obszarem zabudowanym przeznaczone są do jazdy w tym samym kierunku.

11. Zabrania się wyprzedzania pojazdu uprzywilejowanego na obszarze zabudowanym.

Oddział 7

Przecinanie się kierunków ruchu

Art. 25. 1. Kierujący pojazdem, zbliżając się do skrzyżowania, jest obowiązany zachować szczególną ostrożno¶ć i ustąpić pierwszeństwa pojazdowi nadjeżdżającemu z prawej strony, a jeżeli skręca w lewo - także jadącemu z kierunku przeciwnego na wprost lub skręcającemu w prawo.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do pojazdu szynowego, który ma pierwszeństwo w stosunku do innych pojazdów, bez względu na to, z której strony nadjeżdża.

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się również w razie przecinania się kierunków ruchu poza skrzyżowaniem.

4. Kierującemu pojazdem zabrania się:

1) wjeżdżania na skrzyżowanie, jeżeli na skrzyżowaniu lub za nim nie ma miejsca do kontynuowania jazdy;

2) rozdzielania kolumny pieszych.

Art. 26. 1. Kierujący pojazdem, zbliżając się do przej¶cia dla pieszych, jest obowiązany zachować szczególną ostrożno¶ć i ustąpić pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na przej¶ciu.

2. Kierujący pojazdem, który skręca w drogę poprzeczną, jest obowiązany ustąpić pierwszeństwa pieszemu przechodzącemu na skrzyżowaniu przez jezdnię drogi, na którą wjeżdża.

3. Kierującemu pojazdem zabrania się:

1) wyprzedzania pojazdu na przej¶ciu dla pieszych i bezpo¶rednio przed nim, z wyjątkiem przej¶cia, na którym ruch jest kierowany;

2) omijania pojazdu, który jechał w tym samym kierunku, lecz zatrzymał się w celu ustąpienia pierwszeństwa pieszemu;

3) jazdy wzdłuż po chodniku lub przej¶ciu dla pieszych.

4. Kierujący pojazdem, przejeżdżając przez chodnik lub drogę dla pieszych, jest obowiązany jechać powoli i ustąpić pierwszeństwa pieszemu.

5. Przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio podczas jazdy po placu, na którym ze względu na brak wyodrębnienia jezdni i chodników ruch pieszych i pojazdów odbywa się po tej samej powierzchni.

6. Kierujący pojazdem jest obowiązany zachować szczególną ostrożno¶ć przy przejeżdżaniu obok oznaczonego przystanku tramwajowego nieznajdującego się przy chodniku. Jeżeli przystanek nie jest wyposażony w wysepkę dla pasażerów, a na przystanek wjeżdża tramwaj lub stoi na nim, kierujący jest obowiązany zatrzymać pojazd w takim miejscu i na taki czas, aby zapewnić pieszemu swobodne doj¶cie do tramwaju lub na chodnik. Przepisy te stosuje się odpowiednio przy ruchu innych pojazdów komunikacji publicznej.

7. W razie przechodzenia przez jezdnię osoby niepełnosprawnej, używającej specjalnego znaku, lub osoby o widocznej ograniczonej sprawno¶ci ruchowej, kierujący jest obowiązany zatrzymać pojazd w celu umożliwienia jej przej¶cia.

Art. 27. 1. Kierujący pojazdem, zbliżając się do przejazdu dla rowerzystów, jest obowiązany zachować szczególną ostrożno¶ć i ustąpić pierwszeństwa rowerowi znajdującemu się na przejeĽdzie.

2. (skre¶lony).

3. Kierujący pojazdem, przejeżdżając przez drogę dla rowerów poza jezdnią, jest obowiązany ustąpić pierwszeństwa rowerowi.

4. Kierującemu pojazdem zabrania się wyprzedzania pojazdu na przejeĽdzie dla rowerzystów i bezpo¶rednio przed nim, z wyjątkiem przejazdu, na którym ruch jest kierowany.

Art. 28. 1. Kierujący pojazdem, zbliżając się do przejazdu kolejowego oraz przejeżdżając przez przejazd, jest obowiązany zachować szczególną ostrożno¶ć. Przed wjechaniem na tory jest on obowiązany upewnić się, czy nie zbliża się pojazd szynowy, oraz przedsięwziąć odpowiednie ¶rodki ostrożno¶ci, zwłaszcza jeżeli wskutek mgły lub z innych powodów przejrzysto¶ć powietrza jest zmniejszona.

2. Kierujący jest obowiązany prowadzić pojazd z taką prędko¶cią, aby mógł go zatrzymać w bezpiecznym miejscu, gdy nadjeżdża pojazd szynowy lub gdy urządzenie zabezpieczające albo dawany sygnał zabrania wjazdu na przejazd.

3. Kierującemu pojazdem zabrania się:

1) objeżdżania opuszczonych zapór lub półzapór oraz wjeżdżania na przejazd, jeżeli opuszczanie ich zostało rozpoczęte lub podnoszenie nie zostało zakończone;

2) wjeżdżania na przejazd, jeżeli po drugiej stronie przejazdu nie ma miejsca do kontynuowania jazdy;

3) wyprzedzania pojazdu na przejeĽdzie kolejowym i bezpo¶rednio przed nim;

4) omijania pojazdu oczekującego na otwarcie ruchu przez przejazd, jeżeli wymagałoby to wjechania na czę¶ć jezdni przeznaczoną dla przeciwnego kierunku ruchu.

4. W razie unieruchomienia pojazdu na przejeĽdzie kolejowym, kierujący jest obowiązany niezwłocznie usunąć go z przejazdu, a jeżeli nie jest to możliwe, ostrzec kierującego pojazdem szynowym o niebezpieczeństwie.

5. Kierujący pojazdem lub zespołem pojazdów o długo¶ci przekraczającej 10 m, który nie może rozwinąć prędko¶ci większej niż 6 km/h, przed wjazdem na przejazd kolejowy jest obowiązany upewnić się, czy w czasie potrzebnym na przejechanie przez ten przejazd nie nadjedzie pojazd szynowy, lub uzgodnić czas tego przejazdu z dróżnikiem kolejowym.

6. Przepisy ust. 1-4 stosuje się odpowiednio przy przejeżdżaniu przez tory tramwajowe; przepis ust. 3 pkt 3 nie dotyczy skrzyżowania lub przejazdu tramwajowego, na którym ruch jest kierowany.

Oddział 8

Ostrzeganie oraz jazda w warunkach zmniejszonej przejrzysto¶ci powietrza

Art. 29. 1. Kierujący pojazdem może używać sygnału dĽwiękowego lub ¶wietlnego, w razie gdy zachodzi konieczno¶ć ostrzeżenia o niebezpieczeństwie.

2. Zabrania się:

1) nadużywania sygnału dĽwiękowego lub ¶wietlnego;

2) używania sygnału dĽwiękowego na obszarze zabudowanym, chyba że jest to konieczne w związku z bezpo¶rednim niebezpieczeństwem;

3) ostrzegania ¶wiatłami drogowymi w warunkach, w których może to spowodować o¶lepienie innych kierujących.

Art. 30. 1. Kierujący pojazdem jest obowiązany zachować szczególną ostrożno¶ć w czasie jazdy w warunkach zmniejszonej przejrzysto¶ci powietrza, spowodowanej mgłą, opadami atmosferycznymi lub innymi przyczynami, a ponadto:

1) kierujący pojazdem silnikowym jest obowiązany:

a) włączyć ¶wiatła mijania lub przeciwmgłowe przednie albo oba te ¶wiatła jednocze¶nie,

b) poza obszarem zabudowanym podczas mgły dawać krótkotrwałe sygnały dĽwiękowe w czasie wyprzedzania lub omijania;

2) kierujący innym pojazdem niż pojazd, o którym mowa w pkt 1, jest obowiązany:

a) włączyć ¶wiatła, w które pojazd jest wyposażony,

b) korzystać z pobocza drogi, a jeżeli nie jest to możliwe, jechać jak najbliżej krawędzi jezdni i nie wyprzedzać innego pojazdu.

2. Obowiązek używania ¶wiateł, o którym mowa w ust. 1, dotyczy kierującego pojazdem także podczas zatrzymania wynikającego z warunków lub przepisów ruchu drogowego.

3. Kierujący pojazdem może używać tylnych ¶wiateł przeciwmgłowych, jeżeli zmniejszona przejrzysto¶ć powietrza ogranicza widoczno¶ć na odległo¶ć mniejszą niż 50 m. W razie poprawy widoczno¶ci kierujący pojazdem jest obowiązany niezwłocznie wyłączyć te ¶wiatła.

Oddział 9

Holowanie

Art. 31. 1. Kierujący może holować pojazd silnikowy tylko pod warunkiem, że:

1) prędko¶ć pojazdu holującego nie przekracza 30 km/h na obszarze zabudowanym i 60 km/h poza tym obszarem;

2) pojazd holujący ma włączone ¶wiatła mijania również w okresie dostatecznej widoczno¶ci;

3) w pojeĽdzie holowanym znajduje się kierujący mający uprawnienie do kierowania tym pojazdem, chyba że pojazd jest holowany w sposób wykluczający potrzebę kierowania nim;

4) pojazd holowany jest połączony z pojazdem holującym w sposób wykluczający odczepienie się w czasie jazdy; nie dotyczy to holowania motocykla, który powinien być połączony z pojazdem holującym połączeniem giętkim w sposób umożliwiający łatwe odczepienie;

5) pojazd holowany, z wyjątkiem motocykla, jest oznaczony z tyłu po lewej stronie ostrzegawczym trójkątem odblaskowym, a w okresie niedostatecznej widoczno¶ci ma ponadto włączone ¶wiatła pozycyjne; zamiast oznaczenia trójkątem odblaskowym pojazd holowany może wysyłać żółte sygnały błyskowe w sposób widoczny dla innych uczestników ruchu;

6) w pojeĽdzie holowanym na połączeniu sztywnym jest sprawny co najmniej jeden układ hamulców, a w pojeĽdzie holowanym na połączeniu giętkim - dwa układy;

7) odległo¶ć między pojazdami wynosi nie więcej niż 3 m przy połączeniu sztywnym, a od 4 do 6 m przy połączeniu giętkim, przy czym połączenie jest oznakowane na przemian pasami białymi i czerwonymi albo zaopatrzone w chorągiewkę barwy żółtej lub czerwonej; przepisu tego nie stosuje się w razie holowania pojazdów jednostek wojskowych podporządkowanych Ministrowi Obrony Narodowej.

2. Zabrania się holowania:

1) pojazdu o niesprawnym układzie kierowniczym lub o niesprawnych hamulcach, chyba że sposób holowania wyklucza potrzebę ich użycia;

2) pojazdu za pomocą połączenia giętkiego, jeżeli w pojeĽdzie tym działanie układu hamulcowego uzależnione jest od pracy silnika, a silnik jest unieruchomiony;

3) więcej niż jednego pojazdu, z wyjątkiem pojazdu członowego;

4) pojazdem z przyczepą (naczepą);

5) na autostradzie, z wyjątkiem holowania przez pojazdy przeznaczone do holowania do najbliższego wyjazdu lub miejsca obsługi podróżnych.

3. W razie holowania pojazdu w sposób wykluczający potrzebę kierowania nim lub użycia hamulców, rzeczywista masa całkowita pojazdu holowanego nie może przekraczać rzeczywistej masy całkowitej pojazdu holującego.

Oddział 10

Ruch pojazdów w kolumnie

Art. 32. 1. Liczba pojazdów jadących w zorganizowanej kolumnie nie może przekraczać:

1) samochodów osobowych, motorowerów lub motocykli - 10;

2) rowerów jedno¶ladowych - 15;

3) pozostałych pojazdów - 5.

2. Odległo¶ć między jadącymi kolumnami nie może być mniejsza niż 500 m dla kolumn pojazdów samochodowych oraz 200 m dla kolumn pozostałych pojazdów.

3. (skre¶lony).

4. Jazda w kolumnie nie zwalnia kierującego pojazdem od przestrzegania obowiązujących przepisów ruchu drogowego.

5. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do pojazdów uprzywilejowanych oraz do pojazdów jednostek podporządkowanych Ministrowi Obrony Narodowej.

6. Zabrania się wjeżdżania między jadące w kolumnie rowery jedno¶ladowe oraz pojazdy, o których mowa w ust. 5.

7. Minister wła¶ciwy do spraw wewnętrznych oraz Minister Obrony Narodowej, w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw transportu, kierując się konieczno¶cią zapewnienia porządku oraz zasadą bezpieczeństwa ruchu drogowego, okre¶lą, w drodze rozporządzenia, sposób organizacji i oznakowania kolumn pojazdów jednostek podporządkowanych Ministrowi Obrony Narodowej.

Oddział 11

Przepisy dodatkowe o ruchu rowerów, motorowerów oraz pojazdów zaprzęgowych

Art. 33. 1. Kierujący rowerem jedno¶ladowym jest obowiązany korzystać z drogi dla rowerów lub z drogi dla rowerów i pieszych. Kierujący rowerem, korzystając z drogi dla rowerów i pieszych, jest obowiązany zachować szczególną ostrożno¶ć i ustępować miejsca pieszym.

1a. W razie braku drogi dla rowerów lub drogi dla rowerów i pieszych kierujący rowerem jedno¶ladowym jest obowiązany korzystać z pobocza, z zastrzeżeniem art. 16 ust. 5, a jeżeli nie jest to możliwe - z jezdni.

2. Dziecko w wieku do 7 lat może być przewożone na rowerze, pod warunkiem że jest ono umieszczone na dodatkowym siodełku zapewniającym bezpieczną jazdę.

3. Kierującemu rowerem lub motorowerem zabrania się:

1) jazdy po jezdni obok innego uczestnika ruchu;

2) jazdy bez trzymania co najmniej jednej ręki na kierownicy oraz nóg na pedałach lub podnóżkach;

3) czepiania się pojazdów.

4. Na przejeĽdzie dla rowerzystów, kierującemu rowerem zabrania się:

1) wjeżdżania bezpo¶rednio przed jadący pojazd;

2) zwalniania lub zatrzymywania się bez uzasadnionej przyczyny.

5. Korzystanie z chodnika lub drogi dla pieszych przez kierującego rowerem jedno¶ladowym jest dozwolone wyjątkowo, gdy:

1) opiekuje się on osobą w wieku do lat 10 kierującą rowerem lub

2) (9) szeroko¶ć chodnika wzdłuż drogi, po której ruch pojazdów jest dozwolony z prędko¶cią większą niż 50 km/h, wynosi co najmniej 2 m i brakuje wydzielonej drogi dla rowerów.

6. Kierujący rowerem, korzystając z chodnika lub drogi dla pieszych, jest obowiązany jechać powoli, zachować szczególną ostrożno¶ć i ustępować miejsca pieszym.

7. Kierujący rowerem może jechać lewą stroną jezdni na zasadach okre¶lonych dla ruchu pieszych w przepisach art. 11 ust. 1-3, jeżeli opiekuje się on osobą kierującą rowerem w wieku do lat 10.

Art. 34. 1. Do zaprzęgu może być używane tylko zwierzę niepłochliwe, odpowiednio sprawne fizycznie i dające sobą kierować.

2. Kierujący pojazdem zaprzęgowym jest obowiązany utrzymywać pojazd i zaprzęg w takim stanie, aby mógł nad nimi panować.

3. Bezpo¶rednio jeden za drugim może jechać nie więcej niż 5 pojazdów zaprzęgowych. Odległo¶ć między piątym pojazdem a następnym nie może być mniejsza niż 200 m.

4. Kierujący pojazdem zaprzęgowym przy wjeżdżaniu na drogę twardą w miejscu, gdzie nie ma dostatecznej widoczno¶ci drogi, jest obowiązany prowadzić zwierzę za uzdę.

5. Kierującemu pojazdem zaprzęgowym zabrania się:

1) przeciążania zwierzęcia;

2) jazdy obok innego uczestnika ruchu na jezdni;

3) pozostawiania pojazdu niezabezpieczonego przed ruszeniem;

4) jazdy pojazdem na płozach bez dzwonków lub grzechotek.

Rozdział 4

Ruch zwierząt

Art. 35. 1. Jazda wierzchem i pędzenie zwierząt powinny się odbywać po drodze przeznaczonej do pędzenia zwierząt. W razie braku takiej drogi jazda wierzchem i pędzenie zwierząt mogą odbywać się po poboczu, a jeżeli brak jest pobocza - po jezdni.

2. Do jazdy wierzchem i pędzenia zwierząt stosuje się odpowiednio przepisy art. 34 ust. 1 i 2 oraz przepisy o ruchu pojazdów.

Art. 36. 1. Zabrania się jazdy wierzchem:

1) bez uzdy;

2) obok innego uczestnika ruchu na jezdni;

3) po drodze oznaczonej znakami z numerem drogi międzynarodowej oraz po drodze, na której obowiązuje zakaz ruchu pojazdów zaprzęgowych;

4) po drodze twardej w okresie niedostatecznej widoczno¶ci;

5) po drodze twardej osobie w wieku poniżej 17 lat.

2. JeĽdziec może prowadzić luzem tylko jedno zwierzę po swojej prawej stronie.

Art. 37. 1. Zwierzęta w stadzie mogą być pędzone po drodze tylko pod odpowiednim nadzorem. Zwierzę pojedyncze może być prowadzone tylko na uwięzi.

2. Poganiacz zwierząt jest obowiązany:

1) i¶ć po lewej stronie pędzonych zwierząt;

2) w okresie niedostatecznej widoczno¶ci nie¶ć latarkę z widocznym z odległo¶ci co najmniej 150 m ¶wiatłem białym.

3. Zwierzęta mogą być prowadzone luzem przy pojeĽdzie zaprzęgowym z jego prawej strony, w liczbie nie większej niż 2 sztuki.

4. Zabrania się:

1) pędzenia zwierząt po drodze oznaczonej znakami z numerem drogi międzynarodowej, a po innej drodze twardej - w okresie od zmierzchu do ¶witu;

2) pędzenia zwierząt po drodze twardej osobie w wieku poniżej 13 lat;

3) pędzenia zwierząt w poprzek drogi w miejscu niewidocznym na dostateczną odległo¶ć;

4) zatrzymywania zwierząt na jezdni;

5) zajmowania przez zwierzęta więcej niż prawej połowy jezdni albo drogi dla pieszych lub rowerów.

5. Rada powiatu może wprowadzić zakaz pędzenia zwierząt na okre¶lonych drogach lub obszarach oraz w okre¶lonym czasie.

Rozdział 5

Porządek i bezpieczeństwo ruchu na drogach

Oddział 1

Przepisy porządkowe

Art. 38. Kierujący pojazdem jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu wymagane dla danego rodzaju pojazdu lub kierującego:

1) dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem;

2) dokument stwierdzający dopuszczenie pojazdu do ruchu;

3) dokument stwierdzający zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialno¶ci cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzający opłacenie składki tego ubezpieczenia;

4) (10) za¶wiadczenie, o którym mowa w art. 95a ust. 1 pkt 2,

5) inne dokumenty, jeżeli obowiązek taki wynika z odrębnej ustawy.

Art. 39. 1. Kierujący pojazdem samochodowym oraz osoba przewożona takim pojazdem wyposażonym w pasy bezpieczeństwa są obowiązani korzystać z tych pasów podczas jazdy, z zastrzeżeniem ust. 3.

2. Obowiązek korzystania z pasów bezpieczeństwa nie dotyczy:

1) osoby mającej orzeczenie lekarskie o przeciwwskazaniu do używania pasów;

2) kobiety o widocznej ciąży;

3) kierującego taksówką osobową podczas przewożenia pasażera;

4) instruktora lub egzaminatora podczas szkolenia lub egzaminowania;

5) (11) policjanta, funkcjonariusza Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, inspektora kontroli skarbowej, funkcjonariusza celnego i Służby Więziennej, żołnierza Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - podczas przewożenia osoby (osób) zatrzymanej;

6) funkcjonariusza Biura Ochrony Rządu podczas wykonywania czynno¶ci służbowych;

7) zespołu medycznego w czasie udzielania pomocy medycznej;

8) konwojenta podczas przewożenia warto¶ci pieniężnych;

9) osoby chorej lub niepełnosprawnej przewożonej na noszach lub w wózku inwalidzkim.

3. W pojeĽdzie samochodowym wyposażonym w pasy bezpieczeństwa dziecko w wieku do 12 lat, nieprzekraczające 150 cm wzrostu, przewozi się w foteliku ochronnym lub innym urządzeniu do przewożenia dzieci, odpowiadającym wadze i wzrostowi dziecka oraz wła¶ciwym warunkom technicznym.

4. Przepis ust. 3 nie dotyczy przewozu dziecka taksówką osobową, pojazdem pogotowia ratunkowego lub Policji.

Art. 40. 1. Kierujący motocyklem lub motorowerem oraz osoba przewożona takimi pojazdami są obowiązani używać w czasie jazdy hełmów ochronnych odpowiadających wła¶ciwym warunkom technicznym.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się w odniesieniu do motocykli fabrycznie wyposażonych w pasy bezpieczeństwa.

Art. 41. Osoba wykonująca roboty lub inne czynno¶ci na drodze jest obowiązana używać w sposób widoczny dla innych uczestników ruchu elementów odblaskowych odpowiadających wła¶ciwym warunkom technicznym.

Art. 42. Niewidomy podczas samodzielnego poruszania się po drodze jest obowiązany nie¶ć białą laskę w sposób widoczny dla innych uczestników ruchu.

Art. 43. 1. Dziecko w wieku do 7 lat może korzystać z drogi tylko pod opieką osoby, która osiągnęła wiek co najmniej 10 lat. Nie dotyczy to strefy zamieszkania.

2. Dziecko w wieku do 15 lat, poruszające się po drodze po zmierzchu poza obszarem zabudowanym, jest obowiązane używać elementów odblaskowych w sposób widoczny dla innych uczestników ruchu.

3. Przepisy ust. 1 i 2 nie dotyczą drogi przeznaczonej wyłącznie dla pieszych.

Art. 44. 1. Kierujący pojazdem w razie uczestniczenia w wypadku drogowym jest obowiązany:

1) zatrzymać pojazd, nie powodując przy tym zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego;

2) przedsięwziąć odpowiednie ¶rodki w celu zapewnienia bezpieczeństwa ruchu w miejscu wypadku;

3) niezwłocznie usunąć pojazd z miejsca wypadku, aby nie powodował zagrożenia lub tamowania ruchu, jeżeli nie ma zabitego lub rannego;

4) podać swoje dane personalne, dane personalne wła¶ciciela lub posiadacza pojazdu oraz dane dotyczące zakładu ubezpieczeń, z którym zawarta jest umowa obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialno¶ci cywilnej, na żądanie osoby uczestniczącej w wypadku.

2. Jeżeli w wypadku jest zabity lub ranny, kierujący pojazdem jest obowiązany ponadto:

1) udzielić niezbędnej pomocy ofiarom wypadku oraz wezwać pogotowie ratunkowe i Policję;

2) nie podejmować czynno¶ci, które mogłyby utrudnić ustalenie przebiegu wypadku;

3) pozostać na miejscu wypadku, a jeżeli wezwanie pogotowia lub Policji wymaga oddalenia się - niezwłocznie powrócić na to miejsce.

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do innych osób uczestniczących w wypadku.

Art. 45. 1. Zabrania się:

1) kierowania pojazdem, prowadzenia kolumny pieszych, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt osobie w stanie nietrzeĽwo¶ci, w stanie po użyciu alkoholu lub ¶rodka działającego podobnie do alkoholu;

2) holowania pojazdu kierowanego przez osobę, o której mowa w pkt 1;

3) otwierania drzwi pojazdu, pozostawiania otwartych drzwi lub wysiadania bez upewnienia się, że nie spowoduje to zagrożenia bezpieczeństwa ruchu lub jego utrudnienia;

4) wykorzystywania drogi lub poszczególnych jej czę¶ci w sposób niezgodny z przeznaczeniem, chyba że przepisy szczegółowe stanowią inaczej;

5) wjeżdżania na pas między jezdniami;

6) pozostawiania na drodze przedmiotów, które mogłyby zagrozić bezpieczeństwu ruchu; jeżeli jednak usunięcie ich nie jest możliwe, należy je oznaczyć w sposób widoczny w dzień i w nocy;

7) umieszczania na drodze lub w jej pobliżu urządzeń wysyłających lub odbijających ¶wiatło w sposób powodujący o¶lepienie albo wprowadzających w błąd uczestników ruchu;

8) samowolnego umieszczania lub włączania albo usuwania lub wyłączania znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń ostrzegawczo-zabezpieczających lub kontrolnych na drodze, jak również zmiany ich położenia lub ich zasłaniania;

9) za¶miecania lub zanieczyszczania drogi;

10) samowolnego umieszczania na drodze jakichkolwiek znaków, napisów lub symboli.

2. Kierującemu pojazdem zabrania się:

1) korzystania podczas jazdy z telefonu wymagającego trzymania słuchawki lub mikrofonu w ręku;

2) przewożenia osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 1, na rowerze lub motorowerze albo motocyklu, chyba że jest przewożona w bocznym wózku;

3) przewożenia pasażera w sposób niezgodny z art. 39, 40 lub 63 ust. 1;

4) przewożenia w foteliku ochronnym dziecka siedzącego tyłem do kierunku jazdy na przednim siedzeniu pojazdu samochodowego wyposażonego w poduszkę powietrzną dla pasażera;

5) przewożenia, poza specjalnym fotelikiem ochronnym, dziecka w wieku do 12 lat na przednim siedzeniu pojazdu samochodowego.

Oddział 2

Zatrzymanie i postój

Art. 46. 1. Zatrzymanie i postój pojazdu są dozwolone tylko w miejscu i w warunkach, w których jest on z dostatecznej odległo¶ci widoczny dla innych kierujących i nie powoduje zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub jego utrudnienia.

2. Kierujący pojazdem, zatrzymując pojazd na jezdni, jest obowiązany ustawić go jak najbliżej jej krawędzi oraz równolegle do niej.

3. W czasie postoju na drodze poza obszarem zabudowanym pojazd powinien znajdować się, jeżeli to tylko możliwe, poza jezdnią.

4. Kierujący pojazdem jest obowiązany stosować sposób zatrzymania lub postoju wskazany znakami drogowymi.

5. Kierujący pojazdem jest obowiązany w czasie postoju zabezpieczyć pojazd przed możliwo¶cią jego uruchomienia przez osobę niepowołaną oraz zachować inne ¶rodki ostrożno¶ci niezbędne do uniknięcia wypadku.

Art. 47. 1. Dopuszcza się zatrzymanie lub postój na chodniku kołami jednego boku lub przedniej osi pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 2,5 t, pod warunkiem że:

1) na danym odcinku jezdni nie obowiązuje zakaz zatrzymania lub postoju;

2) szeroko¶ć chodnika pozostawionego dla pieszych jest taka, że nie utrudni im ruchu i jest nie mniejsza niż 1,5 m;

3) pojazd umieszczony przednią osią na chodniku nie tamuje ruchu pojazdów na jezdni.

2. Dopuszcza się, przy zachowaniu warunków okre¶lonych w ust. 1 pkt 2, zatrzymanie lub postój na chodniku przy krawędzi jezdni całego samochodu osobowego, motocykla, motoroweru lub roweru. Inny pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 2,5 t może być w cało¶ci umieszczony na chodniku tylko w miejscu wyznaczonym odpowiednimi znakami drogowymi.

Art. 48. (skre¶lony).

Art. 49. 1. Zabrania się zatrzymania pojazdu:

1) na przejeĽdzie kolejowym, na przejeĽdzie tramwajowym, na skrzyżowaniu oraz w odległo¶ci mniejszej niż 10 m od przejazdu lub skrzyżowania;

2) na przej¶ciu dla pieszych, na przejeĽdzie dla rowerzystów oraz w odległo¶ci mniejszej niż 10 m przed tym przej¶ciem lub przejazdem; na drodze dwukierunkowej o dwóch pasach ruchu zakaz ten obowiązuje także za tym przej¶ciem lub przejazdem;

3) w tunelu, na mo¶cie lub na wiadukcie;

4) na jezdni wzdłuż linii ciągłej oraz w pobliżu jej punktów krańcowych, jeżeli zmusiłoby to innych kierujących pojazdami wielo¶ladowymi do najeżdżania na tę linię;

5) na jezdni obok linii przerywanej wyznaczającej krawędĽ jezdni oraz na jezdni i na poboczu obok linii ciągłej wyznaczającej krawędĽ jezdni;

6) w odległo¶ci mniejszej niż 10 m od przedniej strony znaku lub sygnału drogowego, jeżeli zostałyby one zasłonięte przez pojazd;

7) na jezdni przy jej lewej krawędzi, z wyjątkiem zatrzymania lub postoju pojazdu na obszarze zabudowanym na drodze jednokierunkowej lub na jezdni dwukierunkowej o małym ruchu;

8) na pasie między jezdniami;

9) w odległo¶ci mniejszej niż 15 m od słupka lub tablicy oznaczającej przystanek, a na przystanku z zatoką - na całej jej długo¶ci;

10) w odległo¶ci mniejszej niż 15 m od punktów krańcowych wysepki, jeżeli jezdnia z prawej jej strony ma tylko jeden pas ruchu;

11) na drodze dla rowerów.

2. Zabrania się postoju:

1) w miejscu utrudniającym wjazd lub wyjazd, w szczególno¶ci do i z bramy, garażu, parkingu lub wnęki postojowej;

2) w miejscu utrudniającym dostęp do innego prawidłowo zaparkowanego pojazdu lub wyjazd tego pojazdu;

3) przed i za przejazdem kolejowym, po obu stronach drogi, na odcinku od przejazdu kolejowego do słupka wskaĽnikowego z jedną kreską;

4) w strefie zamieszkania w innym miejscu niż wyznaczone w tym celu;

5) na obszarze zabudowanym, pojazdu lub zespołu pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 16 t lub o długo¶ci przekraczającej 12 m, poza wyznaczonymi w tym celu parkingami.

3. Zabrania się zatrzymania lub postoju pojazdu na autostradzie lub drodze ekspresowej w innym miejscu niż wyznaczone w tym celu. Jeżeli unieruchomienie pojazdu nastąpiło z przyczyn technicznych, kierujący pojazdem jest obowiązany usunąć pojazd z jezdni oraz ostrzec innych uczestników ruchu.

4. Zakaz zatrzymania lub postoju pojazdu nie dotyczy unieruchomienia pojazdu wynikającego z warunków lub przepisów ruchu drogowego.

Art. 50. 1. Kierujący pojazdem jest obowiązany sygnalizować postój pojazdu silnikowego lub przyczepy z powodu uszkodzenia lub wypadku:

1) na autostradzie lub drodze ekspresowej - w każdym przypadku;

2) na pozostałych drogach twardych:

a) poza obszarem zabudowanym - w razie postoju na jezdni w miejscu, w którym jest to zabronione, a na poboczu, jeżeli pojazd nie jest widoczny z dostatecznej odległo¶ci,

b) na obszarze zabudowanym - w razie postoju na jezdni w miejscu, w którym zatrzymanie jest zabronione.

2. Postój pojazdu, o którym mowa w ust. 1, należy sygnalizować w sposób następujący:

1) na autostradzie lub drodze ekspresowej - przez:

a) włączenie ¶wiateł awaryjnych pojazdu, a jeżeli pojazd nie jest w nie wyposażony, należy włączyć ¶wiatła pozycyjne,

b) umieszczenie ostrzegawczego trójkąta odblaskowego w odległo¶ci 100 m za pojazdem; trójkąt ten umieszcza się na jezdni lub poboczu, odpowiednio do miejsca unieruchomienia pojazdu;

2) na pozostałych drogach:

a) poza obszarem zabudowanym - przez umieszczenie w odległo¶ci 30-50 m za pojazdem ostrzegawczego trójkąta odblaskowego i włączenie ¶wiateł awaryjnych; w razie gdy pojazd nie jest wyposażony w ¶wiatła awaryjne, należy włączyć ¶wiatła pozycyjne,

b) na obszarze zabudowanym - przez włączenie ¶wiateł awaryjnych, a jeżeli pojazd nie jest w nie wyposażony, należy włączyć ¶wiatła pozycyjne i umie¶cić ostrzegawczy trójkąt odblaskowy za pojazdem lub na nim, na wysoko¶ci nie większej niż 1 m.

3. Sygnalizowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, obowiązuje przez cały czas postoju pojazdu.

Art. 50a. 1. Pojazd pozostawiony bez tablic rejestracyjnych lub pojazd, którego stan wskazuje na to, że nie jest używany, może zostać usunięty z drogi przez straż gminną lub Policję na koszt wła¶ciciela lub posiadacza.

2. Pojazd usunięty w trybie okre¶lonym w ust. 1, nieodebrany na wezwanie gminy przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na własno¶ć gminy z mocy ustawy.

3. Przepisu ust. 2 nie stosuje się, gdy nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby zobowiązanej.

4. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio, gdy w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu nie została ustalona osoba uprawniona do jego odbioru.

5. Minister wła¶ciwy do spraw wewnętrznych, kierując się zasadą poszanowania prawa własno¶ci oraz potrzebą zapewnienia porządku na drogach publicznych, okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) szczegółowy tryb oraz jednostki i warunki ich współdziałania w zakresie usuwania pojazdów bez tablic rejestracyjnych lub których stan wskazuje na to, że nie są używane;

2) tryb postępowania w zakresie przejęcia pojazdu na własno¶ć gminy.

Oddział 3

Używanie ¶wiateł zewnętrznych

Art. 51. 1. Kierujący pojazdem jest obowiązany używać ¶wiateł mijania podczas jazdy w warunkach normalnej przejrzysto¶ci powietrza:

1) w czasie od zmierzchu do ¶witu;

2) w okresie od 1 paĽdziernika do ostatniego dnia lutego - przez całą dobę;

3) w tunelu.

2. W czasie od ¶witu do zmierzchu w warunkach normalnej przejrzysto¶ci powietrza, zamiast ¶wiateł mijania, kierujący pojazdem może używać ¶wiateł do jazdy dziennej.

3. W czasie od zmierzchu do ¶witu, na nieo¶wietlonych drogach, zamiast ¶wiateł mijania lub łącznie z nimi, kierujący pojazdem może używać ¶wiateł drogowych, o ile nie o¶lepi innych kierujących albo pieszych poruszających się w kolumnie. Kierujący pojazdem, używając ¶wiateł drogowych, jest obowiązany przełączyć je na ¶wiatła mijania w razie zbliżania się:

1) pojazdu nadjeżdżającego z przeciwka, przy czym jeżeli jeden z kierujących wyłączył ¶wiatła drogowe - drugi jest obowiązany uczynić to samo;

2) do pojazdu poprzedzającego, jeżeli kierujący może być o¶lepiony;

3) pojazdu szynowego lub komunikacji wodnej, jeżeli poruszają się w takiej odległo¶ci, że istnieje możliwo¶ć o¶lepienia kierujących tymi pojazdami.

4. Kierujący motocyklem, motorowerem lub pojazdem szynowym jest obowiązany używać podczas jazdy ¶wiateł mijania, z zastrzeżeniem ust. 3.

5. Na drodze krętej, oznaczonej odpowiednimi znakami drogowymi, kierujący pojazdem może używać przednich ¶wiateł przeciwmgłowych od zmierzchu do ¶witu, również w warunkach normalnej przejrzysto¶ci powietrza.

6. Przepisów ust. 1-4 nie stosuje się do kierujących pojazdami, które nie są wyposażone w ¶wiatła mijania, drogowe lub ¶wiatła do jazdy dziennej. W przypadkach okre¶lonych w ust. 1 pkt 1 i 3 zamiast tych ¶wiateł należy używać ¶wiateł stanowiących obowiązkowe wyposażenie pojazdów.

7. Przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio podczas zatrzymania pojazdu, wynikającego z warunków lub przepisów ruchu drogowego. Jeżeli zatrzymanie trwa ponad 1 minutę, dopuszcza się wyłączenie ¶wiateł zewnętrznych pojazdu, o ile na tym samym pasie ruchu, przed tym pojazdem i za nim, stoją inne pojazdy.

Art. 52. 1. Kierujący pojazdem silnikowym lub szynowym, w warunkach niedostatecznej widoczno¶ci, podczas zatrzymania niewynikającego z warunków ruchu lub przepisów ruchu drogowego oraz podczas postoju, jest obowiązany używać ¶wiateł pozycyjnych przednich i tylnych lub ¶wiateł postojowych. W pojeĽdzie niezłączonym z przyczepą oraz w zespole pojazdów o długo¶ci nieprzekraczającej 6 m dopuszcza się włączenie ¶wiateł postojowych jedynie od strony ¶rodka jezdni.

2. Podczas zatrzymania lub postoju, w miejscu o¶wietlonym w stopniu zapewniającym widoczno¶ć pojazdu lub znajdującym się poza jezdnią i poboczem, wszystkie ¶wiatła pojazdu mogą być wyłączone. Przepis ten nie dotyczy pojazdu szynowego oraz pojazdu, na którym znajduje się urządzenie lub ładunek, wystające poza pojazd i wymagające oznaczenia odrębnymi ¶wiatłami.

3. ¦wiatło o¶wietlające przedmioty przydrożne (szperacz) może być włączone tylko podczas zatrzymania lub postoju, pod warunkiem że nie o¶lepi innych uczestników ruchu. Ograniczenie to nie dotyczy pojazdu uprzywilejowanego.

Oddział 4

Warunki używania pojazdów w ruchu drogowym

Art. 53. 1. Pojazdem uprzywilejowanym w ruchu drogowym może być pojazd samochodowy:

1) jednostek ochrony przeciwpożarowej;

2) pogotowia ratunkowego;

3) Policji;

4) jednostki ratownictwa chemicznego;

5) Straży Granicznej;

6) Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego;

7) Agencji Wywiadu;

8) (12) Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej;

9) Służby Więziennej;

10a) (13) kontroli skarbowej;

10b) (14) Służby Celnej;

10) Biura Ochrony Rządu;

11) Inspekcji Transportu Drogowego;

12) jednostki niewymienionej w pkt 1-11, jeżeli jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego - na podstawie zezwolenia ministra wła¶ciwego do spraw wewnętrznych.

1a. Minister wła¶ciwy do spraw wewnętrznych stwierdza wyga¶nięcie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 12, gdy ustaną okoliczno¶ci uzasadniające wykorzystanie pojazdu jako uprzywilejowanego.

2. Kierujący pojazdem uprzywilejowanym może, pod warunkiem zachowania szczególnej ostrożno¶ci, nie stosować się do przepisów o ruchu pojazdów, zatrzymaniu i postoju oraz do znaków i sygnałów drogowych tylko w razie, gdy:

1) uczestniczy:

a) w akcji związanej z ratowaniem życia, zdrowia ludzkiego lub mienia albo konieczno¶cią zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo

b) w przejeĽdzie kolumny pojazdów uprzywilejowanych,

c) w wykonywaniu zadań związanych bezpo¶rednio z zapewnieniem bezpieczeństwa osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, którym na mocy odrębnych przepisów przysługuje ochrona;

2) pojazd wysyła jednocze¶nie sygnały ¶wietlny i dĽwiękowy; po zatrzymaniu pojazdu nie wymaga się używania sygnału dĽwiękowego;

3) w pojeĽdzie włączone są ¶wiatła drogowe lub mijania.

3. Kierujący pojazdem uprzywilejowanym jest obowiązany stosować się do poleceń i sygnałów dawanych przez osoby kierujące ruchem lub upoważnione do jego kontroli.

4. Minister wła¶ciwy do spraw wewnętrznych, uwzględniając w szczególno¶ci konieczno¶ć zapewnienia porządku, sprawno¶ci i bezpieczeństwa ruchu drogowego, okre¶li, w drodze rozporządzenia, okoliczno¶ci, w jakich używane są pojazdy uprzywilejowane w kolumnach.

Art. 54. 1. Pojazd wykonujący na drodze prace porządkowe, remontowe lub modernizacyjne powinien wysyłać żółte sygnały błyskowe.

2. Kierujący pojazdem, o którym mowa w ust. 1, może, pod warunkiem zachowania szczególnej ostrożno¶ci, nie stosować się do przepisów o obowiązku jazdy na jezdni lub przy jej prawej krawędzi oraz o zatrzymaniu i postoju, z tym że:

1) na jezdni jednokierunkowej oraz poza obszarem zabudowanym, podczas oczyszczania drogi ze ¶niegu, dopuszcza się również jazdę przy lewej krawędzi jezdni;

2) jazdę po chodniku dopuszcza się tylko przy zachowaniu bezpieczeństwa pieszych.

2a. Kierujący pojazdem, o którym mowa w ust. 1, może korzystać z autostrady lub drogi ekspresowej nawet wtedy, gdy pojazd ten nie jest pojazdem samochodowym lub jego konstrukcja uniemożliwia rozwinięcie prędko¶ci co najmniej 40 km/h.

3. Pojazd, który ze względu na konstrukcję, ładunek lub nietypowe zachowanie na drodze może zagrażać bezpieczeństwu w ruchu drogowym, powinien wysyłać żółte sygnały błyskowe.

4. Zabrania się, z zastrzeżeniem art. 31 ust. 1 pkt 5, używania żółtych sygnałów błyskowych do innych celów niż okre¶lone w ust. 1 i 3.

Art. 55. 1. Pojazd do nauki jazdy lub przeprowadzania egzaminu państwowego oznacza się tablicą kwadratową barwy niebieskiej z białą literą "L", umieszczoną na pojeĽdzie. W warunkach niedostatecznej widoczno¶ci tablica umieszczona na pojeĽdzie, z wyłączeniem tablicy na motocyklu, powinna być o¶wietlona. Tablica, którą oznaczony jest motocykl, powinna być wykonana z materiału odblaskowego.

2. Podczas kierowania pojazdem do nauki jazdy przez osobę inną niż osoba ubiegająca się o uprawnienie do kierowania pojazdem tablica, o której mowa w ust. 1, powinna być zasłonięta lub złożona.

3. Kierujący pojazdem, przejeżdżając obok pojazdu, o którym mowa w ust. 1, lub jadąc za nim, jest obowiązany zachować szczególną ostrożno¶ć.

Art. 56. (skre¶lony).

Art. 57. 1. Pojazd przewożący zorganizowaną grupę dzieci lub młodzieży w wieku do 18 lat oznacza się z przodu i z tyłu kwadratowymi tablicami barwy żółtej z symbolem dzieci barwy czarnej. W warunkach niedostatecznej widoczno¶ci tablice powinny być o¶wietlone, chyba że są wykonane z materiału odblaskowego. Kierujący tym pojazdem jest obowiązany włączyć ¶wiatła awaryjne podczas wsiadania lub wysiadania dzieci lub młodzieży.

2. Kierujący pojazdem, omijając pojazd, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany w czasie wsiadania lub wysiadania dzieci lub młodzieży zachować szczególną ostrożno¶ć i w razie potrzeby zatrzymać się.

3. Zabrania się oznaczania pojazdu tablicami, o których mowa w ust. 1, w czasie, gdy dzieci lub młodzież nie są przewożone.

Art. 57a. 1. Kierujący autobusem szkolnym podczas wsiadania lub wysiadania dzieci jest obowiązany włączyć ¶wiatła awaryjne.

2. Kierujący pojazdem, przejeżdżając obok autobusu szkolnego, jest obowiązany zachować szczególną ostrożno¶ć.

3. Jeżeli autobus szkolny przewozi inne osoby lub nie przewozi żadnych osób, tablice z napisem "autobus szkolny" powinny być zdjęte, zasłonięte lub złożone.

Art. 58. 1. Pojazd przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu osób niepełnosprawnych oznacza się z przodu i z tyłu kwadratowymi tablicami barwy niebieskiej z międzynarodowym symbolem wózka inwalidzkiego barwy białej. Tablice te powinny być wykonane z materiału odblaskowego. Kierujący tym pojazdem jest obowiązany włączyć ¶wiatła awaryjne podczas wsiadania lub wysiadania osoby niepełnosprawnej.

2. Kierujący pojazdem, omijając pojazd, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany w czasie wsiadania lub wysiadania osoby niepełnosprawnej zachować szczególną ostrożno¶ć i w razie potrzeby zatrzymać się.

Art. 59. 1. Pojazd zarejestrowany w Rzeczypospolitej Polskiej, który ma być używany w ruchu międzynarodowym, powinien być oznaczony znakiem z literami "PL".

2. Pojazd zarejestrowany za granicą uczestniczący w ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powinien być oznaczony znakiem okre¶lającym państwo, w którym jest zarejestrowany.

3. (15) Obowiązek, o którym mowa w ust. 1 i 2, uważa się za spełniony, jeżeli na tablicy rejestracyjnej jest umieszczony znak okre¶lający państwo, w którym pojazd został zarejestrowany.

Art. 60. 1. Zabrania się:

1) używania pojazdu w sposób zagrażający bezpieczeństwu osoby znajdującej się w pojeĽdzie lub poza nim;

2) zakrywania ¶wiateł oraz urządzeń sygnalizacyjnych, tablic rejestracyjnych lub innych wymaganych tablic albo znaków, które powinny być widoczne;

3) ozdabiania tablic rejestracyjnych oraz umieszczania z przodu lub z tyłu pojazdu znaków, napisów lub przedmiotów, które ograniczają czytelno¶ć tych tablic;

4) umieszczania na pojeĽdzie znaku okre¶lającego inne państwo niż to, w którym pojazd został zarejestrowany.

2. Zabrania się kierującemu:

1) oddalania się od pojazdu, gdy silnik jest w ruchu;

2) używania pojazdu w sposób powodujący uciążliwo¶ci związane z nadmierną emisją spalin do ¶rodowiska lub nadmiernym hałasem;

3) pozostawiania pracującego silnika podczas postoju na obszarze zabudowanym; nie dotyczy to pojazdu wykonującego czynno¶ci na drodze;

4) ciągnięcia za pojazdem osoby na nartach, sankach, wrotkach lub innym podobnym urządzeniu;

5) używania opon z umieszczonymi w nich na trwałe elementami przeciw¶lizgowymi.

3. Używanie łańcuchów przeciw¶lizgowych na oponach jest dozwolone tylko na drodze pokrytej ¶niegiem.

Art. 61. 1. Ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowno¶ci pojazdu.

2. Ładunek na pojeĽdzie umieszcza się w taki sposób, aby:

1) nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę;

2) nie naruszał stateczno¶ci pojazdu;

3) nie utrudniał kierowania pojazdem;

4) nie ograniczał widoczno¶ci drogi lub nie zasłaniał ¶wiateł, urządzeń sygnalizacyjnych, tablic rejestracyjnych lub innych tablic albo znaków, w które pojazd jest wyposażony.

3. Ładunek umieszczony na pojeĽdzie powinien być zabezpieczony przed zmianą położenia lub wywoływaniem nadmiernego hałasu. Nie może on mieć odrażającego wyglądu lub wydzielać odrażającej woni.

4. Urządzenia służące do mocowania ładunku powinny być zabezpieczone przed rozluĽnieniem się, swobodnym zwisaniem lub spadnięciem podczas jazdy.

5. Ładunek sypki może być umieszczony tylko w szczelnej skrzyni ładunkowej, zabezpieczonej dodatkowo odpowiednimi zasłonami uniemożliwiającymi wysypywanie się ładunku na drogę.

6. Ładunek wystający poza płaszczyzny obrysu pojazdu może być na nim umieszczony tylko przy zachowaniu następujących warunków:

1) ładunek wystający poza boczne płaszczyzny obrysu pojazdu może być umieszczony tylko w taki sposób, aby całkowita szeroko¶ć pojazdu z ładunkiem nie przekraczała 2,55 m, a przy szeroko¶ci pojazdu 2,55 m nie przekraczała 3 m, jednak pod warunkiem umieszczenia ładunku tak, aby z jednej strony nie wystawał na odległo¶ć większą niż 23 cm;

2) ładunek nie może wystawać z tyłu pojazdu na odległo¶ć większą niż 2 m od tylnej płaszczyzny obrysu pojazdu lub zespołu pojazdów; w przypadku przyczepy kłonicowej odległo¶ć tę liczy się od osi przyczepy;

3) ładunek nie może wystawać z przodu pojazdu na odległo¶ć większą niż 0,5 m od przedniej płaszczyzny obrysu i większą niż 1,5 m od siedzenia dla kierującego.

7. Przy przewozie drewna długiego dopuszcza się wystawanie ładunku z tyłu za przyczepę kłonicową na odległo¶ć nie większą niż 5 m.

8. Ładunek wystający poza przednią lub boczne płaszczyzny obrysu pojazdu powinien być oznaczony. Dotyczy to również ładunku wystającego poza tylną płaszczyznę obrysu pojazdu na odległo¶ć większą niż 0,5 m.

9. Ustala się następujące oznakowanie ładunku:

1) ładunek wystający z przodu pojazdu oznacza się chorągiewką barwy pomarańczowej lub dwoma białymi i dwoma czerwonymi pasami, tak aby były widoczne z boków i z przodu pojazdu, a w okresie niedostatecznej widoczno¶ci ponadto ¶wiatłem białym umieszczonym na najbardziej wystającej do przodu czę¶ci ładunku;

2) ładunek wystający z boku pojazdu oznacza się chorągiewką barwy pomarańczowej o wymiarach co najmniej 50 x 50 cm, umieszczoną przy najbardziej wystającej krawędzi ładunku, a ponadto w okresie niedostatecznej widoczno¶ci białym ¶wiatłem odblaskowym skierowanym do przodu oraz czerwonym ¶wiatłem i czerwonym ¶wiatłem odblaskowym skierowanym do tyłu; ¶wiatła te nie powinny znajdować się w odległo¶ci większej niż 40 cm od najbardziej wystającej krawędzi ładunku; jeżeli długo¶ć wystającego z boku ładunku, mierzona wzdłuż pojazdu, przekracza 3 m, to chorągiewkę i ¶wiatła umieszcza się odpowiednio przy przedniej i tylnej czę¶ci ładunku;

3) ładunek wystający z tyłu pojazdu oznacza się pasami białymi i czerwonymi umieszczonymi bezpo¶rednio na ładunku lub na tarczy na jego tylnej płaszczyĽnie albo na zawieszonej na końcu ładunku bryle geometrycznej (np. stożku, ostrosłupie); widoczna od tyłu łączna powierzchnia pasów powinna wynosić co najmniej 1.000 cm2, przy czym nie może być mniej niż po dwa pasy każdej barwy; ponadto w okresie niedostatecznej widoczno¶ci na najbardziej wystającej do tyłu krawędzi ładunku umieszcza się czerwone ¶wiatło i czerwone ¶wiatło odblaskowe; przy przewozie drewna długiego zamiast oznakowania pasami białymi i czerwonymi dopuszcza się oznakowanie końca ładunku chorągiewką lub tarczą barwy pomarańczowej;

4) ładunek wystający z tyłu samochodu osobowego lub przyczepy ciągniętej przez samochód osobowy może być oznaczony chorągiewką barwy czerwonej o wymiarach co najmniej 50 x 50 cm, umieszczoną przy najbardziej wystającej krawędzi ładunku.

10. Wysoko¶ć pojazdu z ładunkiem nie może przekraczać 4 m.

11. Jeżeli masa, naciski osi lub wymiary pojazdu wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach okre¶lających warunki techniczne pojazdów oraz okre¶lonych w ust. 6, 8 i 10, przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

12-14. (skre¶lone).

Art. 62. 1. Rzeczywista masa całkowita przyczepy ciągniętej przez:

1) samochód osobowy, samochód ciężarowy o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t lub autobus - nie może przekraczać rzeczywistej masy całkowitej pojazdu ciągnącego;

2) samochód ciężarowy o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t - nie może przekraczać rzeczywistej masy całkowitej tego samochodu powiększonej o 40%;

3) motocykl lub motorower - nie może przekraczać masy własnej motocykla lub motoroweru, jednak nie może przekraczać 100 kg.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy naczep.

3. (16) Przepisy ust. 1 i 2 nie dotyczą pojazdów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji, Straży Granicznej oraz straży pożarnej.

4. Zespół pojazdów może składać się najwyżej z 3 pojazdów, a zespół ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny - z 2 pojazdów.

4a. Długo¶ć zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, a 3 pojazdów - 22 m, z wyjątkiem zespołu pojazdów złożonego z:

1) pojazdu samochodowego i naczepy, których długo¶ć nie może przekraczać 16,5 m;

2) motocykla i przyczepy, motoroweru lub roweru i przyczepy, którego długo¶ć nie może przekraczać 4 m.

4b. Przejazd zespołu pojazdów złożonego z liczby pojazdów większej niż okre¶lona w ust. 4 lub o długo¶ci większej niż okre¶lona w ust. 4a wymaga zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1.

5. Długo¶ci zespołów pojazdów okre¶lone w ust. 4a nie dotyczą tramwajów.

Art. 63. 1. Przewóz osób może odbywać się tylko pojazdem do tego przeznaczonym lub przystosowanym. Liczba przewożonych osób nie może przekraczać liczby miejsc okre¶lonych w dowodzie rejestracyjnym, z zastrzeżeniem ust. 4. W pojeĽdzie niepodlegającym rejestracji liczba przewożonych osób wynika z konstrukcyjnego przeznaczenia pojazdu.

2. Dopuszcza się przewóz osób samochodem ciężarowym poza kabiną kierowcy, pod warunkiem że:

1) pojazd odpowiada wymaganym warunkom technicznym do przewozu osób;

2) osoby nie znajdują się między ładunkiem a kabiną kierowcy;

3) osoby przewożone są na miejscach siedzących;

4) pojazd nie przekracza prędko¶ci 50 km/h.

3. Zabrania się przewozu osób w przyczepie, z tym że dopuszcza się przewóz:

1) dzieci do szkół lub przedszkoli i z powrotem w przyczepie dostosowanej do przewozu osób, ciągniętej przez ciągnik rolniczy;

2) konwojentów, drużyn roboczych i osób wykonujących czynno¶ci ładunkowe w przyczepie ciągniętej przez ciągnik rolniczy pod warunkiem, że:

a) liczba przewożonych osób nie przekracza 5,

b) osoby stojące trzymają się uchwytów,

c) osoby nie znajdują się pomiędzy ładunkiem a przednią ¶cianą przyczepy,

d) prędko¶ć zespołu pojazdów nie przekracza 20 km/h.

4. (17) Przepisów ust. 1-3 nie stosuje się do przewozu pojazdami Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji, Straży Granicznej, Służby Więziennej oraz straży pożarnej.

5. Kierującemu pojazdem silnikowym, który przewozi osobę, zabrania się palenia tytoniu lub spożywania pokarmów w czasie jazdy. Nie dotyczy to kierującego samochodem ciężarowym, który przewozi osobę w kabinie kierowcy, i kierującego samochodem osobowym, z wyjątkiem taksówki.

Art. 64. 1. Ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego masa, naciski osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach okre¶lających warunki techniczne pojazdów oraz okre¶lonych w art. 61 ust. 6, 8 i 10, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

2. Zezwolenia na przejazd, o których mowa w ust. 1, wydaje się:

1) na czas nieokre¶lony;

2) na czas okre¶lony w zezwoleniu;

3) na jednokrotny przejazd w wyznaczonym czasie po ustalonej trasie;

4) (18) na jednokrotny przejazd po drogach krajowych, w wyznaczonym czasie, pojazdu przekraczającego granicę państwa przy wjeĽdzie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

3. Zezwolenia, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, wydaje starosta.

4. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, wydaje Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad lub upoważniona przez niego państwowa lub samorządowa jednostka organizacyjna, po uzgodnieniu z wła¶ciwymi dla trasy przejazdu zarządami dróg, jeżeli istnieje możliwo¶ć wyznaczenia trasy przejazdu, w szczególno¶ci ze względu na stan techniczny drogi i innych obiektów budowlanych położonych w jej pobliżu.

4a. (19) Zezwolenie, o którym mowa w ust. 2 pkt 4, wydaje naczelnik urzędu celnego.

4b. (20) W zezwoleniu, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, okre¶la się warunki przejazdu pojazdu lub zespołu pojazdów, o którym mowa w ust. 1, które mogą zawierać w szczególno¶ci wymóg pilotowania przez odpowiednio wyposażony i oznakowany inny pojazd.

5. Przepis ust. 1 nie dotyczy:

1) pojazdów straży pożarnej biorących udział w akcjach ratowniczych;

2) (21) należących do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji lub Straży Granicznej pojazdów specjalnych, pojazdów używanych do celów specjalnych oraz pojazdów używanych w związku z przewozem pojazdów specjalnych.

6. (22) Minister wła¶ciwy do spraw transportu, w drodze rozporządzenia, okre¶li:

1) szczegółowe warunki i tryb wydawania zezwoleń, o których mowa w ust. 1, ustalając w szczególno¶ci:

a) pojazdy, dla których wydawane są poszczególne rodzaje zezwoleń,

b) wymagania i stan techniczny dróg, które umożliwiają wyznaczenie trasy przejazdu,

2) warunki przejazdu pojazdu lub zespołu pojazdów, o którym mowa w ust. 1,

3) warunki i sposób pilotowania oraz wyposażenie i oznakowanie pojazdów wykonujących pilotaż

- kierując się w szczególno¶ci konieczno¶cią zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego.

7. Minister Obrony Narodowej oraz minister wła¶ciwy do spraw wewnętrznych i Minister Sprawiedliwo¶ci, uwzględniając szczególny charakter zadań związanych z obronno¶cią oraz konieczno¶ć zapewnienia porządku, sprawno¶ci i bezpieczeństwa ruchu, okre¶lą, w drodze rozporządzenia:

1) warunki poruszania się po drogach pojazdów, o których mowa w ust. 5;

2) warunki przewozu osób pojazdami, o których mowa w art. 63 ust. 4.

Oddział 5

Wykorzystanie dróg w sposób szczególny

Art. 65. (23) Zawody sportowe, rajdy, wy¶cigi, zgromadzenia i inne imprezy, które powodują utrudnienia w ruchu lub wymagają korzystania z drogi w sposób szczególny, mogą się odbywać pod warunkiem zapewnienia bezpieczeństwa i porządku podczas trwania imprezy oraz uzyskania zezwolenia na jej przeprowadzenie.

Art. 65a. (24) 1. Organizator imprezy jest obowiązany zapewnić bezpieczeństwo osobom obecnym na imprezie oraz porządek podczas trwania imprezy.

2. Organizator imprezy jest obowiązany zapewnić:

1) spełnienie wymagań okre¶lonych w szczególno¶ci w przepisach prawa budowlanego, przepisach sanitarnych, przepisach dotyczących ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony ¶rodowiska;

2) wyróżniającą się elementami ubioru służbę porządkową i informacyjną;

3) pomoc medyczną i przedmedyczną, dostosowaną do liczby uczestników imprezy, a także odpowiednie zaplecze higieniczno-sanitarne;

4) drogi ewakuacyjne oraz drogi umożliwiające dojazd służb ratowniczych i Policji, Straży Granicznej oraz Żandarmerii Wojskowej;

5) warunki zorganizowania łączno¶ci między podmiotami biorącymi udział w zabezpieczeniu imprezy;

6) sprzęt ratowniczy i ga¶niczy oraz ¶rodki ga¶nicze niezbędne do zabezpieczenia działań ratowniczo-ga¶niczych;

7) w razie potrzeby pomieszczenie dla służb kierujących zabezpieczeniem imprezy;

8) ¶rodki techniczne niezbędne do zabezpieczenia imprezy, a w szczególno¶ci:

a) znaki lub tablice ostrzegawcze i informacyjne,

b) liny, ta¶my lub wstęgi służące do oznaczenia trasy lub miejsca imprezy,

c) bariery, płotki lub przegrody służące do odgradzania miejsca imprezy.

3. Organizator imprezy jest obowiązany:

1) uzgodnić z organami zarządzającymi ruchem na drogach przebieg trasy, na której ma się odbyć impreza;

2) współdziałać z Policją oraz, jeżeli impreza odbywa się w strefie nadgranicznej albo na drogach przebiegających przez tereny lub przyległych do terenów będących w zarządzie jednostek organizacyjnych podporządkowanych lub nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej lub na drogach przyległych do tych terenów, odpowiednio ze Strażą Graniczną lub Żandarmerią Wojskową:

a) uzgadniając przebieg trasy lub miejsce imprezy,

b) stosując polecenia dotyczące prawidłowego zabezpieczenia imprezy,

c) dokonując wspólnego objazdu trasy lub miejsca imprezy;

3) sporządzić plan okre¶lający sposoby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego podczas imprezy na terenie poszczególnych województw, obejmujący:

a) listę osób wchodzących w skład służby porządkowej, ich rozmieszczenie oraz elementy ubioru wyróżniające te osoby,

b) pisemną instrukcję okre¶lającą zadania służb porządkowych, opracowaną w uzgodnieniu z Policją,

c) rodzaj i ilo¶ć ¶rodków technicznych, o których mowa w ust. 2 pkt 8, oraz miejsce ich rozlokowania,

d) rodzaje, zakres i sposób zabezpieczenia ratowniczego imprezy, w uzgodnieniu z wła¶ciwym komendantem powiatowym Państwowej Straży Pożarnej oraz innymi służbami ratowniczymi, w tym z wła¶ciwymi dysponentami jednostek systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego,

e) sposób oznaczenia miejsc niebezpiecznych dla uczestników imprezy,

f) oznakowanie pojazdów uczestniczących w imprezie i towarzyszących tej imprezie,

g) rodzaje zezwoleń umożliwiających poruszanie się osób lub pojazdów w miejscach wyłączonych z ruchu publicznego,

h) organizację łączno¶ci bezprzewodowej między organizatorem imprezy a Policją w trakcie trwania imprezy,

i) sposób informowania o ograniczeniach w ruchu drogowym wynikających z przebiegu imprezy - przed imprezą i w trakcie jej trwania;

4) opracować regulamin oraz program imprezy;

5) ustalić z Policją oraz, jeżeli impreza odbywa się w strefie nadgranicznej albo na drogach przebiegających przez tereny lub przyległych do terenów będących w zarządzie jednostek organizacyjnych podporządkowanych lub nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej, odpowiednio ze Strażą Graniczną lub Żandarmerią Wojskową terminy wspólnych spotkań organizowanych w celu uzgodnienia spraw związanych z zabezpieczeniem imprezy;

6) zapewnić realizację planu, o którym mowa w pkt 3;

7) uzgodnić z zarządcą drogi obszar wykorzystania pasa drogowego oraz sposób i termin przywrócenia go do stanu poprzedniego;

8) powiadomić przedsiębiorstwa komunikacji publicznej o przewidywanym czasie występowania utrudnień w ruchu drogowym;

9) na polecenie organu zarządzającego ruchem na drodze opracować projekt organizacji ruchu w uzgodnieniu z Policją;

10) udzielić dokładnych informacji dotyczących imprezy, na żądanie Policji lub innych podmiotów wymienionych w pkt 1, 2, 7 i 8, a także wojewody wła¶ciwego ze względu na miejsce odbywania się imprezy, jeżeli są one niezbędne do realizacji ich zadań w celu zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego;

11) przekazywać do wiadomo¶ci publicznej informacje o utrudnieniach w ruchu wynikających z planowanej imprezy.

4. Bezpieczeństwo i porządek podczas imprez zapewnia Policja, z tym że jeżeli impreza odbywa się w strefie nadgranicznej albo jest przeprowadzana na drogach przebiegających lub przyległych do terenów będących w zarządzie jednostek organizacyjnych podporządkowanych lub nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej, odpowiednio we współdziałaniu ze Strażą Graniczną, Żandarmerią Wojskową lub z wojskowymi organami porządkowymi:

1) w czasie przygotowywania imprezy - opracowując własny plan zabezpieczenia imprezy;

2) w czasie trwania imprezy:

a) wystawiając posterunki kierowania ruchem i blokady ruchu,

b) pilotując, w razie potrzeby, przejazd lub przej¶cie uczestników imprezy,

c) organizując objazdy wynikające z przeprowadzonej imprezy na drodze;

3) po zakończeniu imprezy - przywracając płynno¶ć ruchu na drodze.

Art. 65b. (25) 1. Zezwolenie, o którym mowa w art. 65, wydaje w drodze decyzji administracyjnej, na pisemny wniosek organizatora imprezy, zwany dalej "wnioskiem", złożony co najmniej na 30 dni przed planowym terminem jej rozpoczęcia, organ zarządzający ruchem na drodze, na której odbywa się impreza, z tym że jeżeli impreza odbywa się na drogach podległych kilku organom - organem wła¶ciwym jest:

1) w przypadku dróg różnych kategorii - organ zarządzający ruchem na drodze wyższej kategorii;

2) w przypadku dróg tej samej kategorii - organ wła¶ciwy ze względu na miejsce rozpoczęcia imprezy.

2. Organizator imprezy przesyła w terminie okre¶lonym w ust. 1 kopię wniosku wraz z wymaganymi dokumentami do:

1) wła¶ciwego ze względu na miejsce rozpoczęcia imprezy komendanta wojewódzkiego Policji, a także

2) komendanta oddziału Straży Granicznej - jeżeli impreza odbywa się w strefie nadgranicznej, lub

3) komendanta jednostki Żandarmerii Wojskowej - jeżeli impreza jest przeprowadzana na drogach przebiegających lub przyległych do terenów będących w zarządzie jednostek organizacyjnych podporządkowanych lub nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej.

3. Wniosek powinien zawierać w szczególno¶ci:

1) imię, nazwisko lub nazwę oraz adres zamieszkania lub siedzibę organizatora imprezy;

2) rodzaj i nazwę imprezy;

3) informację o miejscu i dacie rozpoczęcia, przebiegu oraz zakończenia imprezy;

4) informację o przewidywanej liczbie uczestników imprezy;

5) wykaz osób reprezentujących organizatora w sprawach zabezpieczenia trasy lub miejsca imprezy na terenie poszczególnych województw;

6) podpis organizatora lub jego przedstawiciela.

4. Do wniosku należy dołączyć:

1) szczegółowy regulamin imprezy, okre¶lający w szczególno¶ci zasady zachowania uczestników imprezy istotne dla bezpieczeństwa ruchu drogowego;

2) wykaz osób odpowiedzialnych za prawidłowy przebieg i zabezpieczenie imprezy na terenie poszczególnych województw oraz w miejscach rozpoczęcia i zakończenia każdego odcinka, a także w miejscach wymagających szczególnego zabezpieczenia;

3) program imprezy ze szczegółowym opisem trasy i podaniem odległo¶ci między poszczególnymi jej odcinkami oraz okre¶lony w minutach i kilometrach program przejazdu lub przej¶cia uczestników przez poszczególne miejscowo¶ci i granice województw;

4) plan zabezpieczenia trasy lub miejsca okre¶lony w art. 65a ust. 3 pkt 3;

5) zobowiązanie organizatora do przywrócenia do poprzedniego stanu pasa drogowego na trasie przejazdu, przej¶cia lub miejsca pobytu uczestników imprezy, a w przypadku uszkodzenia pasa drogowego lub urządzeń drogowych będącego następstwem imprezy - do ich bezzwłocznego naprawienia lub pokrycia kosztów tych napraw;

6) pisemną zgodę wła¶ciciela lasu na przeprowadzenie imprezy w razie przeprowadzania jej na terenach le¶nych.

5. Organ, o którym mowa w ust. 1, wydaje zezwolenie po:

1) zasięgnięciu opinii wła¶ciwego ze względu na miejsce imprezy komendanta wojewódzkiego Policji, a w przypadku imprezy odbywającej się na drogach w strefie nadgranicznej albo na drogach przebiegających lub przyległych do terenów będących w zarządzie jednostek organizacyjnych podporządkowanych lub nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej - odpowiednio wła¶ciwego komendanta oddziału Straży Granicznej lub komendanta jednostki Żandarmerii Wojskowej; opinię doręcza się organowi, który o nią wystąpił, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia;

2) uzgodnieniu zakresu ograniczenia ruchu i wynikających stąd warunków przeprowadzenia imprezy z organami zarządzającymi ruchem na drogach, na których ma się odbyć impreza.

Art. 65c. (26) Organ wydający zezwolenie odmawia jego wydania:

1) jeżeli organizator nie spełnia warunków okre¶lonych w art. 65a ust. 2 i 3;

2) jeżeli pomimo spełnienia warunków okre¶lonych w art. 65a ust. 2 i 3:

a) istnieje niebezpieczeństwo zagrożenia życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia wielkiej warto¶ci,

b) impreza zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, a nie ma możliwo¶ci zorganizowania objazdów niepowodujących istotnego zwiększenia kosztów ponoszonych przez uczestników ruchu drogowego.

Art. 65d. (27) 1. Organ wydający zezwolenie cofa wydane zezwolenie, gdy istnieje niebezpieczeństwo zagrożenia życia lub zdrowia albo mienia wielkiej warto¶ci.

2. Organ, o którym mowa w ust. 1, może cofnąć zezwolenie, gdy impreza zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego.

3. Decyzji, o której mowa w ust. 1 i 2, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalno¶ci.

Art. 65e. (28) Decyzję o wydaniu lub odmowie wydania zezwolenia na odbycie imprezy wydaje się co najmniej na 7 dni przed planowanym terminem rozpoczęcia imprezy.

Art. 65f. (29) Organ kontroli ruchu drogowego przerywa imprezę, jeżeli odbywa się ona bez zezwolenia.

Art. 65g. (30) Organ kontroli ruchu drogowego może przerwać imprezę, jeżeli:

1) miejsce, trasa lub czas jej trwania nie są zgodne z warunkami okre¶lonymi w zezwoleniu;

2) istnieje niebezpieczeństwo zagrożenia życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia wielkiej warto¶ci;

3) jej przebieg powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Art. 65h. (31) 1. Przepisy art. 65-65g nie dotyczą procesji, pielgrzymek i innych imprez o charakterze religijnym, które odbywają się na drogach na zasadach okre¶lonych w:

1) ustawie z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Ko¶cioła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154, z póĽn. zm.);

2) ustawie z dnia 4 lipca 1991 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Ko¶cioła Prawosławnego (Dz. U. Nr 66, poz. 287, z póĽn. zm.);

3) ustawie z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Ko¶cioła Adwentystów Dnia Siódmego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 97, poz. 481 oraz z 1998 r. Nr 59, poz. 375, Nr 106, poz. 668 i Nr 117, poz. 756);

4) ustawie z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Ko¶cioła Chrze¶cijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 97, poz. 480 oraz z 1998 r. Nr 59, poz. 375, Nr 106, poz. 668 i Nr 117, poz. 756);

5) ustawie z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Ko¶cioła Ewangelicko-Metodystycznego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 97, poz. 479 oraz z 1998 r. Nr 59, poz. 375, Nr 106, poz. 668 i Nr 117, poz. 756);

6) ustawie z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Ko¶cioła Polskokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 97, poz. 482 oraz z 1998 r. Nr 59, poz. 375, Nr 106, poz. 668 i Nr 117, poz. 756);

7) ustawie z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do Ko¶cioła Starokatolickiego Mariawitów w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 41, poz. 253 oraz z 1998 r. Nr 59, poz. 375, Nr 106, poz. 668 i Nr 117, poz. 756);

8) ustawie z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do Ko¶cioła Katolickiego Mariawitów w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 41, poz. 252 oraz z 1998 r. Nr 59, poz. 375, Nr 106, poz. 668 i Nr 117, poz. 756);

9) ustawie z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do Ko¶cioła Zielono¶wiątkowego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 41, poz. 254 oraz z 1998 r. Nr 59, poz. 375, Nr 106, poz. 668 i Nr 117, poz. 756).

2. Przepisy art. 65-65g nie dotyczą także konduktów pogrzebowych, które poruszają się po drogach stosownie do miejscowego zwyczaju.

3. Do imprez, o których mowa w art. 65, nie stosuje się przepisów o bezpieczeństwie imprez masowych, z wyłączeniem przepisów regulujących organizację oraz uprawnienia służb porządkowych.

Art. 65i. (32) W sprawach nieuregulowanych w art. 65-65h stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Dział III

Pojazdy

Rozdział 1

Warunki techniczne pojazdów

Art. 66. 1. Pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego:

1) nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę;

2) nie zakłócało spokoju publicznego przez powodowanie hałasu przekraczającego poziom okre¶lony w przepisach szczegółowych;

3) nie powodowało wydzielania szkodliwych substancji w stopniu przekraczającym wielko¶ci okre¶lone w przepisach szczegółowych;

4) nie powodowało niszczenia drogi;

5) zapewniało dostateczne pole widzenia kierowcy oraz łatwe, wygodne i pewne posługiwanie się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i o¶wietlenia drogi przy równoczesnym jej obserwowaniu;

6) nie powodowało zakłóceń radioelektrycznych w stopniu przekraczającym wielko¶ci okre¶lone w przepisach szczegółowych.

1a. (33) Autobus, samochód ciężarowy o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t i ciągnik samochodowy, dla którego okre¶lono dopuszczalną masę całkowitą zespołu pojazdów powyżej 3,5 t, powinny być wyposażone w homologowany ogranicznik prędko¶ci montowany przez producenta lub jednostkę przez niego upoważnioną, ograniczający maksymalną prędko¶ć autobusu do 100 km/h, a samochodu ciężarowego i ciągnika samochodowego do 90 km/h.

1b. (34) Przepis ust. 1a nie dotyczy pojazdu:

1) (35) specjalnego lub używanego do celów specjalnych Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Służby Więziennej, Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i jednostek ochrony przeciwpożarowej;

2) zabytkowego;

3) nierozwijającego, ze względów konstrukcyjnych, prędko¶ci większej niż odpowiednio okre¶lone w ust. 1a;

4) używanego do prowadzenia badań naukowych na drogach;

5) przeznaczonego wyłącznie do robót publicznych na obszarach miejskich.

1c. (36) Minister wła¶ciwy do spraw transportu, mając na uwadze szczególne zagrożenia występujące podczas przewozu towarów niebezpiecznych, może okre¶lić w drodze rozporządzenia niższe niż ustalone w ust. 1a warto¶ci ustawień urządzeń ograniczających maksymalną prędko¶ć pojazdów przewożących niektóre towary niebezpieczne.

2. Urządzenia i wyposażenie pojazdu, w szczególno¶ci zapewniające bezpieczeństwo ruchu i ochronę ¶rodowiska przed ujemnymi skutkami używania pojazdu, powinny być utrzymane w należytym stanie oraz działać sprawnie i skutecznie.

3. Urządzenia służące do łączenia pojazdu ciągnącego z przyczepą powinny zapewnić bezpieczne ciągnięcie przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej przewidzianej do ciągnięcia przez ten pojazd, uniemożliwić samoczynne odłączenie się przyczepy oraz zapewnić prawidłowe działanie ¶wiateł i hamulców, o ile przyczepa jest w nie wyposażona.

3a. Pojazd uczestniczący w ruchu powinien posiadać nadane przez producenta, z zastrzeżeniem art. 66a, cechy identyfikacyjne:

1) numer VIN albo numer nadwozia, podwozia lub ramy;

2) numer silnika.

4. Zabrania się:

1) umieszczania wewnątrz i zewnątrz pojazdu wystających spiczastych albo ostrych czę¶ci lub przedmiotów, które mogą spowodować uszkodzenie ciała osób jadących w pojeĽdzie lub innych uczestników ruchu;

2) stosowania w pojeĽdzie przedmiotów wyposażenia i czę¶ci nieodpowiadających warunkom okre¶lonym w przepisach szczegółowych;

3) umieszczania w pojeĽdzie lub na nim urządzeń stanowiących obowiązkowe wyposażenie pojazdu uprzywilejowanego, wysyłających sygnały ¶wietlne w postaci niebieskich lub czerwonych ¶wiateł błyskowych albo sygnał dĽwiękowy o zmiennym tonie;

4) (37) wyposażania pojazdu w urządzenie informujące o działaniu sprzętu kontrolno-pomiarowego używanego przez organy kontroli ruchu drogowego lub działanie to zakłócające albo przewożenia w pojeĽdzie takiego urządzenia w stanie wskazującym na gotowo¶ć jego użycia; nie dotyczy to pojazdów specjalnych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Straży Granicznej;

5) wymiany nadwozia pojazdu posiadającego cechy identyfikacyjne, o których mowa w ust. 3a pkt 1;

6) dokonywania zmian konstrukcyjnych zmieniających rodzaj pojazdu, z wyjątkiem:

a) pojazdu, na którego typ zostało wydane ¶wiadectwo homologacji lub decyzja zwalniająca pojazd z homologacji,

b) pojazdu, w którym zmian konstrukcyjnych dokonał przedsiębiorca prowadzący działalno¶ć gospodarczą w tym zakresie.

5. Minister wła¶ciwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrami wła¶ciwym do spraw wewnętrznych oraz Obrony Narodowej okre¶li, w drodze rozporządzenia, warunki techniczne pojazdów oraz zakres ich niezbędnego wyposażenia.

6. (38) Ministrowie Obrony Narodowej oraz wła¶ciwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw transportu okre¶lą, w drodze rozporządzenia, warunki techniczne pojazdów specjalnych i używanych do celów specjalnych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

7. Minister wła¶ciwy do spraw wewnętrznych, Minister Obrony Narodowej, minister wła¶ciwy do spraw finansów publicznych oraz Minister Sprawiedliwo¶ci w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw transportu okre¶lą, w drodze rozporządzenia, warunki techniczne pojazdów specjalnych i używanych do celów specjalnych Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, kontroli skarbowej, Służby Celnej, Służby Więziennej i straży pożarnej.

8. W rozporządzeniach, o których mowa w ust. 5-7, należy uwzględnić w szczególno¶ci:

1) konieczno¶ć zapewnienia bezpiecznego korzystania z pojazdów;

2) zapewnienie możliwie najmniejszego negatywnego wpływu pojazdów na ¶rodowisko;

3) przepisy i porozumienia międzynarodowe dotyczące pojazdów, ich wyposażenia i czę¶ci;

4) przeznaczenie pojazdów oraz sposób ich wykorzystania.

Art. 66a. 1. Cechy identyfikacyjne, o których mowa w art. 66 ust. 3a, nadaje i umieszcza producent.

2. Starosta wła¶ciwy w sprawach rejestracji pojazdu wydaje decyzję o nadaniu cech identyfikacyjnych w przypadku pojazdu:

1) zbudowanego przy wykorzystaniu nadwozia, podwozia lub ramy konstrukcji własnej, którego markę okre¶la się jako "SAM";

2) w którym dokonano wymiany ramy, podwozia lub silnika na odpowiednio ramę, podwozie lub silnik bez numeracji fabrycznej;

3) odzyskanego po kradzieży, w którym cecha identyfikacyjna uległa zatarciu lub sfałszowaniu;

4) nabytego na licytacji publicznej lub od podmiotu wykonującego orzeczenie o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, w którym cecha identyfikacyjna uległa zatarciu lub sfałszowaniu;

5) w którym cecha identyfikacyjna uległa zatarciu lub sfałszowaniu, a prawomocnym orzeczeniem sądu zostało ustalone prawo własno¶ci pojazdu;

6) w którym cecha identyfikacyjna uległa skorodowaniu lub została zniszczona podczas wypadku drogowego albo podczas naprawy.

3. Okoliczno¶ci, o których mowa w ust. 2 pkt 6, powinny być stwierdzone pisemną opinią rzeczoznawcy samochodowego, o którym mowa w art. 79a; opinia powinna wskazywać pierwotne cechy identyfikacyjne lub jednoznacznie wykluczać ingerencję w pole numerowe w celu umy¶lnego ich zniszczenia lub zafałszowania.

4. Umieszczone cechy identyfikacyjne starosta wpisuje w dowodzie rejestracyjnym i w karcie pojazdu, jeżeli była wydana.

5. Minister wła¶ciwy do spraw transportu, uwzględniając znaczenie cech identyfikacyjnych dla zapewnienia pewno¶ci i bezpieczeństwa obrotu pojazdami, okre¶li, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób oraz tryb ich nadawania i umieszczania w przypadkach, o których mowa w ust. 2.

Art. 67. 1. Minister wła¶ciwy do spraw transportu może w indywidualnych, uzasadnionych przypadkach zezwolić na odstępstwo od warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać pojazdy.

2. Rada powiatu może wprowadzić obowiązek wyposażenia pojazdów zaprzęgowych w hamulec uruchamiany z miejsca zajmowanego przez kierującego.

Art. 68. (39) 1. Producent lub importer nowego pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, motoroweru, tramwaju lub przyczepy oraz przedmiotów ich wyposażenia lub czę¶ci jest obowiązany uzyskać dla każdego nowego typu tych pojazdów, przedmiotu ich wyposażenia i czę¶ci ¶wiadectwo homologacji wydane przez ministra wła¶ciwego do spraw transportu.

2. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy producenta lub importera samochodu osobowego z silnikiem spalinowym, ciągnika rolniczego, motocykla i motoroweru, który uzyskał w odniesieniu do poszczególnych tych pojazdów ¶wiadectwo homologacji wydane zgodnie ze wspólnotową procedurą homologacji przez wła¶ciwy organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

3. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy producenta lub importera przedmiotów wyposażenia lub czę¶ci pojazdu, który uzyskał dla tych przedmiotów wyposażenia lub czę¶ci ¶wiadectwo homologacji wydane przez wła¶ciwy organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

4. Producent lub importer, o którym mowa w ust. 2, jest obowiązany przekazać ministrowi wła¶ciwemu do spraw transportu informację o uzyskanym ¶wiadectwie homologacji typu pojazdu wraz z opisem technicznym oraz dane i informacje o pojeĽdzie, o których mowa w art. 80b ust. 1 pkt 1-4 i ust. 1a pkt 1, jeżeli opis techniczny ich nie zawiera.

5. Za producenta, o którym mowa w ust. 1, uważa się również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdów.

6. Przepis ust. 1 dotyczy również instalacji przystosowującej dany typ pojazdu do zasilania gazem oraz sposobu jej montażu przez różne podmioty.

7. ¦wiadectwo homologacji wydaje się za opłatą na podstawie wyników badań homologacyjnych polegających na sprawdzeniu, czy dany typ pojazdu, przedmiot jego wyposażenia lub czę¶ć odpowiadają warunkom okre¶lonym w:

1) przepisach art. 66 oraz ust. 19;

2) regulaminach stanowiących załączniki do Porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i czę¶ci, które mogą być stosowane w tych pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań, sporządzonego w Genewie dnia 20 marca 1958 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 104, poz. 1135 i 1136), przyjętych do stosowania przez Rzeczpospolitą Polską wraz ze zmianami obowiązującymi od daty wej¶cia ich w życie.

8. Minister wła¶ciwy do spraw transportu lub jednostka przez niego upoważniona może przeprowadzać kontrolę produkcji pojazdów, przedmiotów ich wyposażenia lub czę¶ci, objętych homologacją typu, co do ich zgodno¶ci z warunkami okre¶lonymi w ¶wiadectwie homologacji.

9. Koszty badań homologacyjnych, kontroli zgodno¶ci produkcji, zbieranie i przetwarzanie informacji, o których mowa w ust. 4, pokrywa producent, importer lub podmiot dokonujący montażu instalacji przystosowującej dany typ pojazdu do zasilania gazem.

10. W przypadku produkcji danego typu pojazdu przez różne podmioty badania homologacyjne przeprowadza się odrębnie dla każdej wersji typu pojazdu.

11. W razie zmiany warunków stanowiących podstawę wydania ¶wiadectwa homologacji producent lub importer jest obowiązany uzyskać zmianę posiadanego ¶wiadectwa homologacji polegającą na rozszerzeniu ¶wiadectwa homologacji danego typu pojazdu, przedmiotu wyposażenia lub czę¶ci.

12. W razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub czę¶ci wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania ¶wiadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiązany uzyskać zmianę posiadanego ¶wiadectwa homologacji polegającą na rozszerzeniu ¶wiadectwa homologacji danego typu pojazdu, przedmiotu wyposażenia lub czę¶ci.

13. Zmianę ¶wiadectwa homologacji wydaje się za opłatą po sprawdzeniu, czy dany typ pojazdu, przedmiot jego wyposażenia lub czę¶ć odpowiadają warunkom okre¶lonym w przepisach art. 66 oraz ust. 19, a także w regulaminach, o których mowa w ust. 7 pkt 2.

14. ¦wiadectwo homologacji typu pojazdu wygasa, jeżeli:

1) producent lub importer pojazdu, w przypadkach, o których mowa w ust. 11 i 12, nie uzyska zmiany do tego ¶wiadectwa;

2) producent podejmie decyzję o ostatecznym zakończeniu produkcji danego typu pojazdu.

15. Producent lub importer pojazdu jest obowiązany przekazać ministrowi wła¶ciwemu do spraw transportu, na 60 dni przed terminem wyga¶nięcia ¶wiadectwa homologacji, informację o wyga¶nięciu ¶wiadectwa homologacji typu pojazdu, ze wskazaniem powodu i daty wyga¶nięcia oraz numeru identyfikacyjnego VIN ostatniego pojazdu danego typu, zgodnego z wygasającym ¶wiadectwem homologacji.

16. Minister wła¶ciwy do spraw transportu cofa ¶wiadectwo homologacji w razie stwierdzenia, że pojazd, przedmiot wyposażenia lub czę¶ć nie odpowiadają warunkom okre¶lonym w ¶wiadectwie homologacji i producent lub importer nie usunął stwierdzonych niezgodno¶ci w terminie 90 dni od ich stwierdzenia.

17. Przepisy ust. 1-16 nie dotyczą pojazdu:

1) zabytkowego;

2) zbudowanego przy wykorzystaniu nadwozia, podwozia lub ramy konstrukcji własnej, którego markę okre¶la się jako "SAM";

3) specjalnego lub używanego do celów specjalnych Sił Zbrojnych, Policji, Straży Granicznej, kontroli skarbowej, Służby Celnej, Służby Więziennej oraz Straży Pożarnej;

4) wyprodukowanego lub importowanego w ilo¶ci jednej sztuki rocznie; nie dotyczy to tramwajów i trolejbusów.

18. Pojazdy, o których mowa w ust. 17 pkt 1 i 2, podlegają badaniu co do zgodno¶ci z warunkami technicznymi, które przeprowadza się na koszt wnioskodawcy.

19. Minister wła¶ciwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw wewnętrznych i Ministrem Obrony Narodowej okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) warunki i tryb wydawania, zmiany i cofania ¶wiadectw homologacji, zakres wymagań obowiązujących w procesie homologacji, zakres i sposób przeprowadzania badań homologacyjnych, kontroli zgodno¶ci produkcji lub montażu z warunkami homologacji, wzory dokumentów związanych z homologacją oraz jednostki upoważnione do przeprowadzania badań homologacyjnych, kontroli zgodno¶ci produkcji lub montażu z warunkami homologacji,

2) wysoko¶ć opłat za wydanie i zmianę ¶wiadectwa homologacji nie wyższych niż równowarto¶ć ¶redniego kursu 1.000 euro, przeliczanego na złote według ¶redniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roku poprzedzającego rok wydania rozporządzenia

- uwzględniając w szczególno¶ci przepisy prawa Unii Europejskiej i porozumienia międzynarodowe dotyczące badań homologacyjnych oraz koszty wydania i zmiany ¶wiadectw homologacji w zależno¶ci od zakresu ¶wiadectwa.

20. Minister wła¶ciwy do spraw transportu okre¶li, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób przekazywania i przetwarzania danych i informacji o pojeĽdzie, o których mowa w art. 80b ust. 1 pkt 1-4 i ust. 1a pkt 1, a także wysoko¶ć opłat z tym związanych, nie wyższych niż równowarto¶ć ¶redniego kursu 100 euro, przeliczanego na złote według ¶redniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roku poprzedzającego rok wydania rozporządzenia, za jedno ¶wiadectwo homologacji typu pojazdu lub jego zmianę oraz wzory dokumentów stosowanych w tym zakresie, mając na uwadze sprawno¶ć funkcjonowania procesu rejestracji i ewidencji pojazdów, możliwo¶ć prawidłowej identyfikacji pojazdów uzyskujących ¶wiadectwa homologacji typu pojazdu wydane przez wła¶ciwy organ innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej oraz koszty przygotowania informacji o tych pojazdach na potrzeby rejestracji i ewidencji pojazdów.

21. Minister wła¶ciwy do spraw transportu, uwzględniając konieczno¶ć zapewnienia bezpiecznego korzystania z pojazdów, o których mowa w ust. 17 pkt 1 i 2, oraz zakres warunków technicznych tych pojazdów podlegających badaniu, okre¶li, w drodze rozporządzenia, zakres i sposób przeprowadzania badań zgodno¶ci tych pojazdów z warunkami technicznymi, wzory dokumentów związanych z tymi badaniami oraz jednostki upoważnione do przeprowadzania tych badań.

Art. 68a. (40) 1. Minister wła¶ciwy do spraw transportu przesyła, w terminie 30 dni od dnia wydania ¶wiadectwa homologacji zgodnie ze wspólnotową procedurą homologacji, do wła¶ciwych organów państw członkowskich Unii Europejskiej kopie tych ¶wiadectw wraz z opisem technicznym, wystawionych dla każdego typu pojazdu, w zakresie wydania, zmiany lub cofnięcia ¶wiadectwa homologacji typu pojazdu.

2. Minister wła¶ciwy do spraw transportu, co najmniej na 30 dni przed terminem wyga¶nięcia ¶wiadectwa homologacji wydanego zgodnie ze wspólnotową procedurą homologacji, przesyła do wła¶ciwych organów państw członkowskich Unii Europejskiej informację o wyga¶nięciu ¶wiadectwa homologacji typu pojazdu, ze wskazaniem powodu i daty wyga¶nięcia oraz numeru identyfikacyjnego VIN ostatniego pojazdu danego typu zgodnego z wygasającym ¶wiadectwem homologacji.

3. Minister wła¶ciwy do spraw transportu przesyła raz w miesiącu do wła¶ciwych organów państw członkowskich Unii Europejskiej listę ¶wiadectw homologacji typu przedmiotów wyposażenia i czę¶ci, w zakresie wydania, zmiany lub cofnięcia ¶wiadectwa homologacji.

4. Minister wła¶ciwy do spraw transportu w terminie 30 dni od dnia udzielenia zwolnienia od obowiązku, o którym mowa w art. 68 ust. 1, przesyła informację o udzielonych zwolnieniach do wła¶ciwych organów państw członkowskich Unii Europejskiej.

5. Minister wła¶ciwy do spraw transportu przekazuje Komisji Europejskiej i wła¶ciwym organom państw członkowskich Unii Europejskiej nazwy i adresy.

1) organu wydającego homologację typu pojazdu oraz typu przedmiotów jego wyposażenia lub czę¶ci;

2) upoważnionych jednostek badawczych, z podaniem zakresu upoważnienia.

6. Minister wła¶ciwy do spraw transportu może upoważnić, w drodze rozporządzenia, jednostkę organizacyjną sobie podległą do wykonywania niektórych czynno¶ci, o których mowa w art. 68 oraz ust. 1-4, mając na uwadze usprawnienie procedury w tym zakresie.

7. Jednostka, o której mowa w ust. 6, otrzymuje prowizję w wysoko¶ci nie wyższej niż 30 % od opłat pobranych z tytułu niektórych czynno¶ci, o których mowa w art. 68 oraz ust. 1-4.

Art. 69. 1. Producent lub importer nowych pojazdów są obowiązani wydać wyciąg ze ¶wiadectwa homologacji do każdego pojazdu, na którego typ wydano ¶wiadectwo homologacji, lub odpis decyzji zwalniającej pojazd z homologacji.

2. Wyciąg ze ¶wiadectwa homologacji lub odpis decyzji zwalniającej pojazd z homologacji przekazuje się wła¶cicielowi pojazdu.

Art. 70. Minister wła¶ciwy do spraw transportu może zwolnić producenta lub importera okre¶lonego typu pojazdu, przedmiotu wyposażenia lub czę¶ci z obowiązku, o którym mowa w art. 68 ust. 1.

Rozdział 2

Warunki dopuszczenia pojazdów do ruchu

Art. 71. 1. Dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Przepis ten nie dotyczy pojazdów, o których mowa w ust. 3.

2. Pojazdy okre¶lone w ust. 1 są dopuszczone do ruchu, jeżeli odpowiadają warunkom okre¶lonym w art. 66 oraz są zarejestrowane i zaopatrzone w zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne, a w przypadku pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli, w nalepkę kontrolną.

3. Pojazd niewymieniony w ust. 1, przyczepa motocyklowa oraz przyczepa specjalna przeznaczona do ciągnięcia przez ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny jest dopuszczony do ruchu, jeżeli odpowiada warunkom okre¶lonym w art. 66.

4. Zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t i przyczepy albo autobusu i przyczepy może być dopuszczony do ruchu po uzyskaniu odpowiedniej adnotacji w dowodzie rejestracyjnym pojazdu silnikowego, dokonanej na podstawie przeprowadzonego badania technicznego. Przepis ten nie dotyczy motocykla.

5. (41) Pojazd zarejestrowany za granicą dopuszcza się do ruchu, jeżeli odpowiada wymaganym warunkom technicznym i jest zaopatrzony w tablice rejestracyjne z numerem rejestracyjnym składającym się z liter alfabetu łacińskiego i cyfr arabskich, z zastrzeżeniem art. 59 ust. 2 i 3, a kierujący pojazdem ma przy sobie dokument stwierdzający dokonanie rejestracji.

6. (42) Pojazd sprowadzony z terytorium państwa niebędącego członkiem Unii Europejskiej, po dokonaniu ostatecznej odprawy celnej przywozowej, dopuszcza się do ruchu na okres 30 dni.

7. (43) Wła¶ciciel pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia.

Art. 72. 1. Rejestracji dokonuje się na podstawie:

1) dowodu własno¶ci pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5;

2) karty pojazdu, jeżeli była wydana;

3) wyciągu ze ¶wiadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji, jeżeli są wymagane;

4) za¶wiadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane;

5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany;

6) (44) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa trzeciego i jest rejestrowany po raz pierwszy;

6a) (45) dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju, jeżeli samochód osobowy został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego i jest rejestrowany po raz pierwszy;

7) (46) (uchylony),

8) (47) za¶wiadczenia wydanego przez wła¶ciwy organ potwierdzający:

a) uiszczenie podatku od towarów i usług od pojazdów sprowadzanych z państw członkowskich Unii Europejskiej lub

b) brak obowiązku, o którym mowa w lit. a

- jeżeli sprowadzany pojazd jest rejestrowany po raz pierwszy, z zastrzeżeniem ust. 1a.

1a. (48) W przypadku gdy sprowadzany pojazd, który nie był zarejestrowany w celu dopuszczenia do ruchu drogowego lub nie podlegał obowiązkowi rejestracji w celu dopuszczenia do ruchu drogowego, jest przedmiotem dostawy dokonanej przez podatnika podatku od towarów i usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed dokonaniem pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, za¶wiadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 8 lit. a, może być zastąpione fakturą z wyszczególnioną kwotą podatku od towarów i usług potwierdzającą dokonanie tej dostawy przez tego podatnika, pod warunkiem że odsprzedaż pojazdów stanowi przedmiot działalno¶ci tego podatnika.

2. (49) Wymagania ust. 1 nie dotyczą:

1) pojazdu, który był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - w zakresie ust. 1 pkt 3;

2) pojazdu zakupionego po przepadku na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego - w zakresie ust. 1 pkt 2 i 5;

3) pojazdu zakupionego, od Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej lub Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - w zakresie ust. 1 pkt 5;

4) (50) pojazdu sprowadzonego z zagranicy - w zakresie ust. 1 pkt 5; w tym przypadku zamiast dowodu rejestracyjnego dopuszcza się przedstawienie innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu za granicą, wydanego przez organ wła¶ciwy do rejestracji pojazdów za granicą.

3. Dodatkowo wymaga się dokumentu potwierdzającego spełnienie wymagań, o których mowa w art. 2 pkt 39 - w stosunku do pojazdów zabytkowych.

4. W przypadku zagubienia dowodu rejestracyjnego lub karty pojazdu, zamiast tych dokumentów należy przedstawić za¶wiadczenie wystawione przez organ rejestrujący wła¶ciwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzające dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji.

Art. 73. 1. Rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek wła¶ciciela, starosta wła¶ciwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5.

2. Rejestracji pojazdu, którego wła¶cicielem jest przedsiębiorstwo wielozakładowe lub inny podmiot, w skład którego wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne, może dokonać starosta wła¶ciwy ze względu na siedzibę zakładu lub jednostki, na wniosek kierownika zakładu lub wydzielonej jednostki organizacyjnej upoważnionego przez wła¶ciciela.

3. (51) Rejestracji pojazdów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Straży Granicznej dokonują wła¶ciwe organy tych jednostek. Organy te wydają dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, chyba że dla danego pojazdu tablice (tablica) rejestracyjne lub nalepka kontrolna nie są wymagane, a numer rejestracyjny umieszcza się bezpo¶rednio na pojeĽdzie.

3a. Starostowie przekazują odpłatnie wojewodzie mazowieckiemu czę¶ciowo wypełnione blankiety dowodów rejestracyjnych, tablice rejestracyjne oraz nalepki kontrolne niezbędne do rejestracji, o której mowa w art. 76 ust. 4. Informacje dotyczące przekazanych blankietów dowodów rejestracyjnych, tablic rejestracyjnych i nalepek kontrolnych są informacjami niejawnymi stanowiącymi tajemnicę państwową, podlegającymi ochronie na podstawie przepisów o ochronie informacji niejawnych.

4. Rejestracji pojazdu należącego do przedstawicielstwa dyplomatycznego, urzędu konsularnego i misji specjalnej państw obcych lub organizacji międzynarodowej, a także ich personelu korzystającego z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych lub konsularnych na mocy ustaw, umów bądĽ powszechnie uznanych zwyczajów międzynarodowych lub na zasadzie wzajemno¶ci, dokonuje wojewoda mazowiecki na wniosek ministra wła¶ciwego do spraw zagranicznych.

5. W razie powierzenia pojazdu przez zagraniczną osobę fizyczną lub prawną podmiotowi polskiemu, pojazd ten jest rejestrowany przez okre¶lony w ust. 1 organ wła¶ciwy ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę) podmiotu polskiego.

Art. 74. 1. Czasowej rejestracji pojazdu dokonuje, w przypadkach okre¶lonych w ust. 2, starosta wła¶ciwy ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę) wła¶ciciela pojazdu, wydając pozwolenie czasowe i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne.

2. Czasowej rejestracji dokonuje się:

1) z urzędu - po złożeniu wniosku o rejestrację pojazdu;

2) na wniosek wła¶ciciela pojazdu - w celu umożliwienia:

a) wywozu pojazdu za granicę,

b) przejazdu pojazdu z miejsca jego zakupu lub odbioru na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

c) przejazdu pojazdu związanego z konieczno¶cią dokonania jego badania technicznego lub naprawy;

3) na wniosek jednostki upoważnionej do przeprowadzania badań homologacyjnych lub jednostki badawczej producenta pojazdu, jego wyposażenia lub czę¶ci - w celu umożliwienia odpowiednich badań.

3. Czasowej rejestracji dokonuje się na okres nieprzekraczający 30 dni, z zastrzeżeniem ust. 4. Termin ten może być jednorazowo przedłużony o 14 dni w celu wyja¶nienia spraw związanych z rejestracją pojazdu.

4. W przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, rejestracji dokonuje się na okres wynikający z wniosku, nie dłuższy jednak niż 6 miesięcy.

5. Po upływie terminu czasowej rejestracji pozwolenie czasowe i tablice rejestracyjne zwraca się do organu, który je wydał, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 lit. a.

Art. 75. 1. Jeżeli używanie pojazdu uzależnione jest od szczególnych warunków okre¶lonych przepisami, starosta wpisuje w dowodzie rejestracyjnym lub pozwoleniu czasowym odpowiednie zastrzeżenie.

2. (52) Dowód rejestracyjny, pozwolenie czasowe, zalegalizowane tablice (tablica) rejestracyjne i nalepka kontrolna są wydawane za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Opłatę oraz opłatę ewidencyjną pobiera organ dokonujący rejestracji.

3. Zabrania się rejestracji pojazdu złożonego poza wytwórnią, z wyjątkiem pojazdu marki "SAM" oraz pojazdu zabytkowego.

Art. 75a. 1. Tablice rejestracyjne może produkować, po uzyskaniu zezwolenia wojewody, przedsiębiorca, który spełnia następujące wymagania:

1) ma siedzibę lub miejsce zamieszkania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej;

2) ma możliwo¶ci techniczne gwarantujące wykonywanie tablic rejestracyjnych lub materiałów służących do ich produkcji zgodnie z warunkami technicznymi; warunek ten nie dotyczy przedsiębiorców sprowadzających z zagranicy materiały służące do wyrobu tablic rejestracyjnych;

3) posiada certyfikat na zgodno¶ć tablic rejestracyjnych lub materiałów służących do ich produkcji z warunkami technicznymi;

4) nie jest podmiotem, w stosunku do którego wszczęto postępowanie upadło¶ciowe lub likwidacyjne;

5) nie zalega z uiszczeniem podatków, opłat lub składek na ubezpieczenie społeczne;

6) nie był prawomocnie skazany za przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzy¶ci majątkowej lub przestępstwo przeciwko dokumentom - dotyczy osoby fizycznej lub członków organów osoby prawnej.

2. Za przedsiębiorcę produkującego tablice rejestracyjne, o którym mowa w ust. 1, uważa się jednostkę:

1) produkującą tablice rejestracyjne z wytłoczonymi numerami rejestracyjnymi;

2) produkującą tablice rejestracyjne bez wytłoczonych numerów rejestracyjnych;

3) tłoczącą numery rejestracyjne;

4) produkującą lub sprowadzającą z zagranicy, okre¶lone przez ministra wła¶ciwego do spraw transportu, w drodze rozporządzenia, materiały służące do produkcji tablic rejestracyjnych.

3. Wojewoda wydaje zezwolenie na produkcję tablic rejestracyjnych na wniosek przedsiębiorcy, o ile spełnia on wymagania, o których mowa w ust. 1.

4. Do wniosku o wydanie zezwolenia przedsiębiorca ubiegający się o jego wydanie załącza:

1) dokument okre¶lający status jednostki będącej osobą prawną lub nieposiadającą osobowo¶ci prawnej jednostką organizacyjną albo dokument stwierdzający tożsamo¶ć w przypadku osoby fizycznej;

2) za¶wiadczenie z Krajowego Rejestru Karnego stwierdzające niekaralno¶ć za przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzy¶ci majątkowych lub przestępstwo przeciwko dokumentom:

a) przedsiębiorcy, jeżeli jest on osobą fizyczną,

b) osób - członków władz organów osoby prawnej lub nieposiadającej osobowo¶ci prawnej jednostki organizacyjnej;

3) kopię za¶wiadczenia o nadaniu numeru identyfikacji statystycznej (REGON);

4) kopię za¶wiadczenia o nadaniu numeru identyfikacji podatkowej (NIP).

5. Wojewoda odmawia wydania zezwolenia w przypadku, gdy przedsiębiorca nie spełnia wymagań okre¶lonych w ust. 1.

6. Tablice rejestracyjne produkowane są wyłącznie na zamówienie:

1) organu wła¶ciwego w sprawach rejestracji pojazdów - z wytłoczonymi numerami rejestracyjnymi;

2) przedsiębiorcy, o którym mowa w ust. 2 pkt 3 - bez wytłoczonych numerów rejestracyjnych.

7. Materiały, o których mowa w ust. 2 pkt 4, są produkowane lub sprowadzane z zagranicy na zamówienie przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, lub ubiegającego się o jego wydanie.

8. Przedsiębiorca, o którym mowa w ust. 1, prowadzi ewidencje:

1) materiałów do produkcji tablic rejestracyjnych, o których mowa w ust. 2 pkt 4;

2) wyprodukowanych tablic rejestracyjnych;

3) sprzedanych tablic rejestracyjnych.

9. Wojewoda cofa zezwolenie, jeżeli przedsiębiorca przestaje spełniać co najmniej jeden z warunków, o których mowa w ust. 1, lub narusza przepisy w zakresie produkcji i dystrybucji tablic rejestracyjnych.

10. W przypadku cofnięcia zezwolenia do produkcji tablic rejestracyjnych, ponowne zezwolenie nie może być wydane wcze¶niej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna.

Art. 75b. Organ wła¶ciwy w sprawach rejestracji legalizuje tablice rejestracyjne, umieszczając na nich znak legalizacyjny.

Art. 75c. Minister wła¶ciwy do spraw transportu, uwzględniając konieczno¶ć prawidłowego zabezpieczenia obrotu tablicami rejestracyjnymi oraz materiałami związanymi z ich produkcją, okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) warunki produkcji i szczegółowy sposób dystrybucji tablic rejestracyjnych i znaków legalizacyjnych oraz prowadzenia ewidencji, o których mowa w art. 75a ust. 8;

2) tryb legalizacji tablic rejestracyjnych oraz warunki techniczne oraz wzór znaku legalizacyjnego, o którym mowa w art. 75b.

Art. 75d. Minister wła¶ciwy do spraw transportu dokona wyboru producenta blankietów dowodów rejestracyjnych, pozwoleń czasowych, znaków legalizacyjnych, nalepek kontrolnych oraz kart pojazdów na zasadach okre¶lonych przepisami o zamówieniach publicznych.

Art. 76. 1. Minister wła¶ciwy do spraw transportu okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw wewnętrznych oraz Ministrem Obrony Narodowej:

a) warunki i tryb rejestracji pojazdów, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, oraz wzory dowodu rejestracyjnego, pozwolenia czasowego, nalepki kontrolnej, tablic rejestracyjnych oraz innych tablic, cech identyfikacyjnych i oznaczeń, w które zaopatruje się pojazd, a także ich opis,

b) warunki dystrybucji blankietów dowodów rejestracyjnych, pozwoleń czasowych i nalepek kontrolnych;

2) wysoko¶ć opłat za wydanie dowodu rejestracyjnego, pozwolenia czasowego i tablic (tablicy) rejestracyjnych;

3) szczegółowe czynno¶ci organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzory dokumentów w tych sprawach.

2. (53) Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw transportu oraz ministrem wła¶ciwym do spraw wewnętrznych okre¶li, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji oraz wzory dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych pojazdów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, a także jednostki organizacyjne wła¶ciwe w tych sprawach.

3. Minister wła¶ciwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw transportu oraz Ministrem Obrony Narodowej oraz po zasięgnięciu opinii Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Szefa Agencji Wywiadu, okre¶li, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji oraz wzory dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych pojazdów Biura Ochrony Rządu, Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Straży Granicznej, kontroli skarbowej, Służby Celnej, a także jednostki organizacyjne wła¶ciwe w tych sprawach.

4. Minister wła¶ciwy do spraw wewnętrznych, Minister Obrony Narodowej, minister wła¶ciwy do spraw transportu, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Szef Agencji Wywiadu oraz wojewoda mazowiecki ustalą, w drodze porozumienia, szczególny tryb dystrybucji i wymagania dotyczące blankietów dowodów rejestracyjnych i nalepek kontrolnych, o których mowa w art. 73 ust. 3a, zasady rozliczeń pomiędzy stronami porozumienia oraz tryb rejestracji niektórych pojazdów resortu spraw wewnętrznych, obrony narodowej i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu.

5. W rozporządzeniach, o których mowa w ust. 1-4, należy uwzględnić w szczególno¶ci:

1) konieczno¶ć przeciwdziałania dopuszczeniu do ruchu pojazdów pochodzących z kradzieży;

2) prawidłowe zabezpieczenie dokumentów związanych z rejestracją, tablicami rejestracyjnymi i innymi oznaczeniami;

3) koszty działania administracji publicznej w sprawach rejestracji pojazdów;

4) sposób wykorzystania pojazdów, o których mowa w ust. 2 i 3, przy wykonywaniu zadań okre¶lonych w przepisach dotyczących Biura Ochrony Rządu, Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Straży Granicznej.

Art. 77. 1. Producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Karta pojazdu jest przekazywana wła¶cicielowi pojazdu.

3. (54) Kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż okre¶lony w ust. 1, wydaje, za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, wła¶ciwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem pojazdów zabytkowych i pojazdów, o których mowa w art. 73 ust. 4.

4. Minister wła¶ciwy do spraw transportu:

1) w porozumieniu z ministrami wła¶ciwym do spraw wewnętrznych oraz Obrony Narodowej okre¶li, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb wydawania kart pojazdów oraz wzór karty pojazdu, a także jej opis;

2) okre¶li, w drodze rozporządzenia, wysoko¶ć opłat za kartę pojazdu;

3) okre¶li, w drodze rozporządzenia, dokumenty stanowiące podstawę wpisu danych do karty pojazdu oraz czynno¶ci jednostek zajmujących się dystrybucją, przechowywaniem i wydawaniem kart pojazdów;

4) okre¶li, w drodze rozporządzenia, warunki dystrybucji kart pojazdów.

5. W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 4, należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysoko¶ć kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów.

Art. 78. 1. W razie przeniesienia na inną osobę własno¶ci pojazdu zarejestrowanego, dotychczasowy wła¶ciciel przekazuje nowemu wła¶cicielowi dowód rejestracyjny i kartę pojazdu, jeżeli była wydana.

2. Wła¶ciciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o:

1) nabyciu lub zbyciu pojazdu;

2) zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym.

3. Zdarzenia, o których mowa w ust. 2, są dokumentowane w karcie pojazdu; odpowiednich wpisów dokonuje starosta.

4. Wła¶ciciel lub posiadacz pojazdu jest obowiązany wskazać na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, chyba że pojazd został użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec.

Art. 79. 1. Pojazd podlega wyrejestrowaniu, na wniosek jego wła¶ciciela, w przypadku:

1) przekazania, w celu jego utylizacji do przedsiębiorstwa utylizacji pojazdów lub do składnicy złomu wyznaczonej przez wojewodę:

a) pojazdu,

b) zespołów posiadających cechy identyfikacyjne, o których mowa w art. 66 ust. 3a pkt 1;

2) kradzieży pojazdu, jeżeli jego wła¶ciciel złożył stosowne o¶wiadczenie pod odpowiedzialno¶cią karną za fałszywe zeznania;

3) wywozu pojazdu z kraju, jeżeli pojazd został zarejestrowany za granicą lub zbyty za granicę;

4) zniszczenia (kasacji) pojazdu za granicą;

5) udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własno¶ci.

2. W przypadku przekazania zespołów pojazdu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b, pozostałe jego elementy powinny zostać wykorzystane w sposób niesprzeczny z przepisami ustawy regulującymi postępowanie z odpadami.

3. Przyjmując do utylizacji pojazd lub jego elementy, składnica złomu wydaje za¶wiadczenie.

4. Pojazd wyrejestrowany nie podlega powtórnej rejestracji, z wyjątkiem pojazdu:

1) odzyskanego po kradzieży;

2) zabytkowego;

3) mającego co najmniej 25 lat, którego model nie jest produkowany od lat 15, uznanego przez rzeczoznawcę samochodowego za unikatowy lub mający szczególne znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji;

4) ciągnika i przyczepy rolniczej.

5. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, warunkiem wyrejestrowania pojazdu jest wniesienie przez wła¶ciciela pojazdu opłaty na rzecz gminy na realizację zadań związanych z utrzymaniem czysto¶ci i porządku w gminach.

6. Minister wła¶ciwy do spraw administracji publicznej, uwzględniając w szczególno¶ci koszty ponoszone przez gminy związane z usuwaniem negatywnych skutków utraty pojazdu oraz kosztów związanych z usuwaniem wraków, okre¶li, w drodze rozporządzenia, wysoko¶ć opłaty, o której mowa w ust. 5.

Art. 79a. 1. Rzeczoznawcą samochodowym jest osoba, która:

1) (55) (uchylony);

2) posiada wyższe wykształcenie;

3) posiada 5-letnią wymaganą praktykę zawodową w dziedzinie związanej z motoryzacją;

4) posiada prawo jazdy kategorii A, B oraz C1 lub C;

5) nie była karana wyrokiem sądu za przestępstwo umy¶lne;

6) posiada certyfikat w zakresie rzeczoznawstwa samochodowego wydany przez jednostkę akredytowaną w polskim systemie akredytacji;

7) została wpisana na listę rzeczoznawców samochodowych.

2. (56) Minister wła¶ciwy do spraw transportu wpisuje na listę rzeczoznawców samochodowych osobę, która spełnia wymagania okre¶lone w ust. 1 pkt 2-6, i potwierdza wpis, wydając za¶wiadczenie.

3. Wpis dokonywany jest za opłatą, na okres wynikający z terminu ważno¶ci certyfikatu, o którym mowa w ust. 1 pkt 6.

4. Na li¶cie rzeczoznawców samochodowych umieszcza się imię i nazwisko rzeczoznawcy oraz jego numer identyfikacyjny.

5. Lista rzeczoznawców jest ogólnie dostępna.

6. Minister wła¶ciwy do spraw transportu prowadzi ewidencję i listę rzeczoznawców samochodowych.

7. Minister wła¶ciwy do spraw transportu skre¶la rzeczoznawcę z listy rzeczoznawców samochodowych:

1) po upływie terminu, o którym mowa w ust. 3;

2) (57) niespełniającego wymagań, o których mowa w ust. 1 pkt 2-6;

3) w razie ¶mierci rzeczoznawcy.

8. Minister wła¶ciwy do spraw transportu okre¶li, w drodze rozporządzenia, wysoko¶ć opłaty za wpis na listę rzeczoznawców samochodowych oraz wzory dokumentów z tym związanych, w szczególno¶ci za¶wiadczenia potwierdzającego wpis.

Art. 80. Zadania i kompetencje okre¶lone w art. 73 ust. 1 i 2, art. 74 ust. 1, art. 75, art. 77 ust. 3 i art. 78 ust. 3 nie mogą być powierzone w drodze porozumienia gminie. Przepis ten nie dotyczy powiatu warszawskiego(58).

Rozdział 2a

Centralna ewidencja pojazdów

Art. 80a. 1. Tworzy się centralną ewidencję pojazdów, zwaną dalej "ewidencją".

2. W ewidencji gromadzi się dane i informacje o pojazdach zarejestrowanych oraz o ich wła¶cicielach lub niektórych posiadaczach.

3. W ewidencji wyodrębnia się zbiór danych i informacji o pojazdach, o których mowa w art. 73 ust. 3. Wytwarzanie, przechowywanie, przetwarzanie lub przekazywanie danych i informacji o tych pojazdach odbywa się z zachowaniem wymogów okre¶lonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych.

4. Ewidencję prowadzi minister wła¶ciwy do spraw administracji publicznej w systemie teleinformatycznym. W rozumieniu niniejszej ustawy minister ten jest administratorem danych i informacji zgromadzonych w ewidencji.

Art. 80b. 1. W ewidencji gromadzi się:

1) dane o pojeĽdzie:

a) markę, typ i model,

b) rodzaj,

c) numer rejestracyjny,

d) numer identyfikacyjny VIN lub numer nadwozia (podwozia),

e) numer silnika,

f) rok produkcji,

g) datę pierwszej rejestracji,

h) termin badania technicznego,

i) zastrzeżenia, o których mowa w art. 75 ust. 1,

j) (59) informację o dodatkowym badaniu technicznym, o którym mowa w art. 81 ust. 8 pkt 4, przeprowadzonym po naprawie wynikającej ze zdarzenia powodującego odpowiedzialno¶ć zakładu ubezpieczeń z tytułu zawartej umowy ubezpieczenia okre¶lonego w grupie 3 działu II załącznika do ustawy o działalno¶ci ubezpieczeniowej;

2) serię i numer dowodu rejestracyjnego albo pozwolenia czasowego oraz datę ich wydania;

3) serię i numer karty pojazdu, jeżeli została wydana;

4) nazwę organu, który dokonał rejestracji pojazdu;

5) dane o wła¶cicielu pojazdu oraz o posiadaczu, o którym mowa w art. 73 ust. 5:

a) imię i nazwisko (nazwę lub firmę),

b) adres zamieszkania (siedziby),

c) numer ewidencyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludno¶ci (PESEL),

d) numer identyfikacyjny REGON;

6) informacje o:

a) nadaniu i wybiciu numeru nadwozia (podwozia) lub numeru silnika,

b) kradzieży pojazdu oraz jego odnalezieniu,

c) utracie dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych, pozwolenia czasowego i tablic tymczasowych oraz karty pojazdu, a także ich odnalezieniu,

d) zatrzymaniu dowodu rejestracyjnego albo pozwolenia czasowego,

e) (60) (uchylona);

7) informacje o zawartej umowie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialno¶ci cywilnej posiadacza pojazdu, okre¶lające:

a) imię i nazwisko (nazwę lub firmę) ubezpieczonego i jego adres zamieszkania (siedziby),

b) nazwę zakładu ubezpieczeń, który zawarł umowę,

c) nazwę, serię i numer dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy,

d) datę zawarcia umowy,

e) okres odpowiedzialno¶ci zakładu ubezpieczeń,

f) datę rozwiązania umowy.

1a. (61) W ewidencji gromadzi się także dane i informacje wymagane do dopuszczenia pojazdu do ruchu oraz informacje o wydawanych dokumentach i oznaczeniach pojazdu:

1) dane o pojeĽdzie podlegającym rejestracji:

a) przeznaczenie,

b) pojemno¶ć i moc silnika,

c) dopuszczalna masa całkowita,

d) dopuszczalna ładowno¶ć,

e) liczba osi,

f) największy dopuszczalny nacisk osi,

g) dopuszczalna masa całkowita ciągniętej przyczepy,

h) liczba miejsc,

i) data pierwszej rejestracji za granicą,

j) poprzedni numer rejestracyjny i nazwa organu, który dokonał rejestracji;

2) informacje o:

a) dowodzie rejestracyjnym - seria, numer oraz data wydania wtórnika,

b) pozwoleniu czasowym - data ważno¶ci, data przedłużenia ważno¶ci, cel wydania, seria, numer oraz data wydania wtórnika,

c) karcie pojazdu - seria, numer oraz data wydania wtórnika,

d) nalepce kontrolnej - data wydania wtórnika,

e) znakach legalizacyjnych - seria, numer oraz data wydania wtórnika,

f) nalepce na tablice tymczasowe - data wydania wtórnika,

g) wyrejestrowaniu pojazdu - data i przyczyna wyrejestrowania,

h) zbyciu pojazdu - dane nowego wła¶ciciela pojazdu;

3) inne dane i informacje stanowiące tre¶ć adnotacji urzędowych zamieszczanych w dokumentach pojazdu zgodnie z ustawą oraz z odrębnymi przepisami;

4) identyfikator osoby dokonującej w bazie danych zamieszczenia lub zmiany danych i informacji.

2. (62) Dane lub informacje, o których mowa w ust. 1 i ust. 1a, przekazuje do ewidencji:

1) wymienione w ust. 1 pkt 1-5 - organ wła¶ciwy w sprawach rejestracji pojazdów, niezwłocznie po zarejestrowaniu pojazdu, oraz - w przypadkach, o których mowa w pkt 1 lit. h i lit. j - także stacja kontroli pojazdów, która wykonała badanie techniczne pojazdu, niezwłocznie po jego wykonaniu;

2) wymienione w ust. 1 pkt 6:

a) w lit. a - organ wła¶ciwy w sprawach rejestracji pojazdów, niezwłocznie po dokonaniu zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym,

b) w lit. b - wła¶ciwa jednostka organizacyjna Policji, niezwłocznie po wystąpieniu tych zdarzeń,

c) w lit. c - organ wła¶ciwy w sprawach rejestracji pojazdów, niezwłocznie po dokonaniu informacji o wystąpieniu tych zdarzeń,

d) w lit. d - wła¶ciwa jednostka organizacyjna Policji, Inspekcji Transportu Drogowego lub Żandarmerii Wojskowej albo stacja kontroli pojazdów, niezwłocznie po dokonaniu tych czynno¶ci;

3) (63) wymienione w ust. 1 pkt 7 - o¶rodek informacji okre¶lony przepisami ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. Nr 124, poz. 1152), niezwłocznie po ich zaewidencjonowaniu;

4) wymienione w ust. 1a - organ wła¶ciwy w sprawach rejestracji pojazdów, niezwłocznie po ich uzyskaniu.

3. Z ewidencji nie usuwa się danych lub informacji o:

1) wła¶cicielu lub posiadaczu pojazdu - w przypadku ich zmiany;

2) pojeĽdzie, który został wyrejestrowany.

4. Administrator danych przetwarzający dane osobowe na potrzeby ewidencji jest zwolniony z obowiązku informacyjnego okre¶lonego w art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 i Nr 153, poz. 1271).

Art. 80c. 1. Dane lub informacje zgromadzone w ewidencji udostępnia się, o ile są one niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań, następującym podmiotom, z zastrzeżeniem ust. 2:

1) Policji;

1a) Inspekcji Transportu Drogowego;

2) Żandarmerii Wojskowej;

3) Straży Granicznej;

4) Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu;

5) Wojskowym Służbom Informacyjnym;

6) sądom;

7) prokuraturze;

8) (64) organom kontroli skarbowej, organom celnym i wywiadowi skarbowemu;

9) Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu;

9a) (65) Polskiemu Biuru Ubezpieczycieli Komunikacyjnych;

9b) (66) Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - w celu umożliwienia zabezpieczenia ustawowym prawem zastawu należno¶ci z tytułu składek, do których poboru Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zobowiązany;

10) starostom;

10a) (67) strażom gminnym (miejskim);

11) Szefowi Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych;

12) komornikom sądowym;

13) (68) administracyjnym organom egzekucyjnym oraz organom podatkowym;

14) (69) wojskowym komendantom uzupełnień.

2. Dane lub informacje o pojazdach, o których mowa w art. 73 ust. 3, udostępnia się wyłącznie podmiotom okre¶lonym w ust. 1 pkt 1-7.

3. Dane lub informacje zgromadzone w ewidencji udostępnia się także na wniosek wła¶ciciela lub posiadacza pojazdu wymienionego w art. 73 ust. 5, których one dotyczą.

4. Minister wła¶ciwy do spraw administracji publicznej może udostępnić dane lub informacje zgromadzone w ewidencji innym podmiotom niż wymienione w ust. 1-3, w tym osobom fizycznym, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowo¶ci prawnej, jeżeli wykażą swój uzasadniony interes.

5. Dane lub informacje zgromadzone w ewidencji mogą być udostępnione do celów komercyjnych, statystycznych lub badawczych w formie uzgodnionej przez strony, w sposób wykluczający możliwo¶ć identyfikacji osób lub pojazdów, z zachowaniem trybu okre¶lonego w ust. 4.

6. Dane lub informacje zebrane w ewidencji udostępnia się, z zastrzeżeniem ust. 7, na pisemny, uzasadniony wniosek zainteresowanego podmiotu.

7. Minister wła¶ciwy do spraw administracji publicznej może wyrazić zgodę, w drodze decyzji, na udostępnienie danych lub informacji zgromadzonych w ewidencji podmiotom, o których mowa w ust. 1, albo ich jednostkom organizacyjnym, za pomocą urządzeń teletransmisji danych, bez konieczno¶ci składania pisemnego wniosku, jeżeli spełniają łącznie następujące warunki:

1) posiadają urządzenia umożliwiające odnotowanie w systemie, kto, kiedy, w jakim celu oraz jakie dane lub informacje uzyskał;

2) posiadają zabezpieczenia techniczne i organizacyjne uniemożliwiające wykorzystanie danych lub informacji niezgodnie z celem ich uzyskania;

3) jest to uzasadnione specyfiką lub zakresem wykonywanych zadań albo prowadzonej działalno¶ci.

Art. 80d. 1. Udostępnienie danych lub informacji zgromadzonych w ewidencji następuje:

1) dla podmiotów, o których mowa w art. 80c ust. 1-3 - nieodpłatnie;

2) dla podmiotów, o których mowa w art. 80c ust. 4 i 5 - odpłatnie.

2. (70) Opłaty pobrane za udostępnienie danych lub informacji z ewidencji stanowią przychód ¶rodka specjalnego będącego w dyspozycji ministra wła¶ciwego do spraw administracji publicznej i są przeznaczone na finansowanie wydatków związanych z utworzeniem, rozwojem i funkcjonowaniem centralnej ewidencji pojazdów i centralnej ewidencji kierowców.

3. (71) Opłata ewidencyjna, o której mowa w art. 75 ust. 2, art. 77 ust. 3, art. 82 ust. 2, art. 97 ust. 1 i art. 150 ust. 1, oraz opłata ewidencyjna, o której mowa w art. 30 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, stanowi przychód ¶rodka specjalnego, o którym mowa w ust. 2, i jest przeznaczona na finansowanie wydatków związanych z utworzeniem, rozwojem i funkcjonowaniem centralnej ewidencji pojazdów i centralnej ewidencji kierowców. Wysoko¶ć każdej opłaty ewidencyjnej, o której mowa w art. 75 ust. 2, art. 77 ust. 3, art. 82 ust. 2, art. 97 ust. 1 i art. 150 ust. 1, nie może przekroczyć równowarto¶ci w złotych 0,5 euro ustalonej przy zastosowaniu kursu ¶redniego ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski obowiązującego w dniu wydania rozporządzenia, o którym mowa w ust. 4.

4. (72) Minister wła¶ciwy do spraw administracji publicznej, w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw transportu oraz ministrem wła¶ciwym do spraw instytucji finansowych, okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) wysoko¶ć opłaty ewidencyjnej, o której mowa w art. 75 ust. 2, art. 77 ust. 3, art. 82 ust. 2, art. 97 ust. 1 i art. 150 ust. 1, oraz sposób jej wnoszenia;

2) tryb i zasady pobierania, ewidencjonowania, przekazywania i rozliczania opłaty ewidencyjnej przez organy i podmioty zobowiązane do jej pobierania;

3) szczegółowe zasady gospodarki finansowej ¶rodka specjalnego, o którym mowa w ust. 2 i 3 oraz w art. 100d ust. 2.

5. (73) W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 4, należy uwzględnić w szczególno¶ci:

1) przypadki uiszczania opłaty ewidencyjnej;

2) zróżnicowaną wysoko¶ć opłaty w zależno¶ci od rodzaju czynno¶ci, której dokonanie jest uzależnione od jej uiszczenia;

3) koszty związane z funkcjonowaniem centralnej ewidencji pojazdów i centralnej ewidencji kierowców;

4) terminy przekazywania i rozliczania opłaty ewidencyjnej przez organy i podmioty zobowiązane do jej pobierania;

5) obowiązki w zakresie sporządzania planów finansowych obejmujących przychody i wydatki ¶rodka specjalnego.

Art. 80e. 1. Minister wła¶ciwy do spraw administracji publicznej w porozumieniu z ministrami wła¶ciwymi do spraw wewnętrznych, transportu oraz finansów publicznych okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) sposób prowadzenia ewidencji;

2) warunki i sposób współdziałania podmiotów, które przekazują dane lub informacje do ewidencji;

3) rodzaj danych lub informacji zgromadzonych w ewidencji, które mogą być udostępnione poszczególnym podmiotom, o których mowa w art. 80c ust. 1 i 3-5;

4) wysoko¶ć opłat za udostępnienie danych lub informacji zgromadzonych w ewidencji oraz warunki i sposób ich wnoszenia.

W rozporządzeniu należy okre¶lić w szczególno¶ci:

- organizację systemu teleinformatycznego, w którym prowadzona jest ewidencja,

- nieprzekraczalne terminy przekazywania danych lub informacji do ewidencji oraz sposób ich przekazywania,

- zakres danych lub informacji udostępnianych poszczególnym podmiotom,

- zróżnicowaną wysoko¶ć opłat w zależno¶ci od zakresu udostępnianych danych lub informacji oraz konieczno¶ci przetwarzania danych lub informacji, o których mowa w art. 80c ust. 5.

2. Minister wła¶ciwy do spraw administracji publicznej w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw wewnętrznych oraz Ministrem Obrony Narodowej, po zasięgnięciu opinii Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Szefa Agencji Wywiadu, okre¶li, w drodze zarządzenia, sposób wyodrębnienia w ewidencji zbioru danych i informacji o pojazdach, o których mowa w art. 73 ust. 3.

Rozdział 2b(74) (uchylony).

Art. 80f. (uchylony).

Art. 80g. (uchylony).

Art. 80h. (uchylony).

Art. 80i. (uchylony).

Art. 80j. (uchylony).

Rozdział 3

Badania techniczne pojazdów

Art. 81. 1. Wła¶ciciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, motoroweru lub przyczepy jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego.

2. Pierwsze badanie techniczne jest przeprowadzane przed pierwszą rejestracją. Badaniu temu nie podlega nowy pojazd, na którego typ zostało wydane ¶wiadectwo homologacji lub decyzja zwalniająca z obowiązku homologacji, z wyjątkiem taksówki osobowej, pojazdu uprzywilejowanego lub pojazdu odpowiednio przystosowanego lub wyposażonego zgodnie z przepisami o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych.

3. Okresowe badanie techniczne pojazdu jest przeprowadzane corocznie, z zastrzeżeniem ust. 4-7.

4. (75) Okresowe badanie techniczne samochodu osobowego, samochodu ciężarowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t, motocykla lub przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t przeprowadza się przed upływem 3 lat od dnia pierwszej rejestracji, następnie przed upływem 2 lat od dnia przeprowadzenia badania, a potem corocznie. Nie dotyczy to pojazdu przewożącego towary niebezpieczne, taksówki osobowej, pojazdu samochodowego konstrukcyjnie przeznaczonego do przewozu osób w liczbie od 5 do 9, wykorzystywanego do zarobkowego transportu drogowego osób, pojazdu marki "SAM", pojazdu zasilanego gazem, pojazdu uprzywilejowanego oraz pojazdu używanego do nauki jazdy lub egzaminu państwowego, które podlegają corocznym badaniom technicznym.

4a. Okresowe badanie techniczne ciągnika rolniczego przeprowadza się przed upływem 3 lat od dnia pierwszej rejestracji, a następnie przed upływem każdych kolejnych 2 lat od dnia przeprowadzenia badania.

5. Przepisy ust. 4 i 4a dotyczą również samochodu osobowego, samochodu ciężarowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t, ciągnika rolniczego, motocykla lub przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy za granicą. W tym przypadku za dzień pierwszej rejestracji, o której mowa w ust. 4, przyjmuje się dzień pierwszej rejestracji za granicą.

6. (76) Okresowe badanie techniczne autobusu o liczbie miejsc powyżej 15 łącznie z miejscem kierowcy przeprowadza się przed upływem roku od dnia pierwszej rejestracji i następnie co 6 miesięcy.

7. Motorower, przyczepa lekka i pojazd zabytkowy nie podlegają okresowym badaniom technicznym.

8. Niezależnie od badań, o których mowa w ust. 2 i 3, dodatkowemu badaniu technicznemu podlega również pojazd:

1) (77) skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego lub starostę w razie uzasadnionego przypuszczenia, że:

a) zagraża bezpieczeństwu ruchu,

b) narusza wymagania ochrony ¶rodowiska,

c) uczestniczył w wypadku drogowym, w którym zostały uszkodzone zasadnicze elementy no¶ne konstrukcji nadwozia, podwozia lub ramy, z zastrzeżeniem pkt 4;

1a) (78) skierowany przez starostę w celu ustalenia danych pojazdu niezbędnych do jego rejestracji;

2) w którym dokonano zmian konstrukcyjnych lub wymiany elementów powodujących zmianę danych w dowodzie rejestracyjnym, z zastrzeżeniem art. 66 ust. 4 pkt 5 i 6, oraz z wyłączeniem montażu instalacji do zasilania gazem;

3) który ma być używany jako taksówka osobowa lub bagażowa, pojazd uprzywilejowany, pojazd do nauki jazdy, pojazd do przeprowadzania egzaminu państwowego lub pojazd odpowiednio przystosowany lub wyposażony zgodnie z przepisami o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych.

4) (79) w którym została dokonana naprawa wynikająca ze zdarzenia powodującego odpowiedzialno¶ć zakładu ubezpieczeń z tytułu zawartej umowy ubezpieczenia okre¶lonego w grupie 3 i 10 działu II załącznika do ustawy o działalno¶ci ubezpieczeniowej na kwotę przekraczającą 2.000 zł;

5) (80) sprowadzony z zagranicy i noszący ¶lady uszkodzeń lub którego stan techniczny wskazuje na naruszenie elementów no¶nych konstrukcji pojazdu, mogących stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.

9. Badanie techniczne pojazdu z zamontowanym urządzeniem technicznym podlegającym dozorowi technicznemu może być przeprowadzone po przedstawieniu dokumentu wydanego przez organ dozoru technicznego, stwierdzającego sprawno¶ć urządzenia technicznego.

9a. W razie powstania trudno¶ci w ustaleniu podstawowych parametrów pojazdu, badanie techniczne może być przeprowadzone po przedstawieniu opinii rzeczoznawcy samochodowego, o którym mowa w art. 79a.

10. Minister wła¶ciwy do spraw transportu, uwzględniając w szczególno¶ci zakres warunków technicznych pojazdów podlegających badaniu, okre¶li, w drodze rozporządzenia, zakres i sposób przeprowadzenia badań technicznych oraz wzory dokumentów stosowanych przy tych badaniach.

Art. 82. 1. Organ dokonujący rejestracji pojazdu wpisuje do dowodu rejestracyjnego termin badania technicznego pojazdu.

2. (81) Jeżeli pojazd jest zarejestrowany, kolejny termin badania technicznego wpisuje do dowodu rejestracyjnego uprawniony diagnosta po stwierdzeniu pozytywnego wyniku badania i po uiszczeniu przez wła¶ciciela pojazdu opłaty ewidencyjnej.

Art. 83. (82) 1. Badanie techniczne jest przeprowadzane na koszt wła¶ciciela pojazdu, przez:

1) podstawową stację kontroli pojazdów - w zakresie:

a) sprawdzenia oraz oceny prawidłowo¶ci działania poszczególnych zespołów i układów pojazdu, w szczególno¶ci pod względem bezpieczeństwa jazdy i ochrony ¶rodowiska,

b) badań technicznych, o których mowa w lit. a, oraz niektórych badań technicznych, o których mowa w pkt 2, jeżeli stacja posiadała zezwolenie starosty na wykonywanie tych badań wydane przed dniem wej¶cia w życie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej;

2) okręgową stację kontroli pojazdów - w zakresie badań technicznych okre¶lonych w pkt 1 lit. a oraz w zakresie badań co do zgodno¶ci z warunkami technicznymi autobusu, którego dopuszczalna prędko¶ć na autostradzie i drodze ekspresowej wynosi 100 km/h, pojazdu przeznaczonego do przewozu towarów niebezpiecznych, pojazdu przystosowanego do zasilania gazem, pojazdu zarejestrowanego po raz pierwszy za granicą (przed rejestracją w kraju), pojazdu zabytkowego, pojazdu marki "SAM", pojazdu, w którym dokonano zmian konstrukcyjnych lub wymiany elementów powodujących zmianę danych w dowodzie rejestracyjnym, pojazdu skierowanego na badania techniczne przez organ kontroli ruchu drogowego lub starostę oraz pojazdu sprowadzanego z zagranicy i noszącego ¶lady uszkodzeń lub którego stan techniczny wskazuje na naruszenie elementów no¶nych konstrukcji pojazdu, mogących stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.

2. Działalno¶ć gospodarcza w zakresie prowadzenia stacji kontroli pojazdów jest działalno¶cią regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807) i wymaga uzyskania wpisu do rejestru przedsiębiorców prowadzących stację kontroli pojazdów.

3. Stację kontroli pojazdów może prowadzić przedsiębiorca, który:

1) posiada siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) nie jest przedsiębiorcą, w stosunku do którego otwarto likwidację lub ogłoszono upadło¶ć;

3) nie był prawomocnie skazany za przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzy¶ci majątkowej lub przestępstwo przeciwko dokumentom - dotyczy osoby fizycznej lub członków organów osoby prawnej;

4) posiada wyposażenie kontrolno-pomiarowe oraz warunki lokalowe gwarantujące wykonywanie odpowiedniego zakresu badań technicznych pojazdów zgodnie ze szczegółowymi warunkami przeprowadzania tych badań;

5) posiada po¶wiadczenie zgodno¶ci wyposażenia i warunków lokalowych z wymaganiami odpowiednio do zakresu przeprowadzanych badań wpisanego do rejestru przedsiębiorców prowadzących stację kontroli pojazdów;

6) zatrudnia uprawnionych diagnostów.

4. Po¶wiadczenie, o którym mowa w ust. 3 pkt 5, wydaje za opłatą, w drodze decyzji, Dyrektor Transportowego Dozoru Technicznego, po dokonaniu sprawdzenia stacji kontroli pojazdów. Po¶wiadczenie zachowuje ważno¶ć do czasu zmiany stanu faktycznego, dla którego zostało wydane, nie dłużej niż przez 5 lat od daty jego wydania.

Art. 83a. (83) 1. Organem wła¶ciwym do prowadzenia rejestru przedsiębiorców prowadzących stację kontroli pojazdów jest starosta wła¶ciwy ze względu na miejsce wykonywania działalno¶ci objętej wpisem.

2. W przypadku gdy przedsiębiorca wykonuje działalno¶ć gospodarczą, o której mowa w art. 83 ust. 2, w jednostkach organizacyjnych położonych na obszarze różnych powiatów, jest on obowiązany uzyskać wpis w odrębnych wła¶ciwych rejestrach na każdą z tych jednostek.

3. Wpis do rejestru przedsiębiorców prowadzących stację kontroli pojazdów jest dokonywany na wniosek przedsiębiorcy zawierający następujące dane:

1) firmę przedsiębiorcy;

2) numer w rejestrze przedsiębiorców albo ewidencji działalno¶ci gospodarczej oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP), o ile przedsiębiorca taki numer posiada;

3) adres zamieszkania albo siedziby przedsiębiorcy;

4) adres stacji kontroli pojazdów przedsiębiorcy;

5) zakres badań;

6) imiona i nazwiska zatrudnionych diagnostów wraz numerami ich uprawnień.

4. Wraz z wnioskiem przedsiębiorca składa o¶wiadczenie następującej tre¶ci:

"O¶wiadczam, że:

1) dane zawarte we wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców prowadzących stację kontroli pojazdów są kompletne i zgodne z prawdą;

2) znane mi są i spełniam warunki wykonywania działalno¶ci gospodarczej w zakresie prowadzenia stacji kontroli pojazdów, okre¶lone w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.".

5. O¶wiadczenie powinno również zawierać:

1) firmę przedsiębiorcy oraz jego miejsce zamieszkania albo siedzibę i adres;

2) oznaczenie miejsca i datę złożenia o¶wiadczenia;

3) podpis osoby uprawnionej do reprezentowania przedsiębiorcy, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz pełnionej funkcji.

6. W rejestrze przedsiębiorców prowadzących stację kontroli pojazdów umieszcza się dane przedsiębiorcy, o których mowa w ust. 3, z wyjątkiem adresu zamieszkania, jeżeli jest on inny niż adres siedziby.

7. Starosta może wyrazić zgodę na umieszczanie nadanych cech identyfikacyjnych pojazdu przez stację kontroli pojazdów.

Art. 83b. (84) 1. Nadzór nad stacjami kontroli pojazdów sprawuje starosta.

2. W ramach wykonywanego nadzoru starosta:

1) co najmniej raz w roku przeprowadza kontrolę stacji kontroli pojazdów w zakresie:

a) zgodno¶ci stacji z wymaganiami, o których mowa w art. 83 ust. 3,

b) prawidłowo¶ci wykonywania badań technicznych pojazdów,

c) prawidłowo¶ci prowadzenia wymaganej dokumentacji;

2) wydaje zalecenia pokontrolne i wyznacza termin usunięcia naruszeń warunków wykonywania działalno¶ci gospodarczej w zakresie prowadzenia stacji kontroli pojazdów;

3) wydaje decyzję o zakazie prowadzenia przez przedsiębiorcę stacji kontroli pojazdów, skre¶lając przedsiębiorcę z rejestru działalno¶ci regulowanej, jeżeli przedsiębiorca:

a) złożył o¶wiadczenie, o którym mowa w art. 83a ust. 4, niezgodne ze stanem faktycznym,

b) nie usunął naruszeń warunków wykonywania działalno¶ci gospodarczej w zakresie prowadzenia stacji kontroli pojazdów w wyznaczonym przez starostę terminie,

c) rażąco naruszył warunki wykonywania działalno¶ci gospodarczej w zakresie prowadzenia stacji kontroli pojazdów.

3. Starosta może powierzyć, w drodze porozumienia, czynno¶ci kontrolne Dyrektorowi Transportowego Dozoru Technicznego.

4. W przypadku wykre¶lenia przedsiębiorcy z rejestru przedsiębiorców prowadzących stację kontroli pojazdów, ponowny wpis do rejestru działalno¶ci regulowanej w tym zakresie może nastąpić jedynie na zasadach i w terminie okre¶lonym w art. 72 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalno¶ci gospodarczej.

Art. 84. 1. Badanie techniczne pojazdów wykonuje zatrudniony w stacji kontroli pojazdów uprawniony diagnosta.

2. (85) Starosta wydaje uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli osoba ubiegająca się o jego wydanie posiada wymagane wykształcenie techniczne i praktykę, odbyła wymagane szkolenie oraz zdała z wynikiem pozytywnym egzamin kwalifikacyjny.

2a. (86) Egzamin, o którym mowa w ust. 2, przeprowadza za opłatą komisja powołana przez Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego.

3. Starosta cofa diagno¶cie uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83 ust. 6, stwierdzono:

1) przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z okre¶lonym zakresem i sposobem wykonania;

2) wydanie przez diagnostę za¶wiadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami.

4. W przypadku cofnięcia diagno¶cie uprawnienia do wykonywania badań technicznych, ponowne uprawnienie nie może być wydane wcze¶niej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna.

Art. 84a. 1. (87) Minister wła¶ciwy do spraw transportu okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) szczegółowe wymagania w stosunku do stacji kontroli pojazdów przeprowadzających badania techniczne w okre¶lonym zakresie;

1a) wzór wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców prowadzących stację kontroli pojazdów oraz wzór za¶wiadczenia potwierdzającego wpis przedsiębiorcy do tego rejestru;

2) szczegółowe wymagania w stosunku do diagnostów, program szkolenia diagnostów, zasady przeprowadzania egzaminu, o którym mowa w art. 84 ust. 2, i wysoko¶ć opłaty za egzamin oraz wzory dokumentów związanych z uzyskaniem uprawnień do wykonywania badań technicznych;

3) wysoko¶ć opłat za:

a) wydanie po¶wiadczenia, o którym mowa w art. 83 ust. 3 pkt 5,

b) przeprowadzenie badań technicznych.

2. Wydając rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, minister wła¶ciwy do spraw transportu uwzględni w szczególno¶ci warunki techniczne pojazdów podlegających badaniu, konieczno¶ć zapewnienia odpowiednich kwalifikacji diagnostów wykonujących badanie oraz koszty wykonywania badań.

Art. 85. 1. Tramwaj i trolejbus podlegają odrębnym badaniom technicznym.

2. Minister wła¶ciwy do spraw transportu okre¶li, w drodze rozporządzenia, zakres, warunki, terminy i sposób przeprowadzania badań technicznych tramwajów i trolejbusów oraz jednostki wykonujące te badania, uwzględniając w szczególno¶ci:

1) warunki techniczne pojazdów podlegających badaniu;

2) proces zużywania podstawowych czę¶ci i elementów wyposażenia tych pojazdów mających bezpo¶redni wpływ na bezpieczeństwo ruchu;

3) odpowiednie wyposażenie jednostek wykonujących te badania.

Art. 86. (88) 1. (89) Do pojazdów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Straży Granicznej, których dotyczą warunki i tryb rejestracji okre¶lone w art. 73 ust. 3, a także do pojazdów Państwowej Straży Pożarnej, mają zastosowanie przepisy art. 83 ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Minister wła¶ciwy do spraw wewnętrznych oraz Minister Obrony Narodowej, w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw transportu oraz po zasięgnięciu opinii Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Szefa Agencji Wywiadu, uwzględniając specyfikę wynikającą z przeznaczenia pojazdów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji i innych pojazdów użytkowanych w sposób szczególny, okre¶lą, w drodze rozporządzenia:

1) jednostki organizacyjne sprawujące nadzór nad stacjami kontroli pojazdów oraz wydające upoważnienia do przeprowadzania badań technicznych, wzory dokumentów związanych z uzyskaniem upoważnień do wykonywania badań oraz wzór upoważnienia do ich przeprowadzania;

2) wymagania w stosunku do stacji kontroli pojazdów upoważnionych do przeprowadzania badań technicznych pojazdów;

3) wzory dokumentów stosowanych przy badaniach technicznych pojazdów;

4) warunki i terminy przeprowadzania badań technicznych pojazdów specjalnych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji i innych pojazdów użytkowanych w sposób szczególny;

5) (90) warunki przeprowadzania badań technicznych niektórych pojazdów w stacjach kontroli pojazdów;

6) jednostki organizacyjne prowadzące szkolenie diagnostów;

7) warunki współdziałania jednostek organizacyjnych sprawujących nadzór nad stacjami kontroli pojazdów ze starostami.

DZIAŁ IV

Kierujący

Rozdział 1

Uprawnienia do kierowania

Art. 87. 1. Kierującym może być osoba, która osiągnęła wymagany wiek i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym oraz spełnia jeden z warunków okre¶lonych w pkt 1-3:

1) posiada wymagane umiejętno¶ci do kierowania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę oraz wymagany dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem;

2) odbywa, w ramach szkolenia, naukę jazdy odpowiednio przystosowanym pojazdem pod nadzorem instruktora;

3) zdaje egzamin państwowy odpowiednio przystosowanym pojazdem pod nadzorem egzaminatora.

2. Osoba niepełnosprawna pod względem fizycznym może być kierującym, jeżeli w wyniku badania lekarskiego nie stwierdzono przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.

3. Nie wymaga się uprawnienia do:

1) kierowania rowerem, motorowerem lub pojazdem zaprzęgowym od osoby, która ukończyła 18 lat;

2) prowadzenia kolumny pieszych, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt.

Art. 88. 1. Dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym jest prawo jazdy okre¶lonej kategorii.

2. Prawo jazdy uprawnia do kierowania:

1) kategorii A - motocyklem;

2) kategorii A1 - motocyklem o pojemno¶ci skokowej silnika nieprzekraczającej 125 cm3 i mocy nieprzekraczającej 11 kW;

3) kategorii B:

a) pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem autobusu lub motocykla,

b) pojazdem, o którym mowa w lit. a, z przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej masy własnej pojazdu ciągnącego, o ile łączna dopuszczalna masa całkowita zespołu tych pojazdów nie przekracza 3,5 t,

c) ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym;

4) kategorii B1 - trójkołowym lub czterokołowym pojazdem samochodowym o masie własnej nieprzekraczającej 550 kg, z wyjątkiem motocykla;

5) kategorii C - pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem autobusu, a także ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym;

6) kategorii C1 - pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t i nieprzekraczającej 7,5 t, z wyjątkiem autobusu, a także ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym;

7) kategorii D - autobusem, ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym;

8) kategorii D1 - autobusem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 17 osób łącznie z kierowcą, a także ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym;

9) kategorii T - ciągnikiem rolniczym z przyczepą (przyczepami) lub pojazdem wolnobieżnym;

10) kategorii B+E, C+E lub D+E - pojazdem okre¶lonym odpowiednio w kategorii B, C lub D, łącznie z przyczepą;

11) kategorii C1+E - zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 12 t, składającym się z pojazdu ciągnącego okre¶lonego w kategorii C1 i przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej masy własnej pojazdu ciągnącego;

12) kategorii D1+E - zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 12 t, składającym się z pojazdu ciągnącego okre¶lonego w kategorii D1 i przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej masy własnej pojazdu ciągnącego.

3. Prawo jazdy:

1) kategorii B i C+E lub B i D+E - uprawnia do kierowania zespołem pojazdów okre¶lonych w kategorii B+E;

2) kategorii C+E i D - uprawnia do kierowania zespołem pojazdów okre¶lonych w kategorii D+E;

3) kategorii A, B, B1, C, C1, D lub D1 - uprawnia do kierowania pojazdem w nich wymienionym z przyczepą lekką;

4) kategorii B+E, C+E, C1+E, D+E lub D1+E - uprawnia do kierowania ciągnikiem rolniczym z przyczepą (przyczepami).

4. (skre¶lony).

5. (skre¶lony).

6. (91) Żołnierz w czynnej służbie wojskowej może kierować pojazdem specjalnym i używanym do celów specjalnych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej:

1) na podwoziu kołowym lub zespołem pojazdów specjalnych składających się z pojazdu kołowego i przyczepy specjalnej, jeżeli ukończył z wynikiem pozytywnym kurs z zasad eksploatacji i kierowania pojazdem specjalnym i używanym do celów specjalnych w wojskowym o¶rodku szkolenia kierowców i posiada:

a) prawo jazdy, które uprawnia do kierowania:

- kategorii B - pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t oraz zespołem pojazdów składających się z pojazdu specjalnego i używanego do celów specjalnych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej masy własnej pojazdu o ile łączna dopuszczalna masa całkowita zespołu tych pojazdów nie przekracza 3,5 t oraz pojazdem specjalnym wolnobieżnym,

- kategorii C - pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, łącznie z przyczepą specjalną oraz używaną do celów specjalnych, o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 2,5 t,

- kategorii C+E - zespołem pojazdów specjalnych oraz używanych do celów specjalnych okre¶lonych odpowiednio w kategorii B lub C, łącznie z przyczepą specjalną oraz używaną do celów specjalnych,

b) pozwolenie do kierowania:

- kategorii B - pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t oraz zespołem pojazdów składających się z pojazdu specjalnego i używanego do celów specjalnych i przyczepy specjalnej oraz używanej do celów specjalnych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej masy przyczepy specjalnej oraz używanej do celów specjalnych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej masy własnej pojazdu o ile łączna dopuszczalna masa całkowita zespołu tych pojazdów nie przekracza 3,5 t oraz pojazdem specjalnym wolnobieżnym,

- kategorii C - pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t łącznie z przyczepą specjalną oraz używaną do celów specjalnych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 2,5 t,

- kategorii C+E - zespołem pojazdów specjalnych oraz używanych do celów specjalnych okre¶lonych w kategorii C, łącznie z przyczepą specjalną,

- kategorii D - autobusem specjalnym lub pojazdem specjalnym wolnobieżnym łącznie z przyczepą specjalną oraz używaną do celów specjalnych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 2,5 t;

2) na podwoziu gąsienicowym lub zespołem pojazdów specjalnych składającym się z pojazdu gąsienicowego i przyczepy specjalnej oraz używanej do celów specjalnych, jeżeli ukończył z wynikiem pozytywnym kurs z zasad eksploatacji i kierowania pojazdem specjalnym i używanym do celów specjalnych w wojskowym o¶rodku szkolenia kierowców i posiada prawo jazdy kategorii B, C, C1, T lub pozwolenie do kierowania pojazdem kategorii B, C, C+E, D;

3) w razie konieczno¶ci ewakuacji zagrożonego mienia jednostki wojskowej, pojazdem specjalnym i używanym do celów specjalnych, na rozkaz dowódcy jednostki wojskowej, każdy żołnierz, jeżeli posiada prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania pojazdem co najmniej kategorii B i umiejętno¶ć kierowania danym pojazdem.

7. (92) Minister Obrony Narodowej, w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw transportu, uwzględniając konieczno¶ć posiadania szczególnych kwalifikacji przez żołnierzy w czynnej służbie wojskowej kierujących pojazdami specjalnymi i używanymi do celów specjalnych, okre¶li, w drodze rozporządzenia, wzór i opis ¶wiadectwa ukończenia kursu z zasad eksploatacji i kierowania pojazdem specjalnym i używanym do celów specjalnych w wojskowym o¶rodku szkolenia kierowców, uwzględniającego rodzaj ukończonego kursu i rodzaj pojazdu.

Art. 89. (skre¶lony).

Art. 90. 1. Prawo jazdy otrzymuje osoba, jeżeli:

1) osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek;

2) uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane;

3) odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie;

4) zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii.

2. Wymagany dla danej kategorii wiek wynosi:

1) 16 lat - dla kategorii A1, B1 lub T;

2) (skre¶lony);

3) 18 lat - dla kategorii A, B, B+E, C, C+E, C1 lub C1+E;

4) 21 lat - dla kategorii D, D+E, D1 lub D1+E, z zastrzeżeniem ust. 4.

3. Osoba, która nie ukończyła 18 lat, może uzyskać prawo jazdy kategorii A1, B1 lub T za pisemną zgodą rodziców lub opiekunów.

4. Wymagany wiek do uzyskania prawa jazdy kategorii D lub D1 przez żołnierza zasadniczej służby wojskowej posiadającego prawo jazdy kategorii B wynosi 19 lat.

5. Dodatkowym warunkiem uzyskania prawa jazdy:

1) dla kategorii C, C1, D lub D1 - jest spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4, okre¶lonych dla prawa jazdy kategorii B;

2) dla kategorii B+E, C+E, C1+E, D+E lub D1+E - jest spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4, okre¶lonych odpowiednio dla praw jazdy kategorii B, C, C1, D lub D1.

Art. 91. Prawo jazdy nie może być wydane osobie:

1) u której w wyniku badania lekarskiego stwierdzono aktywną formę uzależnienia od alkoholu lub ¶rodka działającego podobnie do alkoholu;

2) w stosunku do której orzeczony został - prawomocnym wyrokiem sądu, orzeczeniem kolegium do spraw wykroczeń lub orzeczeniem innego organu uprawnionego do orzekania w sprawach o wykroczenia w trybie dyscyplinarnym(93) - zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie obowiązywania tego zakazu.

Art. 92. Prawo jazdy może zawierać ograniczenie wynikające ze stanu zdrowia kierowcy lub możliwo¶ci prowadzenia okre¶lonego pojazdu.

Art. 93. 1. Prawo jazdy, z wyjątkiem prawa jazdy kategorii T, uprawnia do kierowania okre¶lonym w nim pojazdem w ruchu międzynarodowym, chyba że władze danego państwa wymagają, aby kierowca posiadał międzynarodowe prawo jazdy.

2. Międzynarodowe prawo jazdy jest wydawane za opłatą przez każdego starostę. Międzynarodowe prawo jazdy jest wydawane na podstawie krajowego prawa jazdy na okres 3 lat. Okres jego ważno¶ci nie może jednak przekraczać terminu ważno¶ci krajowego prawa jazdy.

Art. 94. 1. Osoba posiadająca krajowe prawo jazdy wydane za granicą, okre¶lone w konwencjach o ruchu drogowym, może kierować odpowiednim pojazdem silnikowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie 6 miesięcy od daty rozpoczęcia stałego lub czasowego pobytu.

2. Osoba posiadająca krajowe prawo jazdy wydane za granicą może otrzymać prawo jazdy odpowiedniej kategorii po oddaniu zagranicznego dokumentu organowi wydającemu prawo jazdy, z zastrzeżeniem ust. 4. Jeżeli prawo jazdy wydane za granicą nie jest okre¶lone w konwencjach o ruchu drogowym, dodatkowym warunkiem otrzymania polskiego prawa jazdy jest zdanie czę¶ci teoretycznej egzaminu państwowego i przedstawienie uwierzytelnionego tłumaczenia zagranicznego dokumentu.

3. Jeżeli prawo jazdy wydane za granicą zawiera ograniczenie terminu ważno¶ci, ograniczenie ze względu na stan zdrowia lub inne, należy to ograniczenie uwzględnić w wydanym prawie jazdy.

4. Minister wła¶ciwy do spraw transportu może okre¶lić, w drodze rozporządzenia, w stosunku do obywateli niektórych państw, ze względu na zasadę wzajemno¶ci, warunki wydawania praw jazdy odmienne niż te, które przewiduje ust. 2.

Art. 95. 1. Dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania tramwajem jest pozwolenie.

2. (94) Pozwolenie może uzyskać osoba, jeżeli:

1) ukończyła 20 lat;

2) przedstawiła orzeczenia: lekarskie oraz psychologiczne o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania tramwajem;

3) odbyła wymagane szkolenie i zdała egzamin państwowy z wynikiem pozytywnym.

2a. (95) Pozwolenie jest wydawane na okres wynikający z terminów badań, o których mowa w art. 122 ust. 2.

3. Przepis art. 91 stosuje się odpowiednio do osoby ubiegającej się o pozwolenie.

Art. 95a. (96) 1. Kierującym pojazdem uprzywilejowanym może być osoba, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, która:

1) ukończyła 21 lat;

2) posiada za¶wiadczenie wydane przez pracodawcę, potwierdzające jej zatrudnienie oraz spełnienie wymagań w zakresie badań lekarskich, o których mowa w art. 122 ust. 2, i psychologicznych, o których mowa w art. 124 ust. 2.

2. Kierującym pojazdem uprzywilejowanym Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej może być osoba, która posiada za¶wiadczenie wydane przez dowódcę jednostki wojskowej, potwierdzające spełnienie wymagań w zakresie badań lekarskich, o których mowa w art. 122 ust. 2, oraz psychologicznych, o których mowa w art. 124 ust. 2.

3. Kierującym pojazdem uprzywilejowanym Policji może być osoba, która posiada za¶wiadczenie wydane przez odpowiedni organ Policji, potwierdzające spełnienie wymagań w zakresie badań lekarskich, o których mowa w art. 122 ust. 2, oraz psychologicznych, o których mowa w art. 124 ust. 2.

Art. 96. 1. Dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania przez osobę, która nie ukończyła 18 lat:

1) rowerem - jest karta rowerowa, motorowerowa lub prawo jazdy;

2) motorowerem - jest karta motorowerowa lub prawo jazdy;

3) pojazdem zaprzęgowym - jest prawo jazdy, karta motorowerowa lub rowerowa, jeżeli osoba uprawniona ukończyła 15 lat.

2. Kartę rowerową lub motorowerową może uzyskać osoba, która wykazała się niezbędnymi kwalifikacjami i osiągnęła wymagany wiek: 10 lat w przypadku karty rowerowej i 13 lat w przypadku karty motorowerowej.

3. Kierować rowerem wieloosobowym oraz przewozić na rowerze inną osobę może osoba, która ukończyła 17 lat, a kierować po jezdni wózkiem inwalidzkim poruszanym siłą mię¶ni kierującego - osoba, która ukończyła 13 lat.

Art. 97. 1. (97) Dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, starosta wła¶ciwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się, a w uzasadnionych przypadkach - wła¶ciwy ze względu na miejsce czasowego pobytu, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Kartę rowerową wydaje nieodpłatnie dyrektor szkoły podstawowej, gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalnej oraz szkoły ponadpodstawowej.

2a. Kartę motorowerową wydaje nieodpłatnie dyrektor gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalnej lub szkoły ponadpodstawowej.

3. Szefom i cudzoziemskiemu personelowi przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych i misji specjalnych państw obcych oraz organizacji międzynarodowych, korzystających z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych lub konsularnych na mocy ustaw, umów bądĽ powszechnie uznanych zwyczajów międzynarodowych lub na zasadzie wzajemno¶ci, oraz innym osobom korzystającym z tych przywilejów i immunitetów uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje, za opłatą, wojewoda mazowiecki, na wniosek ministra wła¶ciwego do spraw zagranicznych.

3a. Żołnierzom zasadniczej służby wojskowej dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje na czas nie dłuższy niż jeden rok dowódca jednostki wojskowej.

3b. Po zakończeniu zasadniczej służby wojskowej wydany przez dowódcę jednostki dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem podlega wymianie na dokument, o którym mowa w ust. 1.

4. Kierujący może posiadać tylko jedno ważne krajowe prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem.

Art. 98. 1. (98) Osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem jest obowiązana niezwłocznie zawiadomić starostę o utracie prawa jazdy, pozwolenia do kierowania tramwajem, o zniszczeniu tych dokumentów w stopniu powodującym ich nieczytelno¶ć, a także zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nich zawartych.

2. W sytuacji, o której mowa w ust. 1, starosta, na wniosek osoby uprawnionej, wydaje za opłatą wtórnik dokumentu pod warunkiem:

1) złożenia, pod rygorem odpowiedzialno¶ci karnej za fałszywe zeznania, o¶wiadczenia o utracie dokumentu;

2) zwrotu zniszczonego dokumentu albo

3) zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych.

3. W razie odzyskania utraconego dokumentu, o którym mowa w ust. 1, dokument ten należy zwrócić do starosty.

4. W razie utraty lub zniszczenia karty rowerowej lub motorowerowej wtórniki tych dokumentów wydaje organ, który je wydał.

5. W stosunku do osób, o których mowa w art. 97 ust. 3, organem wła¶ciwym w sprawach okre¶lonych w ust. 1-2a jest wojewoda mazowiecki.

Art. 99. Zadania i kompetencje okre¶lone w art. 89 ust. 2 i 3(99), art. 93 ust. 2 i art. 97 ust. 1 nie mogą być powierzone w drodze porozumienia gminie. Przepis ten nie dotyczy powiatu warszawskiego(100).

Art. 99a. (101) Minister wła¶ciwy do spraw transportu dokona wyboru producenta blankietów praw jazdy i pozwoleń do kierowania tramwajem w trybie okre¶lonym przepisami o zamówieniach publicznych.

Art. 100. 1. Minister wła¶ciwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw wewnętrznych, uwzględniając konieczno¶ć prawidłowego zabezpieczenia praw jazdy przed podrobieniem, przerobieniem lub kradzieżą, okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) wzory dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami oraz ich opis;

2) (102) szczegółowe czynno¶ci organów w sprawach związanych z wydawaniem dokumentów, cofaniem i przywracaniem uprawnień do kierowania oraz wzory dokumentów stosowanych w tych sprawach.

2. Minister Obrony Narodowej, kierując się konieczno¶cią zapewnienia zgodno¶ci tego dokumentu z obowiązującym podziałem uprawnień oraz mając na uwadze skrócenie okresu niezbędnego do uzyskania prawa jazdy, okre¶li, w drodze rozporządzenia, wzór i opis dokumentu stwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdem przez żołnierza zasadniczej służby wojskowej.

Rozdział 1a

Centralna ewidencja kierowców

Art. 100a. 1. Tworzy się centralną ewidencję kierowców, zwaną dalej "ewidencją".

2. W ewidencji gromadzi się dane o osobach posiadających lub którym cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi lub tramwajami, zwane dalej "uprawnieniami".

3. W ewidencji gromadzi się także dane o osobach nieposiadających uprawnień, w stosunku do których orzeczono ¶rodek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów.

4. Ewidencję prowadzi minister wła¶ciwy do spraw administracji publicznej w systemie teleinformatycznym. W rozumieniu niniejszej ustawy minister ten jest administratorem danych zgromadzonych w ewidencji.

Art. 100b. 1. W ewidencji gromadzi się dane o osobach nią objętych:

1) imię i nazwisko;

1a) datę i miejsce urodzenia;

2) numer ewidencyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludno¶ci (PESEL);

3) adres zamieszkania;

4) rodzaj oraz zakres uzyskanego uprawnienia;

5) datę uzyskania pierwszego uprawnienia, a w przypadku jego cofnięcia - także datę ponownego uzyskania uprawnienia;

6) datę ważno¶ci uprawnienia;

7) numer dokumentu stwierdzającego uprawnienie;

8) ograniczenia dotyczące uprawnienia;

9) nazwę organu, który wydał dokument stwierdzający uprawnienie;

10) dotyczące:

a) zatrzymania dokumentu stwierdzającego uprawnienie oraz jego zwrócenia,

b) cofnięcia uprawnienia oraz jego przywrócenia,

c) utraty dokumentu stwierdzającego uprawnienie oraz jego odnalezienia,

d) zastosowania ¶rodka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów;

11) zakres i numer za¶wiadczenia ADR, o którym mowa w przepisach o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, a także okres, na jaki zostało ono wydane.

2. Dane, o których mowa w ust. 1, przekazują do ewidencji:

1) wymienione w pkt 1-9 - organ wła¶ciwy w sprawach wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, niezwłocznie po wydaniu dokumentu stwierdzającego uprawnienie;

2) wymienione w pkt 10:

a) w lit. a - odpowiednio do swoich kompetencji: wła¶ciwa jednostka organizacyjna Policji, Inspekcji Transportu Drogowego lub Żandarmerii Wojskowej, organ wła¶ciwy w sprawach wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, prokurator, sąd, kolegium do spraw wykroczeń lub inny organ uprawniony do orzekania w sprawach o wykroczenia w trybie dyscyplinarnym(103), niezwłocznie po dokonaniu tych czynno¶ci,

b) w lit. b - organ wła¶ciwy w sprawach wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, niezwłocznie po podjęciu decyzji o dokonaniu tych czynno¶ci,

c) w lit. c - organ wła¶ciwy w sprawach wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, niezwłocznie po uzyskaniu informacji o wystąpieniu tych zdarzeń,

d) w lit. d - sąd, kolegium do spraw wykroczeń lub inny organ uprawniony do orzekania w sprawach o wykroczenia w trybie dyscyplinarnym(104), niezwłocznie po uprawomocnieniu się orzeczenia;

3) wymienione w pkt 11 - podmiot prowadzący kursy dokształcające dla kierowców przewożących towary niebezpieczne, o których mowa w przepisach o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych.

3. Dane, o których mowa w ust. 1 pkt 10 lit. d, zgromadzone w ewidencji, podlegają usunięciu z tej ewidencji, jeżeli skazanie, na podstawie którego orzeczono ¶rodek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów, uległo zatarciu. Informacje o zatarciu przekazuje do ewidencji Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego.

4. Administrator danych przetwarzający dane osobowe na potrzeby ewidencji jest zwolniony z obowiązku informacyjnego okre¶lonego w art. 25 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 80b ust. 4.

Art. 100c. 1. Dane zgromadzone w ewidencji udostępnia się, o ile są one niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań, następującym podmiotom:

1) Policji;

1a) Inspekcji Transportu Drogowego;

2) Żandarmerii Wojskowej;

3) Straży Granicznej;

4) Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu;

5) Wojskowym Służbom Informacyjnym;

6) sądom;

7) prokuraturze;

8) starostom;

8a) (105) strażom gminnym (miejskim);

9) Szefowi Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych;

10) (106) organom kontroli skarbowej, organom celnym, wywiadowi skarbowemu i komórkom, o których mowa w art. 11g ustawy z dnia 28 wrze¶nia 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 1999 r. Nr 54, poz. 572 i Nr 83, poz. 931, z 2000 r. Nr 70, poz. 816, Nr 104, poz. 1103 i Nr 116, poz. 1216, z 2001 r. Nr 14, poz. 143, Nr 81, poz. 877 i Nr 110, poz. 1189, z 2002 r. Nr 41, poz. 365, Nr 74, poz. 676, Nr 89, poz. 804, Nr 141, poz. 1178, Nr 153, poz. 1271, Nr 169, poz. 1387 i Nr 216, poz. 1824 oraz z 2003 r. Nr 84, poz. 774 i Nr 137, poz. 1302);

11) (107) wojskowym komendantom uzupełnień.

2. Dane zgromadzone w ewidencji udostępnia się także na wniosek osoby, której one dotyczą.

3. Minister wła¶ciwy do spraw administracji publicznej może udostępnić, w formie za¶wiadczenia, dane zgromadzone w ewidencji innym podmiotom niż wymienione w ust. 1 i 2, w tym osobom fizycznym, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowo¶ci prawnej, jeżeli wykażą swój uzasadniony interes.

4. Dane zgromadzone w ewidencji udostępnia się, z zastrzeżeniem ust. 5, na pisemny, umotywowany wniosek zainteresowanego podmiotu.

5. Minister wła¶ciwy do spraw administracji publicznej może wyrazić zgodę, w drodze decyzji, na udostępnienie danych zgromadzonych w ewidencji podmiotom, o których mowa w ust. 1, albo ich jednostkom organizacyjnym, za pomocą urządzeń teletransmisji danych, bez konieczno¶ci składania pisemnego wniosku, jeżeli spełniają łącznie następujące warunki:

1) posiadają urządzenia umożliwiające odnotowanie w systemie, kto, kiedy, w jakim celu oraz jakie dane uzyskał;

2) posiadają zabezpieczenia techniczne i organizacyjne uniemożliwiające wykorzystanie danych niezgodnie z celem ich uzyskania;

3) jest to uzasadnione specyfiką lub zakresem wykonywanych zadań albo prowadzonej działalno¶ci.

Art. 100d. 1. Udostępnienie danych zgromadzonych w ewidencji następuje:

1) dla podmiotów, o których mowa w art. 100c ust. 1 i 2 - nieodpłatnie;

2) dla podmiotów, o których mowa w art. 100c ust. 3 - odpłatnie.

2. (108) Opłaty pobrane za udostępnianie danych z ewidencji stanowią przychód ¶rodka specjalnego będącego w dyspozycji ministra wła¶ciwego do spraw administracji publicznej, o którym mowa w art. 80d ust. 2 i 3, i są przeznaczone na finansowanie wydatków związanych z utworzeniem, rozwojem i funkcjonowaniem centralnej ewidencji pojazdów i centralnej ewidencji kierowców.

Art. 100e. 1. Minister wła¶ciwy do spraw administracji publicznej, w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw wewnętrznych, transportu oraz finansów publicznych, okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) sposób prowadzenia ewidencji;

2) warunki i sposób współdziałania podmiotów, które przekazują dane do ewidencji;

3) rodzaj danych zgromadzonych w ewidencji, które mogą być udostępnione poszczególnym podmiotom, o których mowa w art. 100c ust. 1-3;

4) wysoko¶ć opłat za udostępnienie danych zgromadzonych w ewidencji oraz warunki i sposób ich wnoszenia.

2. W rozporządzeniu należy uwzględnić w szczególno¶ci:

1) organizację systemu teleinformatycznego, w którym prowadzona jest ewidencja;

2) nieprzekraczalne terminy przekazywania danych do ewidencji oraz sposób ich przekazywania;

3) zakres danych udostępnianych poszczególnym podmiotom;

4) zróżnicowaną wysoko¶ć opłat w zależno¶ci od zakresu udostępnianych danych.

Rozdział 2

Szkolenie i egzaminowanie

Art. 101. Osoba ubiegająca się o uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym albo tramwajem może rozpocząć szkolenie najwcze¶niej 3 miesiące przed osiągnięciem wieku wymaganego do uzyskania prawa jazdy albo pozwolenia, a jeżeli osobą tą jest uczeń szkoły, której program nauczania obejmuje szkolenie osób ubiegających się o prawo jazdy, okres ten wynosi 12 miesięcy.

Art. 102. (109) 1. Szkolenie osoby ubiegającej się o wydanie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym albo tramwajem jest prowadzone:

1) w formie kursu - w o¶rodku szkolenia kierowców;

2) w formie zajęć szkolnych dla uczniów - przez szkołę, w której programie nauczania jest przewidziane uzyskanie umiejętno¶ci kierowania pojazdem silnikowym.

2. O¶rodek szkolenia kierowców może być prowadzony przez:

1) przedsiębiorcę;

2) jednostkę wojskową - w zakresie szkolenia żołnierzy na potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej;

3) jednostkę resortu spraw wewnętrznych - w zakresie szkolenia osób na potrzeby resortu.

Art. 103. (110) 1. Działalno¶ć gospodarcza w zakresie prowadzenia o¶rodka szkolenia kierowców jest działalno¶cią regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalno¶ci gospodarczej i wymaga uzyskania wpisu do rejestru przedsiębiorców prowadzących o¶rodek szkolenia kierowców.

2. O¶rodek szkolenia kierowców może prowadzić przedsiębiorca:

1) który posiada siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) w stosunku do którego nie została otwarta likwidacja lub nie ogłoszono upadło¶ci;

3) który nie był prawomocnie skazany za przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzy¶ci majątkowej lub przestępstwo przeciwko dokumentom - dotyczy osoby fizycznej lub członków organów osoby prawnej;

4) który posiada warunki lokalowe, wyposażenie dydaktyczne, plac do wykonywania manewrów oraz co najmniej jeden pojazd przystosowany do nauki jazdy;

5) który gwarantuje przeprowadzenie szkolenia zgodnie z jego szczegółowymi warunkami;

6) który zatrudnia co najmniej jednego instruktora lub sam jest instruktorem.

3. Organem wła¶ciwym do prowadzenia rejestru przedsiębiorców prowadzących o¶rodek szkolenia kierowców jest starosta wła¶ciwy ze względu na miejsce wykonywania działalno¶ci objętej wpisem.

4. W przypadku gdy przedsiębiorca wykonuje działalno¶ć gospodarczą, o której mowa w ust. 1, w jednostkach organizacyjnych położonych na obszarze różnych powiatów, jest obowiązany uzyskać wpis w odrębnych wła¶ciwych rejestrach na każdą z tych jednostek.

5. Wpis do rejestru przedsiębiorców prowadzących o¶rodek szkolenia kierowców jest dokonywany na wniosek przedsiębiorcy zawierający następujące dane:

1) firmę przedsiębiorcy;

2) numer w rejestrze przedsiębiorców albo ewidencji działalno¶ci gospodarczej oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP), o ile przedsiębiorca taki numer posiada;

3) adres zamieszkania lub siedziby przedsiębiorcy;

4) adres o¶rodka szkolenia kierowców;

5) zakres prowadzonego szkolenia;

6) imiona i nazwiska instruktorów wraz z numerami ich uprawnień.

6. Wraz z wnioskiem przedsiębiorca składa o¶wiadczenie następującej tre¶ci:

"O¶wiadczam, że:

1) dane zawarte we wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców prowadzących o¶rodek szkolenia kierowców są kompletne i zgodne z prawdą;

2) znane mi są i spełniam warunki wykonywania działalno¶ci gospodarczej w zakresie prowadzenia o¶rodka szkolenia kierowców, okre¶lone w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.".

7. O¶wiadczenie powinno również zawierać:

1) firmę przedsiębiorcy oraz jego siedzibę i adres albo adres zamieszkania;

2) oznaczenie miejsca i datę złożenia o¶wiadczenia;

3) podpis osoby uprawnionej do reprezentowania przedsiębiorcy, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz pełnionej funkcji.

8. W rejestrze przedsiębiorców prowadzących o¶rodek szkolenia kierowców umieszcza się dane, o których mowa w ust. 5, z wyjątkiem adresu zamieszkania, jeżeli jest on inny niż adres siedziby.

9. Jednostka wojskowa lub jednostka resortu spraw wewnętrznych mogą prowadzić szkolenie w zakresie wskazanym odpowiednio w art. 102 ust. 2 pkt 2 i 3, po spełnieniu wymagań, o których mowa w ust. 2 pkt 4.

10. Szkoła może prowadzić szkolenie, o którym mowa w art. 102 ust. 1 pkt 2, po spełnieniu wymagań, o których mowa w ust. 2 pkt 4.

Art. 103a. (111) (uchylony).

Art. 104. (112) 1. Starosta wydaje decyzję o zakazie prowadzenia przez przedsiębiorcę o¶rodka szkolenia kierowców, skre¶lając przedsiębiorcę z rejestru działalno¶ci regulowanej, jeżeli przedsiębiorca:

1) złożył o¶wiadczenie, o którym mowa w art. 103 ust. 6, niezgodne ze stanem faktycznym;

2) nie usunął naruszeń warunków wykonywania działalno¶ci gospodarczej w zakresie prowadzenia o¶rodka szkolenia kierowców w wyznaczonym przez starostę terminie;

3) rażąco naruszył warunki wykonywania działalno¶ci gospodarczej w zakresie prowadzenia o¶rodka szkolenia kierowców.

2. Rażącym naruszeniem warunków wykonywania działalno¶ci gospodarczej w zakresie prowadzenia o¶rodka szkolenia kierowców jest:

1) szkolenie niezgodnie z obowiązującym programem szkolenia;

2) wydanie niezgodnie ze stanem faktycznym za¶wiadczenia o ukończeniu szkolenia.

3. W przypadku wykre¶lenia przedsiębiorcy z rejestru przedsiębiorców prowadzących o¶rodki szkolenia kierowców, ponowny wpis do rejestru działalno¶ci regulowanej w tym zakresie może nastąpić wyłącznie na zasadach okre¶lonych w art. 72 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalno¶ci gospodarczej.

Art. 105. 1. Szkolenie osoby ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym albo tramwajem jest prowadzone przez instruktora, z zastrzeżeniem ust. 3.

2. Instruktorem jest osoba, która:

1) ma co najmniej wykształcenie ¶rednie;

2) posiada, przez okres co najmniej 3 lat, uprawnienie do kierowania pojazdami rodzaju objętego szkoleniem;

3) przedstawiła orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem oraz orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem;

4) (113) ukończyła kurs kwalifikacyjny;

5) zdała egzamin przed komisją powołaną przez wojewodę;

6) nie była karana wyrokiem sądu lub orzeczeniem kolegium do spraw wykroczeń(114) za przestępstwo lub wykroczenie przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym;

7) została wpisana do ewidencji instruktorów.

3. Szkolenie w zakresie udzielania pomocy przedlekarskiej jest prowadzone przez osobę, która spełnia co najmniej jeden z warunków okre¶lonych w pkt 1-3:

1) wykonuje zawód lekarza lub pielęgniarki;

2) posiada kwalifikacje instruktora Polskiego Czerwonego Krzyża;

3) posiada kwalifikacje ratownika medycznego.

Art. 106. 1. (115) Starosta dokonuje wpisu osoby do ewidencji instruktorów, jeżeli spełnia ona warunki okre¶lone w art. 105 ust. 2 pkt 1-6, i wydaje jej legitymację instruktora na okres wynikający z terminów badań, o których mowa w art. 122 ust. 2.

2. (116) Instruktor podlega kontrolnym badaniom lekarskim i badaniom psychologicznym, o których mowa w art. 122 ust. 2 i art. 124 ust. 2.

3. Instruktor jest obowiązany posiadać w czasie szkolenia legitymację instruktora i okazywać ją na żądanie.

Art. 107. 1. Starosta skre¶la instruktora z ewidencji, jeżeli instruktor:

1) nie spełnia warunków okre¶lonych w art. 105 ust. 2 pkt 1-6;

2) nie przedstawił orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem lub orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem;

3) nie zdał egzaminu, o którym mowa w art. 108 ust. 2 pkt 2, w wyznaczonym terminie;

4) dopu¶cił się rażącego naruszenia przepisów w zakresie szkolenia.

2. W przypadku skre¶lenia instruktora z ewidencji z przyczyny okre¶lonej w ust. 1 pkt 4, ponowny wpis do ewidencji nie może być dokonany wcze¶niej niż po upływie 2 lat od dnia, w którym decyzja o skre¶leniu stała się ostateczna.

Art. 108. (117) 1. Nadzór nad szkoleniem sprawują:

1) starosta - w zakresie szkolenia prowadzonego przez przedsiębiorcę;

2) odpowiedni organ podległy Ministrowi Obrony Narodowej wła¶ciwy w sprawach transportu i ruchu wojsk - w zakresie szkolenia prowadzonego przez jednostkę wojskową;

3) odpowiedni organ resortu spraw wewnętrznych - w zakresie szkolenia prowadzonego przez jednostkę tego resortu;

4) organ wła¶ciwy do wykonywania nadzoru pedagogicznego - w zakresie szkolenia prowadzonego przez szkołę.

2. Organ sprawujący nadzór może w szczególno¶ci:

1) kontrolować dokumentację i działalno¶ć związaną ze szkoleniem;

2) wyznaczyć termin usunięcia naruszeń warunków wykonywania działalno¶ci.

3. W przypadku uzasadnionych wątpliwo¶ci co do wiedzy i umiejętno¶ci instruktora, starosta może skierować go na egzamin, o którym mowa w art. 105 ust. 2 pkt 5:

1) z urzędu;

2) na wniosek organu sprawującego nadzór, o którym mowa w ust. 1 pkt 2-4.

Art. 109. 1. Egzamin państwowy sprawdzający kwalifikacje osoby ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdem oraz osoby, o której mowa w art. 114, przeprowadza egzaminator zatrudniony przez dyrektora wojewódzkiego o¶rodka ruchu drogowego:

1) na podstawie umowy o pracę - w zakresie wszystkich kategorii prawa jazdy;

2) na podstawie umowy zlecenia - w zakresie pozwolenia do kierowania tramwajem.

2. Egzamin państwowy jest organizowany w:

1) wojewódzkim o¶rodku ruchu drogowego - w zakresie wszystkich kategorii prawa jazdy;

2) przedsiębiorstwie komunikacji publicznej, upoważnionym przez starostę - w zakresie pozwolenia do kierowania tramwajem.

3. Egzamin państwowy w zakresie wszystkich kategorii prawa jazdy jest przeprowadzany w mie¶cie wojewódzkim lub w zależno¶ci od potrzeb w mie¶cie na prawach powiatu, albo w mie¶cie, w którym do dnia 31 grudnia 1998 r. funkcjonował wojewódzki o¶rodek ruchu drogowego.

4. Sprawdzenia kwalifikacji osoby ubiegającej się o kartę rowerową lub motorowerową dokonują:

1) nauczyciel wychowania komunikacyjnego uprawniony przez dyrektora szkoły;

2) policjant posiadający specjalistyczne przeszkolenie z zakresu ruchu drogowego;

3) egzaminator.

Art. 110. 1. Egzaminatorem może być osoba, która:

1) (118) (uchylony);

2) posiada wykształcenie wyższe;

3) posiada prawo jazdy kategorii B przez okres co najmniej 6 lat oraz uprawnienie do kierowania pojazdami rodzaju objętego egzaminowaniem przez okres co najmniej 1 roku;

4) przedstawiła orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem oraz orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem;

5) nie była karana wyrokiem sądu lub orzeczeniem kolegium do spraw wykroczeń(119) za przestępstwo lub wykroczenie przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym;

6) (120) ukończyła kurs kwalifikacyjny w wojewódzkim o¶rodku ruchu drogowego;

7) uczestniczyła w 7 egzaminach państwowych w charakterze obserwatora oraz przeprowadziła co najmniej 3 takie egzaminy pod kierunkiem egzaminatora wyznaczonego przez dyrektora wojewódzkiego o¶rodka ruchu drogowego i uzyskała pozytywną opinię;

8) zdała egzamin przed komisją weryfikacyjną powołaną przez:

a) ministra wła¶ciwego do spraw transportu - w zakresie sprawdzania kwalifikacji na wszystkie kategorie prawa jazdy, z wyjątkiem kategorii T,

b) starostę - w zakresie sprawdzania kwalifikacji na prawo jazdy kategorii T lub pozwolenie do kierowania tramwajem;

9) daje rękojmię należytego wykonywania swoich obowiązków;

10) została wpisana do ewidencji egzaminatorów prowadzonej przez wojewodę.

2. Wymagań, o których mowa w ust. 1 pkt 2, 6 i 7, nie stosuje się do egzaminatora osoby ubiegającej się o prawo jazdy kategorii T lub o pozwolenie do kierowania tramwajem.

Art. 110a. 1. Egzaminator zobowiązany jest do:

1) rzetelnego i bezstronnego wykonywania powierzonych zadań;

2) rozwijania wiedzy zawodowej i podnoszenia kwalifikacji;

3) godnego zachowania w czasie wykonywania obowiązków.

2. Egzaminator zatrudniony w wojewódzkim o¶rodku ruchu drogowego nie może jednocze¶nie prowadzić szkoleń dla kandydatów na kierowców, szkoły nauki jazdy ani być jej wła¶cicielem lub współwła¶cicielem.

3. Egzaminator w czasie wykonywania obowiązków zawodowych podlega ochronie przysługującej funkcjonariuszowi publicznemu.

Art. 111. 1. (121) Wojewoda dokonuje wpisu osoby do ewidencji egzaminatorów, jeżeli spełnia ona warunki okre¶lone w art. 110 ust. 1 pkt 2-9.

2. (122) Dyrektor wojewódzkiego o¶rodka ruchu drogowego wydaje na okres wynikający z terminów badań, o których mowa w art. 122 ust. 2 i art. 124 ust. 2, legitymację egzaminatora osobie, o której mowa w ust. 1, zatrudnionej w wojewódzkim o¶rodku ruchu drogowego.

3. (123) Egzaminator podlega kontrolnym badaniom lekarskim i badaniom psychologicznym, o których mowa w art. 122 ust. 2 i art. 124 ust. 2.

4. Egzaminator zatrudniony w wojewódzkim o¶rodku ruchu drogowego podlega corocznie szkoleniu organizowanemu przez dyrektora wojewódzkiego o¶rodka ruchu drogowego.

5. Egzaminator jest obowiązany posiadać w czasie prowadzenia egzaminów legitymację egzaminatora oraz okazywać ją na żądanie.

Art. 112. 1. Nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych sprawuje wojewoda.

2. Organ sprawujący nadzór może w szczególno¶ci:

1) kontrolować dokumentację i działalno¶ć związaną z egzaminowaniem;

2) przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami;

3) w razie stwierdzenia rażących uchybień zawiesić działalno¶ć odpowiedniej jednostki w zakresie prowadzenia egzaminów państwowych - do czasu usunięcia uchybień;

4) w uzasadnionych przypadkach skierować egzaminatora na egzamin, o którym mowa w art. 110 ust. 1 pkt 8.

Art. 113. 1. Wojewoda skre¶la egzaminatora z ewidencji, jeżeli:

1) (124) nie spełnia warunków okre¶lonych w art. 110 ust. 1 pkt 2-9;

2) nie odbył okresowego szkolenia;

3) nie przedstawił orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem lub orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem;

4) nie zdał egzaminu, o którym mowa w art. 110 ust. 1 pkt 8, w wyznaczonym terminie;

5) naruszył zasady egzaminowania.

2. W przypadku skre¶lenia egzaminatora z ewidencji z przyczyny okre¶lonej w ust. 1 pkt 5, ponowny wpis do ewidencji nie może być dokonany wcze¶niej niż po upływie 2 lat od dnia, w którym decyzja o skre¶leniu stała się ostateczna.

Art. 114. 1. Kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega:

1) osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty:

a) w razie uzasadnionych zastrzeżeń co do jej kwalifikacji,

b) na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1;

2) osoba ubiegająca się o:

a) przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego na okres przekraczający 1 rok lub w związku z utratą kwalifikacji,

b) zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia do kierowania tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok.

2. Zadanie i kompetencja okre¶lone w ust. 1 pkt 1 nie mogą być powierzone w drodze porozumienia gminie. Przepis ten nie dotyczy powiatu warszawskiego(125).

3. W stosunku do osób, o których mowa w art. 97 ust. 3, decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, w przypadkach okre¶lonych w ust. 1 pkt 1, wydaje wojewoda mazowiecki.

4. W przypadkach okre¶lonych w ust. 1 pkt 2 dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje.

Art. 115. 1. Minister wła¶ciwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw wewnętrznych oraz Ministrem Obrony Narodowej, uwzględniając konieczno¶ć wła¶ciwego przygotowania osób ubiegających się o wydanie uprawnień do kierowania pojazdami oraz zapewnienie obiektywnego sprawdzenia ich kwalifikacji, okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) wymagania w stosunku do podmiotów prowadzących szkolenie w zakresie wyposażenia dydaktycznego, warunków lokalowych, placu manewrowego, pojazdów przeznaczonych do szkolenia;

2) wymagania w stosunku do podmiotów prowadzących egzaminy państwowe w zakresie wyposażenia, warunków lokalowych, placu manewrowego i pojazdów przeznaczonych do egzaminowania;

3) program szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, tramwajami oraz kandydatów na instruktorów i egzaminatorów;

4) warunki i tryb:

a) uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi i tramwajami, szkolenia i egzaminowania osób ubiegających się o te uprawnienia lub podlegających sprawdzeniu kwalifikacji oraz wzory dokumentów z tym związanych,

b) szkolenia i egzaminowania kandydatów na instruktorów i egzaminatorów, pracy komisji egzaminacyjnych oraz wzory dokumentów z tym związanych,

5) (126) wzór wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców prowadzących o¶rodki szkolenia kierowców oraz wzór za¶wiadczenia potwierdzającego wpis przedsiębiorcy do tego rejestru.

2. Minister wła¶ciwy do spraw transportu, uwzględniając koszty związane z prowadzeniem egzaminów sprawdzających kwalifikacje oraz koszty związane z wydawaniem dokumentów, okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) wysoko¶ć opłat za sprawdzenie kwalifikacji kandydatów na instruktorów i instruktorów oraz wysoko¶ć wynagrodzenia członków komisji sprawdzających ich kwalifikacje;

2) wysoko¶ć opłat za sprawdzenie kwalifikacji osób ubiegających się o wydanie uprawnienia do kierowania pojazdami lub podlegających sprawdzeniu kwalifikacji;

3) wysoko¶ć stawek wynagrodzenia egzaminatorów zatrudnionych na podstawie umowy zlecenia;

4) (127) wysoko¶ć opłat za wydanie prawa jazdy, pozwolenia do kierowania tramwajem, legitymacji instruktora i egzaminatora;

5) (128) wysoko¶ć opłat za sprawdzenie kwalifikacji kandydatów na egzaminatorów i egzaminatorów oraz wysoko¶ć wynagrodzenia członków komisji sprawdzających ich kwalifikacje.

Rozdział 2a(129) (uchylony).

Art. 115a. (uchylony).

Art. 115b. (uchylony).

Art. 115c. (uchylony).

Art. 115d. (uchylony).

Art. 115e. (skre¶lony).

Rozdział 3

Wojewódzki o¶rodek ruchu drogowego

Art. 116. 1. Zarząd województwa tworzy, po uzgodnieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw transportu, wojewódzkie o¶rodki ruchu drogowego na obszarze województwa.

2. O¶rodek jest samorządową wojewódzką osobą prawną.

3. Zarząd województwa sprawuje nadzór nad o¶rodkiem.

Art. 117. 1. Do zadań o¶rodka należy organizowanie egzaminów państwowych sprawdzających kwalifikacje osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz kierujących pojazdami.

2. O¶rodek może wykonywać inne zadania z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego.

3. O¶rodek może wykonywać działalno¶ć gospodarczą, której wyniki będą przeznaczane na działalno¶ć, o której mowa w ust. 1 i 2.

Art. 118. 1. Działalno¶cią o¶rodka kieruje dyrektor.

2. Dyrektor jest powoływany i odwoływany przez zarząd województwa.

3. Zarząd województwa ustala wynagrodzenie dyrektora.

Art. 119. 1. O¶rodek prowadzi samodzielną gospodarkę finansową na zasadach okre¶lonych w niniejszej ustawie.

2. Przychodami o¶rodka są:

1) wpływy z opłat za przeprowadzanie egzaminów osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami;

2) wpływy za wykonanie innych zadań z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego;

3) wpływy z działalno¶ci, o której mowa w art. 117 ust. 3.

3. Rozchodami o¶rodka są wydatki na:

1) bieżące utrzymanie o¶rodka;

2) prowadzenie egzaminów państwowych w zakresie prawa jazdy poszczególnych kategorii i pozwolenia do kierowania tramwajem;

3) inwestycje związane z działalno¶cią o¶rodka, o której mowa w art. 117;

4) poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego na obszarze województwa, w szczególno¶ci na popularyzację przepisów o ruchu drogowym i podnoszenie kultury jazdy kierowców, na które o¶rodek może przeznaczyć pozostałe wolne ¶rodki, niewykorzystane na wydatki, o których mowa w pkt 1-3.

4. (skre¶lony).

5. O¶rodek może zaciągać kredyty, za zgodą zarządu województwa, na zasadach ogólnych.

6. Składniki majątkowe nabyte w ramach pierwszego wyposażenia o¶rodka tworzą jego fundusz założycielski.

7. O¶rodek prowadzi odrębnie ewidencję przychodów i kosztów związanych z prowadzeniem szkolenia lub egzaminowaniem jako działalno¶cią o¶wiatową i odrębnie dla każdej innej działalno¶ci.

Art. 120. 1. Zarząd województwa nadaje o¶rodkowi statut.

2. Statut o¶rodka okre¶la w szczególno¶ci jego organizację i warunki tworzenia oddziałów terenowych.

Art. 121. Minister wła¶ciwy do spraw transportu okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw budżetu, spraw instytucji finansowych oraz spraw finansów publicznych - szczegółowe warunki gospodarki finansowej o¶rodka oraz szczegółowe warunki ewidencji przychodów i kosztów, o których mowa w art. 119 ust. 7;

2) w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw pracy - warunki wynagradzania egzaminatorów.

Rozdział 4

Sprawdzanie stanu zdrowia i predyspozycji psychicznych do kierowania pojazdami

Art. 122. (130) 1. Badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega:

1) osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy;

2) osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego ze względu na stan zdrowia;

3) kierujący pojazdem skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli:

a) uczestniczy w wypadku drogowym, w następstwie którego jest ¶mierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na jej zdrowiu,

b) kierował pojazdem w stanie nietrzeĽwo¶ci lub po użyciu ¶rodka działającego podobnie do alkoholu;

4) kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia;

5) osoba niepełnosprawna posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem, skierowana decyzją starosty na podstawie zawiadomienia powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawno¶ci;

6) kandydat na instruktora lub egzaminatora osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami.

2. Kierowca pojazdu uprzywilejowanego, instruktor, egzaminator oraz kierujący tramwajem podlegają kontrolnym badaniom lekarskim:

1) w wieku do 55 lat - co 5 lat,

2) w wieku od 55 lat do 65 - co 2 lata,

3) powyżej 65 roku życia - corocznie.

3. Zadania i kompetencje okre¶lone w ust. 1 pkt 4 i 5 nie mogą być powierzone w drodze porozumienia gminie.

4. Badania lekarskie przeprowadza uprawniony lekarz.

5. Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio do kierującego tramwajem.

6. Badanie lekarskie, o którym mowa w ust. 1, jest wykonywane na koszt osoby badanej, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

7. Badanie lekarskie, o którym mowa w ust. 2, jest przeprowadzane na koszt podmiotu zatrudniającego lub osoby badanej, gdy nie pozostaje w stosunku pracy lub służby.

8. Przeprowadzanie badań lekarskich i wydawanie orzeczeń podlega kontroli wojewody.

9. W stosunku do osób, o których mowa w art. 97 ust. 3, decyzję o skierowaniu na badanie lekarskie, w trybie okre¶lonym w ust. 1 pkt 4, wydaje wojewoda mazowiecki.

Art. 123. Minister wła¶ciwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw transportu, ministrem wła¶ciwym do spraw wewnętrznych oraz Ministrem Obrony Narodowej, uwzględniając zróżnicowane wymagania zdrowotne oraz konieczno¶ć przyjęcia obiektywnych i niezbędnych kryteriów oceny stanu zdrowia, okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) szczegółowe warunki i tryb:

a) kierowania na badania lekarskie i ich przeprowadzania w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi oraz kierowania tramwajami,

b) wydawania orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami,

c) odwoływania się od orzeczeń lekarskich,

d) uzyskiwania uprawnień przez lekarzy przeprowadzających badania lekarskie;

2) zakres badań lekarskich;

3) dodatkowe kwalifikacje lekarzy przeprowadzających badania lekarskie;

4) sposób postępowania z dokumentacją związaną z badaniami lekarskimi oraz wzory stosowanych dokumentów;

5) maksymalne stawki opłat za badania lekarskie.

Art. 124. (131) 1. Badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega:

1) kandydat na instruktora lub egzaminatora osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz osoba ubiegająca się o pozwolenie do kierowania tramwajem;

2) kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli:

a) kierował pojazdem w stanie nietrzeĽwo¶ci lub po użyciu ¶rodka działającego podobnie do alkoholu,

b) przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1;

3) kierujący będący sprawcą wypadku drogowego, w którym jest zabity lub ranny;

4) kierujący skierowany przez lekarza, jeżeli w wyniku badania lekarskiego stwierdzona zostanie konieczno¶ć przeprowadzenia badania psychologicznego;

5) osoba skierowana przez kierownika wła¶ciwej jednostki organizacyjnej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jest ona przewidziana do szkolenia na kierowcę na potrzeby wojska;

6) osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, cofniętego ze względu na istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami.

2. Instruktor, egzaminator, kierowca pojazdu uprzywilejowanego oraz kierujący tramwajem podlegają kontrolnym badaniom psychologicznym co 5 lat do ukończenia 65 roku życia i następnie corocznie.

3. (132) Badania, o których mowa w ust. 1 i 2, są przeprowadzane przez uprawnionego do orzekania psychologa w pracowni psychologicznej.

4. Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio do kierującego tramwajem.

5. Badanie psychologiczne jest wykonywane na koszt osoby badanej, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

Art. 124a. (133) 1. Działalno¶ć gospodarcza w zakresie prowadzenia pracowni psychologicznej jest działalno¶cią regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalno¶ci gospodarczej i wymaga uzyskania wpisu do rejestru przedsiębiorców prowadzących pracownię psychologiczną.

2. Pracownię psychologiczną może prowadzić przedsiębiorca, który:

1) posiada siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) posiada zestaw metod badawczych okre¶lonych metodyką oraz warunki lokalowe gwarantujące wykonywanie badań psychologicznych zgodnie ze standardami okre¶lonymi w metodyce;

3) zatrudnia psychologa uprawnionego do orzekania lub sam jest uprawnionym psychologiem;

4) nie jest przedsiębiorcą, w stosunku do którego otwarto likwidację lub ogłoszono upadło¶ć.

3. Organem wła¶ciwym do prowadzenia rejestru przedsiębiorców prowadzących pracownię psychologiczną jest wojewoda wła¶ciwy ze względu na siedzibę przedsiębiorcy lub miejsce zamieszkania uprawnionego psychologa.

4. W przypadku gdy przedsiębiorca wykonuje działalno¶ć gospodarczą, o której mowa w ust. 1, w jednostkach organizacyjnych położonych na obszarze różnych województw, jest obowiązany uzyskać wpis w odrębnych wła¶ciwych rejestrach na każdą z tych jednostek.

5. Wpis do rejestru przedsiębiorców prowadzących pracownię psychologiczną jest dokonywany na wniosek przedsiębiorcy zawierający następujące dane:

1) firmę przedsiębiorcy;

2) numer w rejestrze przedsiębiorców albo ewidencji działalno¶ci gospodarczej oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP), o ile przedsiębiorca taki numer posiada;

3) adres zamieszkania lub siedziby;

4) adres pracowni psychologicznej;

5) zakres prowadzonych badań;

6) imiona i nazwiska zatrudnionych psychologów wraz z numerami ich uprawnień.

6. Wraz z wnioskiem przedsiębiorca składa o¶wiadczenie następującej tre¶ci:

"O¶wiadczam, że:

1) dane zawarte we wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców prowadzących pracownię psychologiczną są kompletne i zgodne z prawdą;

2) znane mi są i spełniam warunki wykonywania działalno¶ci gospodarczej w zakresie prowadzenia pracowni psychologicznej, okre¶lone w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.".

7. O¶wiadczenie powinno również zawierać:

1) firmę przedsiębiorcy oraz jego siedzibę i adres;

2) oznaczenie miejsca i datę złożenia o¶wiadczenia;

3) podpis osoby uprawnionej do reprezentowania przedsiębiorcy, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz pełnionej funkcji.

8. W rejestrze przedsiębiorców prowadzących pracownię psychologiczną umieszcza się dane, o których mowa w ust. 5, z wyjątkiem adresu zamieszkania, jeżeli jest on inny niż adres siedziby.

9. Psychologiem uprawnionym do wykonywania badań psychologicznych, o których mowa w art. 124 ust. 1 i 2, przeprowadzania badań psychologicznych i orzekania w zakresie zdolno¶ci do prowadzenia pojazdów mechanicznych jest osoba, która:

1) posiada prawo wykonywania zawodu psychologa;

2) ukończyła podyplomowe studia w zakresie psychologii transportu prowadzone przez szkołę wyższą posiadającą prawo wydawania dyplomów magisterskich kierunku psychologia;

3) nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo przeciwko dokumentom lub przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzy¶ci majątkowych;

4) została wpisana do ewidencji psychologów uprawnionych do wykonywania badań psychologicznych.

10. Ewidencję psychologów uprawnionych do wykonywania badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu prowadzi wojewoda, który:

1) wpisuje do ewidencji za opłatą osobę spełniającą warunki okre¶lone w ust. 9 pkt 1-3;

2) wydaje za¶wiadczenie o wpisie;

3) nadaje numer ewidencyjny.

11. W ewidencji, o której mowa w ust. 10, umieszcza się następujące dane:

1) numer ewidencyjny;

2) imię i nazwisko oraz numer PESEL;

3) adres zamieszkania.

Art. 124b. 1. Wojewoda sprawuje nadzór nad wykonywaniem badań psychologicznych.

2. (134) W ramach sprawowanego nadzoru wojewoda:

1) prowadzi kontrolę w zakresie:

a) zasad i metodyki prowadzonych badań,

b) wymaganej i prowadzonej dokumentacji,

c) wydawanych orzeczeń,

d) warunków lokalowych;

2) w przypadku ustalenia naruszeń warunków wykonywania działalno¶ci, może wyznaczyć termin ich usunięcia.

3. (135) Wojewoda wydaje decyzję o zakazie prowadzenia przez przedsiębiorcę pracowni psychologicznej, skre¶lając przedsiębiorcę z rejestru działalno¶ci regulowanej, jeżeli przedsiębiorca:

1) złożył o¶wiadczenie, o którym mowa w art. 124a ust. 6, niezgodne ze stanem faktycznym;

2) nie usunął naruszeń warunków wykonywania działalno¶ci gospodarczej w zakresie prowadzenia pracowni psychologicznej w wyznaczonym przez wojewodę terminie;

3) rażąco naruszył warunki wykonywania działalno¶ci gospodarczej w zakresie prowadzenia pracowni psychologicznej.

3a. (136) Rażącym naruszeniem warunków wykonywania działalno¶ci gospodarczej w zakresie prowadzenia pracowni psychologicznej jest wydanie orzeczenia psychologicznego niezgodnego ze stanem faktycznym.

4. (137) W przypadku wykre¶lenia przedsiębiorcy z rejestru przedsiębiorców prowadzących pracownię psychologiczną, ponowny wpis do rejestru działalno¶ci regulowanej w tym zakresie może nastąpić wyłącznie na zasadach i w terminie okre¶lonym w art. 72 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalno¶ci gospodarczej.

5. (138) Wojewoda skre¶la psychologa z ewidencji psychologów uprawnionych do wykonywania badań psychologicznych i orzekania w zakresie zdolno¶ci do prowadzenia pojazdów mechanicznych w przypadku:

1) ¶mierci psychologa;

2) gdy psycholog przestał spełniać wymagania okre¶lone w art. 124a ust. 2 pkt 1;

3) naruszenia przez niego przepisów, zasad lub metodyki przeprowadzania badań.

Art. 125. (139) Minister wła¶ciwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw transportu, uwzględniając konieczno¶ć przyjęcia obiektywnych i niezbędnych kryteriów oceny istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem oraz wpływ sprawno¶ci psychicznej i fizycznej na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego, okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) szczegółowe warunki i tryb:

a) kierowania osób na badania psychologiczne;

b) odwoływania się od orzeczeń psychologicznych,

2) (140) szczegółowy tryb uzyskiwania i cofania uprawnień w zakresie przeprowadzania badań psychologicznych i orzekania w zakresie zdolno¶ci do prowadzenia pojazdów mechanicznych;

3) warunki, zakres i sposób przeprowadzania badań psychologicznych;

4) sposób postępowania z dokumentacją związaną z przeprowadzanymi badaniami psychologicznymi oraz wzory stosowanych dokumentów;

4a) (141) wzór wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców prowadzących pracownię psychologiczną oraz wzór za¶wiadczenia potwierdzającego wpis przedsiębiorcy do tego rejestru;

5) szczegółowe warunki, jakie musi spełniać pracownia psychologiczna;

6) maksymalne stawki opłat za badania psychologiczne.

Art. 126. 1. Badanie w celu ustalenia zawarto¶ci w organizmie alkoholu przeprowadza się przy użyciu urządzeń elektronicznych dokonujących pomiaru stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli stan osoby podlegającej badaniu uniemożliwia jego przeprowadzenie urządzeniem elektronicznym. W takim przypadku ustalenie zawarto¶ci w organizmie alkoholu następuje na podstawie badania krwi lub moczu.

3. Badanie w celu ustalenia zawarto¶ci w organizmie alkoholu może być przeprowadzone również w razie braku zgody kierującego, o czym należy go uprzedzić.

4. Warunki oraz sposób przeprowadzania badań, o których mowa w ust. 1 i 2, okre¶lają odrębne przepisy.

Art. 127. 1. Badanie w celu ustalenia w organizmie obecno¶ci ¶rodka działającego podobnie do alkoholu przeprowadza się przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli stan osoby podlegającej badaniu uniemożliwia jego przeprowadzenie metodą niewymagającą badania laboratoryjnego. W takim przypadku ustalenie w organizmie obecno¶ci ¶rodka działającego podobnie do alkoholu następuje na podstawie badania krwi lub moczu.

3. Badanie w celu ustalenia obecno¶ci w organizmie ¶rodka działającego podobnie do alkoholu może być przeprowadzone również w razie braku zgody kierującego, o czym należy go uprzedzić.

4. Minister wła¶ciwy do spraw zdrowia, kierując się skutkami oddziaływania na organizm kierowcy ¶rodków działających podobnie do alkoholu, okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) wykaz tych ¶rodków;

2) warunki i sposób przeprowadzania badań na ich obecno¶ć w organizmie.

Art. 128. 1. W razie uczestniczenia w wypadku drogowym, w którym jest zabity lub ranny, kierujący pojazdem jest poddawany badaniu na zawarto¶ć w organizmie alkoholu lub ¶rodka działającego podobnie do alkoholu.

2. Badaniu, o którym mowa w ust. 1, można poddać także inną osobę, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że mogła kierować pojazdem uczestniczącym w wypadku drogowym, w którym jest zabity lub ranny.

3. Osoby, o których mowa w ust. 1 i 2, mają prawo żądać od organu kontroli ruchu drogowego przeprowadzenia badania krwi lub moczu w celu ustalenia zawarto¶ci w organizmie alkoholu lub ¶rodka działającego podobnie do alkoholu.

DZIAŁ V

Kontrola ruchu drogowego

Rozdział 1

Uprawnienia Policji

Art. 129. 1. Czuwanie nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu na drogach, kierowanie ruchem i jego kontrolowanie należą do zadań Policji.

2. Policjant, w związku z wykonywaniem czynno¶ci okre¶lonych w ust. 1, jest uprawniony do:

1) legitymowania uczestnika ruchu i wydawania mu wiążących poleceń co do sposobu korzystania z drogi lub używania pojazdu;

2) (142) sprawdzania dokumentów wymaganych w związku z kierowaniem pojazdem i jego używaniem, za¶wiadczenie, o którym mowa w art. 95a ust. 1 pkt 2, a także dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialno¶ci cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia;

3) żądania poddania się przez kierującego pojazdem lub przez inną osobę, w stosunku do której zachodzi uzasadnione podejrzenie, że mogła kierować pojazdem, badaniu w celu ustalenia zawarto¶ci w organizmie alkoholu lub ¶rodka działającego podobnie do alkoholu;

4) sprawdzania stanu technicznego, wyposażenia, ładunku, wymiarów, masy lub nacisku osi pojazdu znajdującego się na drodze;

5) sprawdzania zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędko¶ć jazdy, czas jazdy oraz postoju;

6) zatrzymania, w przypadkach przewidzianych w ustawie, dokumentów stwierdzających uprawnienie do kierowania pojazdem lub jego używania;

7) wydawania poleceń:

a) osobie, która spowodowała przeszkodę utrudniającą ruch drogowy lub zagrażającą jego bezpieczeństwu, albo osobie odpowiedzialnej za utrzymanie drogi,

b) kontrolowanemu uczestnikowi ruchu - co do sposobu jego zachowania;

8) uniemożliwienia:

a) kierowania pojazdem osobie znajdującej się w stanie nietrzeĽwo¶ci lub w stanie po użyciu alkoholu albo ¶rodka działającego podobnie do alkoholu,

b) korzystania z pojazdu, którego stan techniczny, ładunek, masa lub nacisk osi zagrażają bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu, powodują uszkodzenie drogi albo naruszają wymagania ochrony ¶rodowiska,

c) korzystania z pojazdu, jeżeli kierujący nim nie okazał dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialno¶ci cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia,

d) kierowania pojazdem przez osobę nieposiadającą wymaganych dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu;

9) używania przyrządów kontrolno-pomiarowych, a w szczególno¶ci do badania pojazdu, okre¶lania jego masy, nacisku osi lub prędko¶ci, stwierdzania naruszenia wymagań ochrony ¶rodowiska oraz do stwierdzania stanu trzeĽwo¶ci kierującego;

10) usuwania lub przemieszczania pojazdu w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1-3;

11) kontroli przewozu drogowego towarów niebezpiecznych oraz wymagań związanych z tym przewozem;

12) używania urządzeń nagła¶niających, sygnalizacyjnych lub ¶wietlnych, służących do wydawania wiążących poleceń uczestnikowi ruchu;

13) występowania w uzasadnionym przypadku z wnioskiem o ocenę stanu zdrowia kierującego pojazdem;

14) pilotowania pojazdów, których wymiary, masa lub naciski osi przekraczają okre¶lone wielko¶ci; pilotowanie wykonywane jest za opłatą ponoszoną przez wła¶ciciela lub posiadacza pojazdu.

3. Przepisów ust. 2 pkt 3, 4 i 6 nie stosuje się do szefów i cudzoziemskiego personelu przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych i misji specjalnych państw obcych oraz organizacji międzynarodowych, korzystających z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych lub konsularnych na mocy ustaw, umów bądĽ powszechnie uznanych zwyczajów międzynarodowych lub na zasadzie wzajemno¶ci, oraz do innych osób korzystających z tych przywilejów i immunitetów.

4. (143) Kontrola ruchu drogowego w stosunku do kierujących pojazdami Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz w stosunku do żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową kierujących innymi pojazdami, a także kierowanie ruchem drogowym w związku z pilotowaniem kolumn wojskowych należy również do Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organów porządkowych. W tym zakresie Żandarmerii Wojskowej i wojskowym organom porządkowym przysługują uprawnienia policjantów okre¶lone w ust. 2.

4a. Kontrolę ruchu drogowego w stosunku do pojazdów przekraczających granicę Rzeczypospolitej Polskiej oraz w strefie nadgranicznej mogą przeprowadzać funkcjonariusze Straży Granicznej lub organów celnych, którym przysługują uprawnienia, o których mowa w ust. 2 pkt 1-4 i 7-12 oraz w art. 130a ust. 4 pkt 1.

4b. Dodatkowo funkcjonariusze ci mogą odmówić prawa przekroczenia granicy pojazdem, jeżeli:

1) pojazd kierowany jest przez osobę znajdującą się w stanie nietrzeĽwo¶ci lub stanie po użyciu alkoholu albo ¶rodka działającego podobnie do alkoholu, jeżeli nie ma możliwo¶ci zabezpieczenia pojazdu w inny sposób;

2) pojazd kierowany jest przez osobę nieposiadającą przy sobie wymaganych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdem lub używania pojazdu, dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialno¶ci cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia;

3) stan techniczny pojazdu zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony ¶rodowiska;

4) pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą lub naciski osi okre¶lone w przepisach ruchu drogowego.

5. Minister wła¶ciwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw transportu, kierując się w szczególno¶ci możliwo¶cią zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz rzeczywistymi kosztami ponoszonymi przez Policję w związku z pilotowaniem pojazdów, okre¶li, w drodze rozporządzenia, warunki i sposób pilotowania pojazdów, których wymiary, masa lub naciski osi przekraczają dopuszczalne wielko¶ci, oraz okre¶li wysoko¶ć opłat uiszczanych przez ich wła¶cicieli lub posiadaczy.

Art. 129a. Kontrola ruchu drogowego w stosunku do kierujących pojazdami, którzy wykonują transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne, należy również do inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. W tym zakresie inspektorom przysługują uprawnienia okre¶lone w art. 129 ust. 2.

Art. 130. 1. Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Okre¶lonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji.

1a. W ewidencji policja wpisuje także naruszenia przepisów ruchu drogowego, którym nie przypisano warto¶ci punktowej.

2. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopu¶cił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów.

3. Kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy.

3a. Przepisy ust. 1-3 stosuje się do osób posiadających pozwolenie do kierowania tramwajem.

4. Minister wła¶ciwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw transportu oraz Ministrem Sprawiedliwo¶ci, mając na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego, okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego;

2) warunki i sposób prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 1, oraz tryb występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji;

3) program szkolenia i jednostki upoważnione do prowadzenia szkolenia, o którym mowa w ust. 3;

4) liczbę punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia;

5) podmioty uprawnione do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, o której mowa w ust. 1.

Art. 130a. 1. Pojazd jest usuwany z drogi na koszt wła¶ciciela w przypadku:

1) pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu;

2) nieokazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialno¶ci cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia;

3) przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi okre¶lonych w przepisach ruchu drogowego.

2. Pojazd może być usunięty z drogi na koszt wła¶ciciela, jeżeli nie ma możliwo¶ci zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy:

1) kierowała nim osoba:

a) znajdująca się w stanie nietrzeĽwo¶ci lub w stanie po użyciu alkoholu albo ¶rodka działającego podobnie do alkoholu,

b) nieposiadająca przy sobie dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu;

2) jego stan techniczny zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony ¶rodowiska.

3. Pojazd może być przemieszczony lub usunięty z drogi, jeżeli utrudnia prowadzenie akcji ratowniczej.

4. (144) Decyzję o przemieszczeniu lub usunięciu pojazdu z drogi podejmuje:

1) policjant - w sytuacjach, o których mowa w ust. 1-3;

2) strażnik gminny (miejski) - w sytuacji, o której mowa w ust. 1 pkt 1;

3) osoba dowodząca akcją ratowniczą - w sytuacji, o której mowa w ust. 3.

5. W przypadkach okre¶lonych w ust. 1 i 2 pojazd jest usuwany z drogi przez jednostkę wyznaczoną przez starostę.

6. Usunięty pojazd umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Wysoko¶ć opłat ustala rada powiatu.

7. Wydanie pojazdu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 6.

8. Pojazd może być unieruchomiony przez zastosowanie urządzenia do blokowania kół w przypadku pozostawienia go w miejscu, gdzie jest to zabronione, lecz nieutrudniającego ruchu lub niezagrażającego bezpieczeństwu.

9. Pojazd unieruchamia Policja lub straż gminna (miejska).

10. Pojazd usunięty w trybie okre¶lonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy.

11. Minister wła¶ciwy do spraw wewnętrznych, kierując się zasadą zagwarantowania ochrony prawa własno¶ci oraz potrzebą zapewnienia porządku na drogach publicznych i bezpieczeństwa ruchu drogowego, okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) tryb oraz warunki współdziałania z Policją i innymi podmiotami uprawnionymi do podejmowania decyzji o usunięciu pojazdu jednostek usuwających pojazdy lub prowadzących strzeżone parkingi, o których mowa w ust. 6;

2) tryb i warunki wydawania pojazdu z parkingu;

3) tryb postępowania w zakresie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.

Art. 131. 1. Minister wła¶ciwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw transportu i Ministrem Obrony Narodowej, uwzględniając potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa i porządku w czasie wykonywania kontroli drogowej oraz sprawne wykonywanie czynno¶ci w tym zakresie, okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) organizację, warunki i sposób wykonywania kontroli ruchu drogowego;

2) warunki i tryb udzielania upoważnień do zatrzymywania pojazdów lub wykonywania niektórych czynno¶ci z zakresu kontroli ruchu drogowego przez funkcjonariuszy innych organów oraz strażników straży gminnych (miejskich);

3) wymagany sposób zachowania się kontrolowanego uczestnika ruchu.

2. Minister Obrony Narodowej, uwzględniając potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa i porządku w czasie wykonywania kontroli drogowej oraz sprawne wykonywanie czynno¶ci w tym zakresie, w porozumieniu z ministrami wła¶ciwymi do spraw transportu oraz spraw wewnętrznych, okre¶li, w drodze rozporządzenia:

1) organizację, warunki i sposób wykonywania czynno¶ci, o których mowa w art. 129 ust. 4;

2) warunki i tryb współdziałania Żandarmerii Wojskowej z Policją w sprawach, o których mowa w art. 130 ust. 1.

Rozdział 2

Zatrzymywanie i zwracanie dowodów rejestracyjnych

Art. 132. 1. Policjant zatrzyma dowód rejestracyjny (pozwolenie czasowe) w razie:

1) stwierdzenia lub uzasadnionego przypuszczenia, że pojazd:

a) (145) zagraża bezpieczeństwu w szczególno¶ci po wypadku drogowym, w którym zostały uszkodzone zasadnicze elementy no¶ne konstrukcji nadwozia, podwozia lub ramy,

b) zagraża porządkowi ruchu,

c) narusza wymagania ochrony ¶rodowiska;

2) stwierdzenia, że pojazd nie został poddany badaniu technicznemu w wyznaczonym terminie lub termin badania nie został wyznaczony prawidłowo;

3) stwierdzenia zniszczenia dowodu rejestracyjnego (pozwolenia czasowego) w stopniu powodującym jego nieczytelno¶ć;

4) uzasadnionego podejrzenia podrobienia lub przerobienia dowodu rejestracyjnego (pozwolenia czasowego);

5) stwierdzenia, że badanie techniczne zostało dokonane przez jednostkę do tego nieupoważnioną;

6) nieokazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialno¶ci cywilnej posiadacza pojazdu lub nieokazania dokumentu stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia;

7) uzasadnionego przypuszczenia, że dane w nim zawarte nie odpowiadają stanowi faktycznemu.

2. W razie zatrzymania dowodu rejestracyjnego (pozwolenia czasowego), policjant wydaje kierowcy pokwitowanie. Może on zezwolić na używanie pojazdu przez czas nieprzekraczający 7 dni, okre¶lając warunki tego używania w pokwitowaniu. Zezwolenie nie może być wydane w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a i c oraz w pkt 6.

3. Zatrzymany dokument, z wyjątkiem przypadków okre¶lonych w ust. 1 pkt 4, 6 i 7, odpowiedni organ Policji przesyła niezwłocznie organowi, który go wydał, z zastrzeżeniem ust. 5.

4. W przypadkach okre¶lonych w ust. 1 pkt 1, 3 i 4 dowód rejestracyjny (pozwolenie czasowe) zatrzyma również jednostka upoważniona do przeprowadzania badań technicznych. Przepisy ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

5. Zatrzymany dokument pojazdu zarejestrowanego za granicą, z wyjątkiem przypadków okre¶lonych w ust. 1 pkt 4 i 6, pozostawia się w jednostce Policji przez okres 7 dni. Po upływie tego terminu dokument przekazywany jest przedstawicielstwu państwa, w którym pojazd jest zarejestrowany.

6. Zwrot zatrzymanego dokumentu następuje niezwłocznie po ustaniu przyczyny uzasadniającej jego zatrzymanie, z zastrzeżeniem art. 133.

Art. 133. 1. W przypadku okre¶lonym w art. 132 ust. 1 pkt 6 odpowiedni organ Policji zwraca zatrzymany dokument po przedstawieniu dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialno¶ci cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia.

2. W przypadku pojazdu zarejestrowanego za granicą, jeżeli z przedstawionego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialno¶ci cywilnej posiadacza pojazdu wynika, że przed zatrzymaniem dowodu rejestracyjnego umowa ta nie była zawarta, warunkiem zwrotu zatrzymanego dokumentu jest dodatkowo wniesienie opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia okre¶lonej w odrębnych przepisach.

Art. 134. (146) W stosunku do pojazdów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych pojazdów kierowanych przez żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową uprawnienia i obowiązki policjantów okre¶lone w art. 132 ust. 1-3 i art. 133 ust. 1 wykonują również żołnierze Żandarmerii Wojskowej.

Art. 134a. W stosunku do pojazdów wykonujących transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne, uprawnienia i obowiązki policjantów oraz organów Policji okre¶lone w art. 132 ust. 1-3, 5 i 6 oraz w art. 133 wykonują również odpowiednio inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego oraz organy tej inspekcji.

Rozdział 3

Zatrzymywanie praw jazdy i pozwoleń oraz cofanie i przywracanie uprawnień do kierowania pojazdami

Art. 135. 1. Policjant:

1) zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w razie:

a) stwierdzenia, że kierujący pojazdem znajduje się w stanie nietrzeĽwo¶ci lub w stanie po użyciu alkoholu albo ¶rodka działającego podobnie do alkoholu,

b) stwierdzenia zniszczenia prawa jazdy w stopniu powodującym jego nieczytelno¶ć,

c) podejrzenia podrobienia lub przerobienia prawa jazdy,

d) gdy upłynął termin ważno¶ci prawa jazdy,

e) gdy wobec kierującego pojazdem wydane zostało postanowienie lub decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy,

f) gdy wobec kierującego pojazdem orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów lub wydano decyzję o cofnięciu prawa jazdy,

g) przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego,

h) przekroczenia przez kierującego pojazdem, w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, liczby 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego;

2) może zatrzymać prawo jazdy za pokwitowaniem w razie uzasadnionego podejrzenia, że kierowca popełnił przestępstwo lub wykroczenie, za które może być orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów.

2. Pokwitowanie zatrzymania prawa jazdy z przyczyn, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b-d oraz w pkt 2, uprawnia do kierowania pojazdem w ciągu 7 dni.

Art. 136. 1. Zatrzymane prawo jazdy, z wyjątkiem przypadku okre¶lonego w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. c, Policja przekazuje niezwłocznie, nie póĽniej niż w ciągu 7 dni, według wła¶ciwo¶ci, sądowi uprawnionemu do rozpoznania sprawy o wykroczenie, prokuratorowi lub staro¶cie.

2. W razie przeprowadzenia badania krwi lub moczu dla oceny trzeĽwo¶ci lub zawarto¶ci ¶rodka działającego podobnie do alkoholu, prawo jazdy przekazuje się wraz z wynikiem tego badania. Jeżeli jednak wynik tego badania nie został uzyskany w ciągu 30 dni od dnia zatrzymania prawa jazdy, należy niezwłocznie zwrócić je wła¶cicielowi.

Art. 137. 1. Postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadkach okre¶lonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 2, wydaje w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawa jazdy:

1) prokurator - w toku postępowania przygotowawczego, a sąd - po przekazaniu sprawy do sądu;

2) w sprawie o wykroczenie - sąd wła¶ciwy do rozpoznania sprawy.

2. O wydaniu postanowienia o zatrzymaniu prawa jazdy zawiadamia się wła¶ciwego starostę.

3. Na postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy służy zażalenie.

Art. 138. 1. Decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadkach okre¶lonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d i g, wydaje starosta.

2. Zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4.

Art. 139. 1. Przepisy art. 135-138 stosuje się odpowiednio do pozwolenia do kierowania tramwajem.

2. Przepisu art. 135 nie stosuje się do szefów i cudzoziemskiego personelu przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych państw obcych oraz misji specjalnych i organizacji międzynarodowych korzystających z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych lub konsularnych na mocy ustaw, umów bądĽ powszechnie uznanych zwyczajów międzynarodowych lub na zasadzie wzajemno¶ci, a także do innych osób korzystających z tych przywilejów i immunitetów.

3. (147) W stosunku do żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową oraz innych osób kierujących pojazdami Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej uprawnienia i obowiązki policjantów okre¶lone w art. 135 ust. 1 i art. 136 ust. 1 wykonują również żołnierze Żandarmerii Wojskowej.

4. W stosunku do kierujących pojazdami, którzy wykonują transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne, uprawnienia i obowiązki policjantów okre¶lone w art. 135 ust. 1 i art. 136 ust. 1 wykonują również inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

Art. 140. 1. Decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie:

1) stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem;

1a) stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego, wydanego po przeprowadzeniu badania psychologicznego w trybie okre¶lonym w art. 124 ust. 1 pkt 3 i 4, istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem;

2) utraty przez kierowcę kwalifikacji, co stwierdza się na podstawie wyniku egzaminu państwowego;

3) przekroczenia, w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, liczby 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego; decyzja o cofnięciu uprawnienia wydawana jest na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji;

4) niepoddania się:

a) sprawdzeniu kwalifikacji w trybie okre¶lonym w art. 114 ust. 1 pkt 1,

b) badaniu lekarskiemu w trybie okre¶lonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5,

c) badaniu psychologicznemu w trybie okre¶lonym w art. 124 ust. 1 pkt 3 lub 4.

2. Decyzję o przywróceniu kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, z wyjątkiem przypadku okre¶lonego w ust. 1 pkt 3, wydaje starosta po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie.

3. Przepisy ust. 1-2 stosuje się odpowiednio do pozwolenia do kierowania tramwajem.

4. Decyzję o cofnięciu lub przywróceniu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym szefom i cudzoziemskiemu personelowi przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych i misji specjalnych państw obcych oraz organizacji międzynarodowych korzystających z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych lub konsularnych na mocy ustaw, umów bądĽ powszechnie uznanych zwyczajów międzynarodowych lub na zasadzie wzajemno¶ci oraz innym osobom korzystającym z tych przywilejów i immunitetów wydaje wojewoda mazowiecki.

5. Minister wła¶ciwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem wła¶ciwym do spraw transportu, kierując się konieczno¶cią zapobieżenia uczestnictwu w ruchu drogowym sprawców wielokrotnych naruszeń przepisów ruchu drogowego, okre¶li, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb wnioskowania o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 3.

Art. 140a. Zadania i kompetencje okre¶lone w art. 138 ust. 1 i art. 140 ust. 1-3 nie mogą być powierzone w drodze porozumienia gminie. Przepis ten nie dotyczy powiatu warszawskiego(148).

DZIAŁ Va

Działania na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego

Art. 140b. 1. Tworzy się Krajową Radę Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, zwaną dalej "Krajową Radą".

2. Krajowa Rada działa przy ministrze wła¶ciwym do spraw transportu jako międzyresortowy organ pomocniczy Rady Ministrów w sprawach bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Art. 140c. 1. Krajowa Rada okre¶la kierunki i koordynuje działania administracji rządowej w sprawach bezpieczeństwa ruchu drogowego.

2. Do zadań Krajowej Rady w zakresie poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego należy w szczególno¶ci:

1) proponowanie kierunków polityki państwa;

2) opracowywanie programów poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego w oparciu o propozycje przedstawiane przez wła¶ciwych ministrów i ocena ich realizacji;

3) inicjowanie badań naukowych;

4) inicjowanie i opiniowanie projektów aktów prawnych oraz umów międzynarodowych;

5) inicjowanie kształcenia kadr administracji publicznej;

6) inicjowanie współpracy zagranicznej;

7) współpraca z wła¶ciwymi organizacjami społecznymi i instytucjami pozarządowymi;

8) inicjowanie działalno¶ci edukacyjno-informacyjnej;

9) analizowanie i ocena podejmowanych działań.

Art. 140d. W skład Krajowej Rady wchodzą:

1) Przewodniczący - minister wła¶ciwy do spraw transportu;

2) zastępcy Przewodniczącego:

a) sekretarz lub podsekretarz stanu w ministerstwie wła¶ciwym do spraw wewnętrznych,

b) sekretarz lub podsekretarz stanu w ministerstwie wła¶ciwym do spraw transportu;

3) sekretarz Krajowej Rady wskazany przez ministra wła¶ciwego do spraw transportu;

4) członkowie Krajowej Rady wskazani przez: Prezesa Rady Ministrów spo¶ród wojewodów, Ministra Obrony Narodowej, Ministra Sprawiedliwo¶ci oraz ministrów wła¶ciwych do spraw: administracji publicznej, budżetu, finansów publicznych, gospodarki, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej(149), o¶wiaty i wychowania, ¶rodowiska, transportu, wewnętrznych, pracy oraz Komendanta Głównego Policji, Komendanta Głównego Straży Pożarnej, Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad.

Art. 140e. 1. Przewodniczący Krajowej Rady kieruje jej pracami i reprezentuje ją na zewnątrz.

2. Przewodniczący Krajowej Rady otrzymuje od ministrów i innych organów, których przedstawiciele są członkami Krajowej Rady:

1) sprawozdania i informacje dotyczące realizacji zadań okre¶lonych w programach bezpieczeństwa ruchu drogowego;

2) informacje dotyczące stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego.

3. Przewodniczący Krajowej Rady składa Radzie Ministrów corocznie, do końca marca, sprawozdanie dotyczące stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz działań realizowanych w tym zakresie.

4. Prezes Rady Ministrów składa Sejmowi, Senatowi i Prezydentowi corocznie, do końca kwietnia, sprawozdanie dotyczące stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz działań realizowanych w tym zakresie.

Art. 140f. 1. Krajowa Rada wykonuje swoje zadania przy pomocy Sekretariatu Krajowej Rady.

2. Sekretariat Krajowej Rady działa jako wewnętrzna jednostka organizacyjna ministra wła¶ciwego do spraw transportu.

3. Szczegółową organizację i tryb prac Krajowej Rady okre¶la regulamin przyjęty w drodze uchwały na pierwszym posiedzeniu Krajowej Rady.

Art. 140g. 1. Tworzy się Wojewódzką Radę Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, zwaną dalej "Wojewódzką Radą".

2. Wojewódzka Rada działa przy wojewodzie jako wojewódzki zespół koordynacyjny w sprawach bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Art. 140h. 1. Wojewódzka Rada koordynuje i okre¶la kierunki działań administracji publicznej w sprawach bezpieczeństwa ruchu drogowego.

2. Do zadań Wojewódzkiej Rady w zakresie, o którym mowa w ust. 1, należy w szczególno¶ci:

1) opracowywanie regionalnych programów poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego;

2) opiniowanie projektów aktów prawa miejscowego w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego;

3) zatwierdzanie planu wydatków wojewódzkich o¶rodków ruchu drogowego w czę¶ci przeznaczonej na poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego;

4) inicjowanie kształcenia kadr administracji publicznej i szkolenie w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego;

5) inicjowanie współpracy międzywojewódzkiej;

6) współpraca z wła¶ciwymi organizacjami społecznymi i instytucjami pozarządowymi;

7) inicjowanie działalno¶ci edukacyjno-informacyjnej;

8) analizowanie i ocena podejmowanych działań.

Art. 140i. W skład Wojewódzkiej Rady wchodzą:

1) przewodniczący - wojewoda;

2) zastępcy przewodniczącego:

a) marszałek województwa,

b) wojewódzki komendant Policji;

3) sekretarz - wskazany przez wojewodę;

4) członkowie Wojewódzkiej Rady wskazani przez wojewodę, zarząd województwa, zarządy powiatów, wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), komendanta wojewódzkiego Policji, Komendanta Państwowej Straży Pożarnej, dyrektora wła¶ciwego oddziału terenowego Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, zarząd dróg wojewódzkich, zarządy dróg powiatowych, wojewódzkiego kuratora o¶wiaty.

Art. 140j. 1. Przewodniczący Wojewódzkiej Rady kieruje jej pracami i reprezentuje ją na zewnątrz.

2. Przewodniczący Wojewódzkiej Rady otrzymuje od organów, których przedstawiciele są członkami wojewódzkiej rady:

1) sprawozdania i informacje dotyczące realizacji zadań okre¶lonych w programach bezpieczeństwa ruchu drogowego;

2) informacje dotyczące stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego.

3. Przewodniczący Wojewódzkiej Rady składa Przewodniczącemu Krajowej Rady corocznie, do końca stycznia, sprawozdanie dotyczące stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego na terenie województwa oraz działań realizowanych w tym zakresie.

Art. 140k. Obsługę Wojewódzkiej Rady zapewnia wyznaczony przez wojewodę wojewódzki o¶rodek ruchu drogowego.

Art. 140l. W pracach Krajowej Rady i Wojewódzkiej Rady mogą brać udział z głosem doradczym:

1) przedstawiciele organizacji pozarządowych, których statutowy zakres działalno¶ci obejmuje zagadnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego;

2) pracownicy naukowi wyższych uczelni lub jednostek badawczo-rozwojowych;

3) niezależni eksperci.

DZIAŁ VI

Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy przej¶ciowe i końcowe

Art. 141. W ustawie z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. Nr 12, poz. 114, z 1981 r. Nr 24, poz. 124, z 1982 r. Nr 16, poz. 125, z 1983 r. Nr 6, poz. 35 i Nr 44, poz. 203, z 1984 r. Nr 54, poz. 275, z 1985 r. Nr 14, poz. 60 i Nr 23, poz. 100, z 1986 r. Nr 39, poz. 193, z 1988 r. Nr 20, poz. 135 i Nr 41, poz. 324, z 1989 r. Nr 34, poz. 180, z 1990 r. Nr 51, poz. 297, Nr 72, poz. 422 i Nr 86, poz. 504, z 1991 r. Nr 75, poz. 332 i Nr 91, poz. 408, z 1992 r. Nr 24, poz. 101, z 1994 r. Nr 123, poz. 600, z 1995 r. Nr 6, poz. 29 i Nr 60, poz. 310 oraz z 1997 r. Nr 54, poz. 349, Nr 60, poz. 369 i Nr 85, poz. 539) dodaje się art. 96a w brzmieniu: (zmiany pominięte).

Art. 142. W ustawie z dnia 20 maja 1971 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. Nr 12, poz. 117, z 1985 r. Nr 23, poz. 100 i z 1991 r. Nr 73, poz. 321) skre¶la się art. XIV.

Art. 143. W ustawie z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalno¶ci gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324, z 1990 r. Nr 26, poz. 149, Nr 34, poz. 198 i Nr 86, poz. 504, z 1991 r. Nr 31, poz. 128, Nr 41, poz. 179, Nr 73, poz. 321, Nr 105, poz. 452, Nr 106, poz. 457 i Nr 107, poz. 460, z 1993 r. Nr 28, poz. 127, Nr 47, poz. 213 i Nr 134, poz. 646, z 1994 r. Nr 27, poz. 96 i Nr 127, poz. 627, z 1995 r. Nr 60, poz. 310, Nr 85, poz. 426, Nr 90, poz. 446, Nr 141, poz. 700 i Nr 147, poz. 713, z 1996 r. Nr 41, poz. 177 i Nr 45, poz. 199 oraz z 1997 r. Nr 9, poz. 44, Nr 23, poz. 117, Nr 43, poz. 272, Nr 54, poz. 348, Nr 60, poz. 369, Nr 79, poz. 471 i Nr 88, poz. 554) w art. 11: (zmiany pominięte).

Art. 144. (skre¶lony).

Art. 145. 1. O¶rodki szkolenia lub szkoły prowadzące szkolenie osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami w dniu wej¶cia w życie ustawy na podstawie dotychczasowych przepisów uważa się za spełniające wymagania okre¶lone w ustawie przez okres 1 roku od dnia wej¶cia jej w życie.

2. (150) Osoby wykonujące czynno¶ci instruktora lub wykładowcy w o¶rodkach szkolenia lub w szkołach w dniu wej¶cia w życie ustawy na podstawie dotychczasowych przepisów mogą prowadzić szkolenie osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie dotychczas posiadanym, jeżeli spełnią wymagania, o których mowa w art. 105 ust. 2 pkt 1, 2, 6 i 7, oraz pod warunkiem zdania w okresie 6 miesięcy od dnia wej¶cia w życie ustawy egzaminu, o którym mowa w art. 105 ust. 2 pkt 5.

3. O¶rodki egzaminowania, w których odbywa się sprawdzanie kwalifikacji osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierujących pojazdami w dniu wej¶cia w życie ustawy na podstawie dotychczasowych przepisów, uważa się za spełniające wymagania okre¶lone ustawą przez okres 6 miesięcy od dnia wej¶cia w życie ustawy.

4. Osoby wykonujące czynno¶ci egzaminatora w dniu wej¶cia w życie ustawy na podstawie dotychczasowych przepisów uważa się za spełniające wymagania okre¶lone ustawą. Osoby te mogą wykonywać swoje czynno¶ci przez okres 10 miesięcy od dnia wej¶cia w życie ustawy na podstawie umowy zlecenia.

5. Stacje kontroli pojazdów działające w dniu wej¶cia w życie ustawy na podstawie dotychczasowych przepisów uważa się za spełniające wymagania okre¶lone ustawą w terminach okre¶lonych w wydanych im upoważnieniach.

6. Osoby wykonujące czynno¶ci diagnosty w dniu wej¶cia w życie ustawy na podstawie dotychczasowych przepisów uważa się za spełniające wymagania okre¶lone ustawą.

Art. 146. 1. Wojewoda utworzy wojewódzki o¶rodek ruchu drogowego w okresie 6 miesięcy od dnia wej¶cia w życie ustawy.

2. Z chwilą utworzenia o¶rodka, o którym mowa w ust. 1, opłaty za egzaminy państwowe na prawo jazdy i pozwolenia do kierowania tramwajem wpływają na jego rachunek.

3. Do czasu rozpoczęcia przez o¶rodek samodzielnego przeprowadzania egzaminów państwowych sprawdzających kwalifikacje osób ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami oraz kierujących pojazdami, z wpływów z opłat, o których mowa w ust. 2, są finansowane koszty przeprowadzania egzaminów w o¶rodkach, o których mowa w art. 145 ust. 3.

4. Upoważnia się wojewodę do udzielenia wojewódzkiemu o¶rodkowi ruchu drogowego jednorazowej pożyczki na cele inwestycyjne na okres nieprzekraczający 2 lat.

Art. 147. 1. Osoby w wieku od 17 do 18 lat, ubiegające się o prawo jazdy kategorii B+E, które ukończyły wymagane szkolenie lub w nim uczestniczą w dniu 1 lipca 1999 r., uważa się za spełniające wymagania okre¶lone w art. 90 ust. 2 pkt 3.

2. Osoby ubiegające się o prawo jazdy kategorii C lub D, które ukończyły wymagane szkolenie lub uczestniczą w nim w dniu 1 lipca 1999 r., uważa się za spełniające wymagania, o których mowa w art. 88 ust. 4.

Art. 148. 1. Zezwolenia na wykorzystanie pojazdów jako uprzywilejowanych, wydane przed dniem wej¶cia w życie ustawy, zachowują ważno¶ć do dnia 15 stycznia 1998 r.

2. Zezwolenia na wykonanie badań instalacji przystosowującej pojazdy do zasilania gazem i sposób jej montażu, wydane przed dniem wej¶cia w życie ustawy, zachowują ważno¶ć do dnia 31 marca 1998 r.

3. Zezwolenia na odstępstwo od stosowania się do niektórych znaków drogowych, wydane przed dniem wej¶cia w życie ustawy, zachowują ważno¶ć do dnia 31 marca 1998 r.

Art. 149. Minister wła¶ciwy do spraw transportu w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, ministrem wła¶ciwym do spraw wewnętrznych oraz Ministrem Sprawiedliwo¶ci, kierując się potrzebą zapewnienia stabilnego obrotu pojazdami samochodowymi, może okre¶lić, w drodze rozporządzenia:

1) obowiązek uzyskania karty pojazdu przez wła¶cicieli pojazdów zarejestrowanych przed dniem, o którym mowa w art. 152 pkt 3;

2) warunki, terminy i tryb uzyskiwania karty pojazdu przez osoby, o których mowa w pkt 1, organy wła¶ciwe do ich wydania, dokumenty stosowane w tych sprawach oraz wysoko¶ć opłaty za wydanie karty pojazdu.

Art. 150. 1. (151) Prawa jazdy i inne dokumenty uprawniające do kierowania pojazdami lub potwierdzające dodatkowe kwalifikacje i wymagania w stosunku do kierujących pojazdami, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują ważno¶ć do czasu ich wymiany dokonywanej na koszt osoby uprawnionej w zakresie, na jaki zostały wydane. Osoba uprawniona dokonująca wymiany jest obowiązana do uiszczenia opłaty ewidencyjnej.

2. Minister wła¶ciwy do spraw transportu, uwzględniając wszystkie wydawane przed dniem wej¶cia w życie ustawy dokumenty uprawniające do kierowania pojazdem oraz koszty związane z ich wymianą, okre¶li, w drodze rozporządzenia, warunki i terminy wymiany praw jazdy i innych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami lub potwierdzających dodatkowe kwalifikacje kierujących pojazdami oraz wysoko¶ć opłat za ich wymianę.

Art. 151. 1. Traci moc ustawa z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1992 r. Nr 11, poz. 41 i Nr 26, poz. 114 oraz z 1995 r. Nr 104, poz. 515), z wyjątkiem art. 60, 69-70 i 72-82, które tracą moc z dniem 30 czerwca 1999 r.

2. Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie, nie dłużej jednak niż przez okres 18 miesięcy od dnia wej¶cia jej w życie, zachowują moc przepisy wydane na podstawie ustawy, o której mowa w ust. 1, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą.

Art. 152. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1998 r., z wyjątkiem:

1) art. 49 ust. 2 pkt 5, art. 80, 99 i 109 ust. 4, które wchodzą w życie z dniem 1 lipca 1998 r.;

2) art. 39 ust. 3 i art. 85, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.;

3) art. 74 ust. 2 pkt 2 lit. a, art. 77, 87, 88, 90-98 i 100-108, które wchodzą w życie z dniem 1 lipca 1999 r.


1) Art. 2 pkt 36 zmieniony przez art. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
2) Art. 2 pkt 37 zmieniony przez art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 28 wrze¶nia 2003 r.
3) Art. 2 pkt 39 zmieniony przez art. 133 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U.03.162.1568) z dniem 17 listopada 2003 r.
4) Art. 2 pkt 42a dodany przez art. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
5) Art. 2 pkt 58 dodany przez art. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
6) Art. 6 ust. 1 pkt 3c dodany przez art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. o zmianie ustawy o strażach gminnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.130.1190) z dniem 25 stycznia 2004 r.
7) Art. 20 ust. 1 zmieniony przez art. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
8) Art. 20 ust. 1a dodany przez art. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
9) Art. 33 ust. 5 pkt 2 zmieniony przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
10) Art. 38 pkt 4 zmieniony przez art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 1 stycznia 2004 r.
11) Art. 39 ust. 2 pkt 5 zmieniony przez art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 28 wrze¶nia 2003 r.
12) Art. 53 ust. 1 pkt 8 zmieniony przez art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 28 wrze¶nia 2003 r.
13) Art. 53 ust. 1 pkt 10a dodany przez art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi wła¶ciwemu do spraw finansów publicznych (Dz.U.03.137.1302) z dniem 1 wrze¶nia 2003 r.
14) Art. 53 ust. 1 pkt 10b dodany przez art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi wła¶ciwemu do spraw finansów publicznych (Dz.U.03.137.1302) z dniem 1 wrze¶nia 2003 r.
15) Art. 59 ust. 3 dodany przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
16) Art. 62 ust. 3 zmieniony przez art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 28 wrze¶nia 2003 r.
17) Art. 63 ust. 4 zmieniony przez art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 28 wrze¶nia 2003 r.
18) Art. 64 ust. 2 pkt 4 dodany przez art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.03.200.1953) z dniem 9 grudnia 2003 r.
19) Art. 64 ust. 4a dodany przez art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.03.200.1953) z dniem 9 grudnia 2003 r.
20) Art. 64 ust. 4b dodany przez art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.03.200.1953) z dniem 9 grudnia 2003 r.
21) Art. 64 ust. 5 pkt 2 zmieniony przez art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 28 wrze¶nia 2003 r.
22) Art. 64 ust. 6 zmieniony przez art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.03.200.1953) z dniem 9 grudnia 2003 r.
23) Art. 65 zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U.03.149.1451) zmieniającej nin. ustawę z dniem 12 wrze¶nia 2003 r.
24) Art. 65a dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U.03.149.1451) zmieniającej nin. ustawę z dniem 12 wrze¶nia 2003 r.
25) Art. 65b dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U.03.149.1451) zmieniającej nin. ustawę z dniem 12 wrze¶nia 2003 r.
26) Art. 65c dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U.03.149.1451) zmieniającej nin. ustawę z dniem 12 wrze¶nia 2003 r.
27) Art. 65d dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U.03.149.1451) zmieniającej nin. ustawę z dniem 12 wrze¶nia 2003 r.
28) Art. 65e dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U.03.149.1451) zmieniającej nin. ustawę z dniem 12 wrze¶nia 2003 r.
29) Art. 65f dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U.03.149.1451) zmieniającej nin. ustawę z dniem 12 wrze¶nia 2003 r.
30) Art. 65g dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U.03.149.1451) zmieniającej nin. ustawę z dniem 12 wrze¶nia 2003 r.
31) Art. 65h dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U.03.149.1451) zmieniającej nin. ustawę z dniem 12 wrze¶nia 2003 r.
32) Art. 65i dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U.03.149.1451) zmieniającej nin. ustawę z dniem 12 wrze¶nia 2003 r.
33) Art. 66 ust. 1a zmieniony przez art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
34) Art. 66 ust. 1b nie stosuje się do pojazdów zarejestrowanych przed dniem 1 stycznia 1988 r., a do pojazdów zarejestrowanych w okresie od dnia 1 stycznia 1988 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. stosuje się od dnia 1 stycznia 2004 r. - zob. art. 3 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz o zmianie ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.02.216.1825), która weszła w życie z dniem 17 stycznia 2003 r.
35) Art. 66 ust. 1b pkt 1 zmieniony przez art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 28 wrze¶nia 2003 r.
36) Art. 66 ust. 1c nie stosuje się do pojazdów zarejestrowanych przed dniem 1 stycznia 1988 r., a do pojazdów zarejestrowanych w okresie od dnia 1 stycznia 1988 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. stosuje się od dnia 1 stycznia 2004 r. - zob. art. 3 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz o zmianie ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.02.216.1825), która weszła w życie z dniem 17 stycznia 2003 r.
37) Art. 66 ust. 4 pkt 4 zmieniony przez art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 28 wrze¶nia 2003 r.
38) Art. 66 ust. 6 zmieniony przez art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 28 wrze¶nia 2003 r.
39) Art. 68 zmieniony przez art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
40) Art. 68a dodany przez art. 1 pkt 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
41) Art. 71 ust. 5 zmieniony przez art. 1 pkt 8 lit. a) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
42) Art. 71 ust. 6 dodany przez art. 1 pkt 8 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
43) Art. 71 ust. 7 dodany przez art. 1 pkt 8 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
44) Art. 72 ust. 1 pkt 6 zmieniony przez art. 115 lit. a) ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U.04.29.257) z dniem 1 maja 2004 r.
45) Art. 72 ust. 1 pkt 6a dodany przez art. 115 lit. b) ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U.04.29.257) z dniem 1 maja 2004 r.
46) Art. 72 ust. 1 pkt 7 uchylony przez art. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U.03.149.1451) zmieniającej nin. ustawę z dniem 12 wrze¶nia 2003 r.
47) Art. 72 ust. 1 pkt 8 dodany przez art. 141 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U.04.54.535) z dniem 1 maja 2004 r.
48) Art. 72 ust. 1a dodany przez art. 141 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U.04.54.535) z dniem 1 maja 2004 r.
49) Art. 72 ust. 2 zmieniony przez art. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U.03.149.1451) zmieniającej nin. ustawę z dniem 12 wrze¶nia 2003 r.
50) Art. 72 ust. 2 pkt 4 zmieniony przez art. 1 pkt 9 lit. a) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
51) Art. 73 ust. 3 zmieniony przez art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 28 wrze¶nia 2003 r.
52) Art. 75 ust. 2 zmieniony przez art. 148 pkt 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.03.124.1152) z dniem 1 stycznia 2004 r.
53) Art. 76 ust. 2 zmieniony przez art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 28 wrze¶nia 2003 r.
54) Art. 77 ust. 3:
- zmieniony przez art. 148 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.03.124.1152) z dniem 1 stycznia 2004 r.
- zmieniony przez art. 1 pkt 10 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
55) Art. 79a ust. 1 pkt 1 uchylony przez art. 1 pkt 13 lit. a) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
56) Art. 79a ust. 2 zmieniony przez art. 1 pkt 13 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
57) Art. 79a ust. 7 pkt 2 zmieniony przez art. 1 pkt 13 lit. c) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
58) Obecnie: m.st. Warszawy, stosownie do art. 31 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U.02.41.361), która weszła w życie w dniu wyborów do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego przypadających w związku z zakończeniem kadencji tych organów wybranych w dniu 11 paĽdziernika 1998 r., zgodnie z art. 33 tej ustawy.
59) Art. 80b ust. 1 pkt 1 lit j) dodana przez art. 148 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.03.124.1152) z dniem 1 stycznia 2004 r.
60) Art. 80b ust. 1 pkt 6 lit. e) uchylona przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U.03.149.1451) zmieniającej nin. ustawę z dniem 12 wrze¶nia 2003 r.
61) Art. 80b ust. 1a dodany przez art. 148 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.03.124.1152) z dniem 1 stycznia 2004 r.
62) Art. 80b ust. 2 zmieniony przez art. 148 pkt 3 lit. c) ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.03.124.1152) z dniem 1 stycznia 2004 r.
63) Art. 80b ust. 2 pkt 3 zmieniony przez art. 148 pkt 3 lit. c) ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.03.124.1152), który wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2004 r., jednak nie póĽniej niż z dniem uzyskania członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej.
64) Art. 80c ust. 1 pkt 8 zmieniony przez art. 17 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi wła¶ciwemu do spraw finansów publicznych (Dz.U.03.137.1302) z dniem 1 wrze¶nia 2003 r.
65) Art. 80c ust. 1 pkt 9a dodany przez art. 148 pkt 4 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.03.124.1152) z dniem 1 stycznia 2004 r.
66) Art. 80c ust. 1 pkt 9b dodany przez art. 8 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.04.121.1264) z dniem 1 lipca 2004 r.
67) Art. 80c ust. 1 pkt 10a dodany przez art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. o zmianie ustawy o strażach gminnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.130.1190) z dniem 25 stycznia 2004 r.
68) Art. 80c ust. 1 pkt 13 dodany przez art. 17 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi wła¶ciwemu do spraw finansów publicznych (Dz.U.03.137.1302) z dniem 1 wrze¶nia 2003 r.
69) Art. 80c ust. 1 pkt 14 dodany przez art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 29 paĽdziernika 2003 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.03.210.2036) z dniem 1 lipca 2004 r.
70) Art. 80d ust. 2 zmieniony przez art. 148 pkt 5 lit. a) ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.03.124.1152) z dniem 1 stycznia 2004 r.
71) Art. 80d ust. 3 dodany przez art. 148 pkt 5 lit. b) ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.03.124.1152) z dniem 1 stycznia 2004 r.
72) Art. 80d ust. 4 dodany przez art. 148 pkt 5 lit. b) ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.03.124.1152) z dniem 1 stycznia 2004 r.
73) Art. 80d ust. 5 dodany przez art. 148 pkt 5 lit. b) ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.03.124.1152) z dniem 1 stycznia 2004 r.
74) Rozdział 2b uchylony przez art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U.03.149.1451) zmieniającej nin. ustawę z dniem 12 wrze¶nia 2003 r.
75) Art. 81 ust. 4 zmieniony przez art. 1 pkt 15 lit. a) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
76) Art. 81 ust. 6 zmieniony przez art. 1 pkt 15 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
77) Art. 81 ust. 8 pkt 1 zmieniony przez art. 1 pkt 15 lit. c) tiret pierwsze ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
78) Art. 81 ust. 8 pkt 1a dodany przez art. 1 pkt 15 lit. c) tiret drugie ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
79) Art. 81 ust. 8 pkt 4 dodany przez art. 148 pkt 6 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.03.124.1152) z dniem 1 stycznia 2004 r.
80) Art. 81 ust. 8 pkt 5 dodany przez art. 1 pkt 15 lit. c) tiret trzecie ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
81) Art. 82 ust. 2 zmieniony przez art. 148 pkt 7 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.03.124.1152) z dniem 1 stycznia 2004 r.
82) Art. 83 zmieniony przez art. 22 pkt 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
83) Art. 83a dodany przez art. 22 pkt 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
84) Art. 83b dodany przez art. 22 pkt 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
85) Art. 84 ust. 2 zmieniony przez art. 22 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
86) Art. 84 ust. 2a dodany przez art. 22 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
87) Art. 84a ust. 1 zmieniony przez art. 22 pkt 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
88) Art. 86 zmieniony przez art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 28 wrze¶nia 2003 r.
89) Art. 86 ust. 1 zmieniony przez art. 22 pkt 5 lit. a) ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
90) Art. 86 ust. 2 pkt 5 zmieniony przez art. 22 pkt 5 lit. b) ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
91) Art. 88 ust. 6:
- zmieniony przez art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 28 wrze¶nia 2003 r.
- zmieniony przez art. 9 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 29 paĽdziernika 2003 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.03.210.2036) z dniem 1 lipca 2004 r.
92) Art. 88 ust. 7 dodany przez art. 9 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 29 paĽdziernika 2003 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.03.210.2036) z dniem 1 lipca 2004 r.
93) Od dnia 17 paĽdziernika 2001 r. wła¶ciwych sądów, stosownie do art. 9 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U.01.106.1148), która weszła w życie z dniem 17 paĽdziernika 2001 r.
94) Art. 95 ust. 2 zmieniony przez art. 4 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 1 stycznia 2004 r.
95) Art. 95 ust. 2a dodany przez art. 4 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 1 stycznia 2004 r.
96) Art. 95a dodany przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 1 stycznia 2004 r.
97) Art. 97 ust. 1 zmieniony przez art. 148 pkt 9 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.03.124.1152) z dniem 1 stycznia 2004 r.
98) Art. 98 ust. 1 zmieniony przez art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 1 stycznia 2004 r.
99) Art. 89 skre¶lony przez art. 1 pkt 53 ustawy z dnia 6 wrze¶nia 2001 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.01.129.1444), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r.
100) Obecnie: m.st. Warszawy, stosownie do art. 31 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U.02.41.361), która weszła w życie w dniu wyborów do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego przypadających w związku z zakończeniem kadencji tych organów wybranych w dniu 11 paĽdziernika 1998 r., zgodnie z art. 33 tej ustawy.
101) Art. 99a zmieniony przez art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 1 stycznia 2004 r.
102) Art. 100 ust. 1 pkt 2 zmieniony przez art. 4 pkt 6 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 1 stycznia 2004 r.
103) Od dnia 17 paĽdziernika 2001 r. wła¶ciwy sąd, stosownie do art. 9 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U.01.106.1148), która weszła w życie z dniem 17 paĽdziernika 2001 r.
104) Od dnia 17 paĽdziernika 2001 r. wła¶ciwy sąd, stosownie do art. 9 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U.01.106.1148), która weszła w życie z dniem 17 paĽdziernika 2001 r.
105) Art. 100c ust. 1 pkt 8a dodany przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. o zmianie ustawy o strażach gminnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.130.1190) z dniem 25 stycznia 2004 r.
106) Art. 100c ust. 1 pkt 10 zmieniony przez art. 17 pkt 3 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi wła¶ciwemu do spraw finansów publicznych (Dz.U.03.137.1302) z dniem 1 wrze¶nia 2003 r.
107) Art. 100c ust. 1 pkt 11 dodany przez art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 29 paĽdziernika 2003 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.03.210.2036) z dniem 1 lipca 2004 r.
108) Art. 100d ust. 2 zmieniony przez art. 148 pkt 10 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.03.124.1152) z dniem 1 stycznia 2004 r.
109) Art. 102 zmieniony przez art. 22 pkt 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
110) Art. 103 zmieniony przez art. 22 pkt 7 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
111) Art. 103a uchylony przez art. 22 pkt 8 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
112) Art. 104 zmieniony przez art. 22 pkt 9 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
113) Art. 105 ust. 2 pkt 4 zmieniony przez art. 22 pkt 10 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
114) Od dnia 17 paĽdziernika 2001 r. wła¶ciwego sądu, stosownie do art. 9 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U.01.106.1148), która weszła w życie z dniem 17 paĽdziernika 2001 r.
115) Art. 106 ust. 1 zmieniony przez art. 4 pkt 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 1 stycznia 2004 r.
116) Art. 106 ust. 2 zmieniony przez art. 4 pkt 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 1 stycznia 2004 r.
117) Art. 108 zmieniony przez art. 22 pkt 11 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
118) Art. 110 ust. 1 pkt 1 uchylony przez art. 1 pkt 16 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
119) Od dnia 17 paĽdziernika 2001 r. wła¶ciwego sądu, stosownie do art. 9 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U.01.106.1148), która weszła w życie z dniem 17 paĽdziernika 2001 r.
120) Art. 110 ust. 1 pkt 6 zmieniony przez art. 22 pkt 12 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
121) Art. 111 ust. 1 zmieniony przez art. 1 pkt 17 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
122) Art. 111 ust. 2 zmieniony przez art. 4 pkt 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 1 stycznia 2004 r.
123) Art. 111 ust. 3 zmieniony przez art. 4 pkt 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 1 stycznia 2004 r.
124) Art. 113 ust. 1 pkt 1 zmieniony przez art. 1 pkt 18 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
125) Obecnie: m.st. Warszawy, stosownie do art. 31 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U.02.41.361), która weszła w życie w dniu wyborów do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego przypadających w związku z zakończeniem kadencji tych organów wybranych w dniu 11 paĽdziernika 1998 r., zgodnie z art. 33 tej ustawy.
126) Art. 115 ust. 1 pkt 5 dodany przez art. 22 pkt 13 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
127) Art. 115 ust. 2 pkt 4 zmieniony przez art. 4 pkt 9 lit. a) ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 1 stycznia 2004 r.
128) Art. 115 ust. 2 pkt 5 dodany przez art. 4 pkt 9 lit. b) ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 1 stycznia 2004 r.
129) Rozdział 2a uchylony przez art. 4 pkt 10 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 1 stycznia 2004 r.
130) Art. 122 zmieniony przez art. 4 pkt 11 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 1 stycznia 2004 r.
131) Art. 124 zmieniony przez art. 4 pkt 12 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 1 stycznia 2004 r.
132) Art. 124 ust. 3 zmieniony przez art. 22 pkt 14 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
133) Art. 124a zmieniony przez art. 22 pkt 15 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
134) Art. 124b ust. 2 zmieniony przez art. 22 pkt 16 lit. a) ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
135) Art. 124b ust. 3 zmieniony przez art. 22 pkt 16 lit. b) ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
136) Art. 124b ust. 3a dodany przez art. 22 pkt 16 lit. c) ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
137) Art. 124b ust. 4 zmieniony przez art. 22 pkt 16 lit. d) ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
138) Art. 124b ust. 5 dodany przez art. 4 pkt 13 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 28 wrze¶nia 2003 r.
139) Art. 125 zmieniony przez art. 4 pkt 14 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 28 wrze¶nia 2003 r.
140) Art. 125 pkt 2 zmieniony przez art. 22 pkt 17 lit. a) ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
141) Art. 125 pkt 4a dodany przez art. 22 pkt 17 lit. b) ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalno¶ci gospodarczej (Dz.U.04.173.1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r.
142) Art. 129 ust. 2 pkt 2 zmieniony przez art. 4 pkt 15 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 1 stycznia 2004 r.
143) Art. 129 ust. 4 zmieniony przez art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 28 wrze¶nia 2003 r.
144) Art. 130a ust. 4 zmieniony przez art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. o zmianie ustawy o strażach gminnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.130.1190) z dniem 25 stycznia 2004 r.
145) Art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a) zmieniona przez art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U.04.92.884) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 maja 2004 r.
146) Art. 134 zmieniony przez art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 28 wrze¶nia 2003 r.
147) Art. 139 ust. 3 zmieniony przez art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.03.149.1452) z dniem 28 wrze¶nia 2003 r.
148) Obecnie: m.st. Warszawy, stosownie do art. 31 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U.02.41.361), która weszła w życie w dniu wyborów do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego przypadających w związku z zakończeniem kadencji tych organów wybranych w dniu 11 paĽdziernika 1998 r., zgodnie z art. 33 tej ustawy.
149) Obecnie: ministra wła¶ciwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, stosownie do art. 44 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U.01.154.1800), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r.
150) Z dniem 24 grudnia 1999 r. art. 145 ust. 2 w zakresie, w jakim uzależnia wykonywanie zawodu przez dotychczasowych instruktorów i wykładowców nauki jazdy w o¶rodkach szkolenia lub szkołach jazdy, wykonujących te czynno¶ci w dniu wej¶cia w życie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 1991 r. o zmianie ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.91.73.321), od posiadania ¶redniego wykształcenia, został uznany za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 grudnia 1999 r. (Dz.U.99.106.1216).
151) Art. 150 ust. 1 zmieniony przez art. 148 pkt 11 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.03.124.1152) z dniem 1 stycznia 2004 r.

 

 

Do góry

 

MENU
Wiadomo¶ci | Sprzęt | Sklep rowerowy | Testy | Katalog WWW | Turystyka | Kupowanie
| Trasy Instrukcje | Humor | Historia | Gry | Programy | Tapety | Wygaszacze
Dodatki | Giełda | Prawo | Ksi±żki | Ubranie | Jedzenie | Zdrowie | Miasto | Różne
Logowanie | O nas | Reklama | Kontakt | Subskrypcja | Szukaj |
(c) 1995-2010 Wszelkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie oraz wykorzystywanie artykułów publikowanych w witrynie www.wrower.pl bez zezwolenia zabronione.