W poprzednim odcinku opisaliśmy jaki sprzęt kupić do fotografowania. Kupno aparatu to jednak dopiero wstęp do fotografowania. Wciąż pokutuje twierdzenie, że im lepszy, droższy aparat, tym lepsze będziemy robić zdjęcia. Nic bardziej mylnego. To nie aparat, ale fotograf robi zdjęcie ! Nie mając pojęcia o sztuce - bo tak to możemy nazwać - fotografowania, nawet najlepszym sprzętem nic nie zdziałamy. Z kolei ktoś, kto się na tym zna, zrobi piękne zdjęcie najprostszym aparatem, choćby tym wbudowanym w telefon komórkowy. Jak zatem robić dobre zdjęcia ? Nie ma na to prostej odpowiedzi, ale spróbujemy wam pomóc przedstawiając kilka zasad, którymi możecie się kierować. Ale jak to w sztuce bywa - pamiętajmy nie ma żadnych żelaznych norm. Przykładowo; powiemy że nie powinniśmy głównego motywu zdjęcia umieszczać centralnie, ale to nie oznacza że takie właśnie zdjęcie nie będzie mogło być artystyczne ! Przełamywanie kanonów to już jednak wyższa szkoła jazdy, a my zajmiemy się podstawami. Pokażemy jak fotografować tak aby zdjęcia były lepsze, i jak nie robić podstawowych błędów.

Zanim przejdziemy do omawiania poszczególnych zagadnień kompozycji oraz techniki fotografowania, wyjaśnijmy podstawowe pojęcia - przesłony, czasu otwarcia migawki, ogniskowej i głębi ostrości .

Teoria fotografowania

Przesłona, czas otwarcia migawki, ogniskowa, czułość oraz głębia ostrości

Proces rejestracji zdjęcia wbrew pozorom jest bardzo prosty i technicznie zależy tylko od czterech parametrów, którymi w bardziej zaawansowanych aparatach kompaktowych oraz wszystkich lustrzankach fotograf może manipulować.

Przesłona: jest to okrągły otwór umieszczony w obiektywie regulujący ilość światła wpadającego przez obiektyw na materiał światłoczuły. Jej wielkość oznacza się liczbą otworu przesłony f - może przybrać przykładowe wartości: 1,0 1,4 2,0 2,8 4,0 5,6 8,0 11 16 22 32. Im większa wartość przesłony, tym bardziej zasłonięty jest otwór - więc tym mniej wpada światła. Za mała wartość przesłony będzie powodowała prześwietlenie, a za duża niedoświetlenie. Im mniejsza wartość przesłony tym mniejsza będzie głębia ostrości.

Czas otwarcia migawki - to czas w którym będzie rejestrowana scena na materiale światłoczułym. Stosowanie krótkich czasów (np. 1/1000) "zamraża" ruch. Jeśli chcemy oddać dynamikę zastosujmy dłuższe czasy (np. 1/30), które spowodują rozmycie poruszającego się obiektu - np. rowerzysty.

Ogniskowa (zoom) - w dużym uproszczeniu oznacza optyczne zbliżenie - obiektywy o dużej ogniskowej pozwalają nam zrobić zdjęcie bez podchodzenia blisko do fotografowanego obiektu. Tylko lustrzanki maja możliwość wymiany obiektywów. Standardowy zestaw to jeden obiektyw 28-80 mm (18-55 w przypadku lustrzanek cyfrowych ) oraz drugi 80-200 mm. Im dłuższą zastosujemy ogniskową tym mniejsza będzie głębia ostrości.

Czułość - to wrażliwość kliszy na światło. Im bardziej jest czuły film (ma wyższą wartość ISO) tym więcej światła rejestruje. Mówiąc prościej - w gorszych warunkach oświetleniowych, tam gdzie jest ciemno stosujemy czułe filmy. Tradycyjna klisza filmowa posiadała jedną czułość - zazwyczaj 100, 200 lub 400 ISO. Powodowało to sporą niedogodność - w momencie zmiany warunków oświetleniowych trzeba było wypstrykać film do końca, lub go zwinąć i zapamiętać ile klatek zrobiliśmy na nim. W aparatach cyfrowych sprawa jest o wiele prostsza - w każdej chwili możemy zmienić wartość czułości. Teoretycznie najlepiej byłoby fotografować na jak najwyższej czułości. Jest jednak małe "ale". W filmach analogowych wyższa czułość oznaczała wyższa "ziarnistość" zdjęcia. Natomiast w fotografii cyfrowej wyższa czułość wiąże się z tzw. szumami - czyli możliwością wystąpienia losowych kolorowych przypadkowych pikseli. Z tego powodu najlepiej fotografować przy czułości około 200-400 ISO. W wyjątkowych sytuacjach (ciemno) można zwiększyć do 1600-3200 ISO na czas zrobienia pojedyńczego zdjęcia.

Głębia ostrości - wynika z ustawienia przesłony oraz ogniskowej - mówi nam jak duża część sceny na zdjęciu będzie ostra. Duża głębia ostrości pozwala pokazać cały kadr ostry - zarówno przedmioty położone blisko fotografującego, jak i te położone daleko. Małą głębię ostrości wykorzystujemy przede wszystkim w portretach - tak aby twarz była ostra a tło rozmazane.

Najprostsze aparaty nie umożliwiają niestety manipulowania przesłoną i czasem otwarcia migawki - podstawowymi parametrami wpływającymi na jakość zdjęcia - wszystko robi za nas automatyka. Czułość (ISO) w prostych aparatach jest również dobierana automatycznie przez aparat. Regulację ogniskowej (zooma) ma większość aparatów.

Tryby pracy aparatu

Dużo aparatów cyfrowych i wszystkie lustrzanki pozwalają fotografowi pracować w czterech podstawowych trybach:

• manualnym (M) - kiedy fotograf sam ustawia przesłonę i czas

• preselekcji przesłony (A) - kiedy fotograf sam ustawia przesłonę, a aparat dobiera właściwy czas

• preselekcji czasu (S) - kiedy fotograf sam ustawia czas, a aparat dobiera właściwą przesłonę

• automatycznym (P) - kiedy aparat sam dobiera czas i przesłonę (pełna automatyka)

Kompozycja zdjęcia

Wykorzystanie zasady trójpodziału,
oraz linii prowadzących.

Trójpodział

Zasada od wieków stosowana w malarstwie jest również wykorzystywana w fotografii. Patrząc przez wizjer aparatu w wyobraźni podzielmy go sobie dwoma liniami w pionie i w poziomie, tak aby uzyskać siatkę podobną do diagramu gry w kółko i krzyżyk. Cztery punkty w których krzyżują się linie to tak zwane "mocne punkty" - w których powinien znaleźć się główny motyw kadru. Dzięki temu kadr będzie dobrze wyważony i mniej statyczny.

Głębia ostrości

Jeśli mamy możliwość - wykorzystujmy głębię ostrości - pozwoli nam na położenie akcentu na wybrany przez nas element kadru. Klasycznym przykładem jest portret. Stosujemy do niego ogniskowa rzędu 90 mm i jak najmniejsza przesłonę - ok. 4.0, lub 2,8 - w lepszej klasy obiektywach. W zdjęciach krajobrazowych zależy nam na dużej głębi ostrości - a więc krótka ogniskowa (28-50 mm) i duża wartość przesłony.

Duża głębia ostrości - ogniskowa ok. 30 mm, przesłona ok. 11. Wszystkie plany kadru ostre.

Mała głębia ostrości - zdjęcie portretowe - ogniskowa ok. 90 mm, przesłona 4,0. Nieostre tło i pierwszy plan.

Wykorzystanie naturalnego obramowania.

Obramowanie

Zdjęcie możemy łatwo uatrakcyjnić wprowadzając naturalne obramowanie - np. stojące na pierwszym planie drzewo z gałęzią, światło okna, budynek czy brama z której robimy ujęcie. Obramowaniem możemy nadać efekt trójwymiarowości zdjęciu - szczególnie gdy fotografowany obiekt jest na innym planie. Element będący obramowaniem powinien być zdecydowanie ostry (duża wartość przesłony, duża głębia ostrości), lub rozmyty (mała wartość przesłony, mała głębia ostrości). Pamiętajmy, że obramowanie jest również elementem kadru, więc powinno mieć pewien walor estetyczny.

Wykorzystanie kontrastu kolorów.

Kontrast

Świat jest kolorowy - pokażmy ten fakt na swoich zdjęciach. Rowerzysta na tle majowej żółci kwiatów rzepaku, i świeżej zieleni pól to naprawdę piękny widok. Bardzo dobrą porą roku na fotografowanie jest jesień - istna orgia kolorów.

Punkt widzenia

Większość zdjęć jest robiona z wysokości człowieka. Wcale tak nie musi być. Eksperymentujmy - połóżmy się na ziemi, wejdźmy na pagórek, śmietnik - może stamtąd będzie ciekawsze ujęcie. Popatrzmy do góry i pod nogi - tam też jest ciekawie.

Punkt widzenia - czasami warto zadrzeć głowę do góry

albo wejść pod rower z aparatem...

Zdjęcia pod słońce też mogą
być ciekawe - nawet
jeśli fotografowanym obiektem
będzie tylko zwykła palma.

Światło

To istota fotografii. Tak naprawdę to właśnie odbite od przedmiotów, ludzi i przyrody światło uwieczniamy na materiale światłoczułym. Zupełnie różne zdjęcia możemy wykonać temu samemu obiektowi w różnym oświetleniu. Inaczej będzie wyglądała scena oświetlona wschodzącym słońcem, inaczej w samo południe, jeszcze zupełnie inaczej po zmroku - oświetlona sztucznym światłem. Nie ma oczywiście żadnego kanonu, ale zachęcamy do fotografowania porankiem i wieczorową porą - światło jest wtedy ciepłe i miękkie. Zdjęcia zrobione w samo południe - gdy słońce jest położone wysoko nad horyzontem - będą mocno kontrastowe i ostre.

Światło ciepłe będzie oczywiście przy wschodzi i zachodzie słońca. Chłodne światło występuje tuz przed wschodem słońca, w pochmurny dzień lub gdy fotografowany obiekt znajduje się w cieniu.

Zanim jeszcze spojrzymy w wizjer aparatu zorientujmy się gdzie znajduje się źródło światła - zazwyczaj oczywiście będzie to słońce. Zupełnie inaczej będzie wyglądało zdjęcie zrobione pod światło, a inaczej zrobione przy oświetleniu przednim. W większości przypadków powinniśmy pstrykać "ze światłem" - czyli mając słońce za plecami, lub z boku. Fotografowanie pod słońce to już wyższa szkoła jazdy, pozwalająca na uzyskanie ciekawych efektów.

Zdjęcie zrobione w ciemny i pochmurny dzień tez może być ciekawe...

Ciepłe światło zachodzącego słońca

Droga jako linia prowadzącą

Linie prowadzące

Do fotografowania ciekawego krajobrazu warto wybrać linię prowadzącą - czyli taki element krajobrazu za którym oko podąży z lewej do prawej, lub z dołu na górę. Dla nas - rowerzystów może to być przede wszystkim droga, lub płot stojący przy niej.

Kadrowanie

Zwykły kamień - ciekawa faktura

Nawet nieciekawe ujęcie może znacznie zyskać na wartości jeśli inaczej je skadrujemy. Fotograf musi się ruszać - nie będziemy robić dobrych zdjęć, jeśli wszystkie będziemy "strzelać" tak jak stoimy po wyjęciu aparatu z futerału. Popatrzmy na szczegóły - może warto pokazać tylko niewielki fragment krajobrazu ? Może zamiast robić kolejne ujęcie w stylu "rowerzysta i krajobraz" warto się skupić na fragmencie roweru ? A może krajobrazu ? Popatrzmy pod nogi, zbliżmy się do drzewa, kamieni - może struktura kory będzie interesującym obiektem ? Wykorzystajmy zooma, ruszajmy się !

Nawet zwykły asfalt może być ciekawy, jeśli wykorzystamy go jako linię prowadzącą oraz odpowiednio skadrujemy

Wykorzystanie efektu kadrowania, oraz kontrastu

Technika fotografowania

Niedoświetlenie

Nieoświetlone zdjęcie to ciemne zdjęcie. Powstanie w tedy , gdy fotografowana scena będzie miała za mało światła (czyli będzie za ciemno) lub gdy ustawimy za małe wartości przesłony lub też czasu.

Prześwietlenie

To sytuacja dokładnie odwrotna niż niedoświetlenie. Za dużo światła, za długi czas naświetlania, zbyt mała wartość przesłony grozi tzw przepaleniem. Zdjęcie z białymi plamami jest nieczytelne i mało atrakcyjne.

 

niedoświetlone zdjęcie

Prześwietlone zdjęcie

Nieostre zdjęcia

Robiąc zdjęcia "z ręki", bez użycia statywu zdarza się, że są one nieostre, szczególnie, gdy robimy je obiektywem o dużej ogniskowej - od 100 mm. Generalnie możemy trzymać się zasady, że zdjęcie będzie prawidłowe gdy będziemy robić na czasie krótszym (w sekundach) od odwrotności ogniskowej w milimetrach. Czyli dla 100 mm bezpiecznym czasem będzie 1/100 s, dla 30 mm 1/30 itd… Jeśli nie możemy spełnić tego warunku najlepiej wykorzystać statyw. Z taki sprzętem na rowerze jeżdżą tylko pasjonaci, wiec możemy sobie radzić w inny sposób - np. opierając aparat o ścianę budynku, lub kładąc go na samochodzie czy też słupku przydrożnym. Stary sposób to woreczek z ryżem, lub innym sypki materiałem (piasek, mąka) - gdy ułożymy na nim aparat dowolnie będziemy mogli go wypozycjonować.

Niebezpieczeństwem dla aparatów fotograficznych z autofocusem (czyli praktycznie wszystkich obecnie sprzedawanych) jest fotografowanie obiektów nieznajdujących się w centrum kadru. Klasycznym przykładem jest kadr zwierający portret dwóch stojących obok siebie osób - od piersi w górę. Aparat mierzy odległość czujnikiem znajdującym się w centrum kadru. W takim przypadku w centrum kadru będzie tylko tło (pomiędzy głowami osób) - i właśnie na to tło zostanie ustawiona ostrość.

Lepsze aparaty mają możliwość zablokowania ostrości zazwyczaj poprzez wciśnięcie spustu do połowy. Fotografując dwie postacie celujemy na jedną - tak aby znajdowała się w centrum kadru, naciskamy spust do połowy i przekadrowujemy do właściwej kompozycji. Dopiero teraz naciskamy spust do końca. Niektóre aparaty - w szczególności lustrzanki - mają możliwość wyboru pól autofokusa - wtedy wystarczy wybrać pole położone nie centralnie, ale z boku kadru.

Długi czas naświetlania

Długi czas otwarcia migawki.

Szeroki kąt

Obiektyw szerokokątny (10-30 mm) jest przeznaczony głównie do robienia zdjęć krajobrazowych. Bardzo dobrze nadaje się również do reporterskich ujęć - pozwala objąć całą scenę; ludzi i otoczenie. Musimy jednak uważać aby takim obiektywem nie robić z bliska zdjęć ludzi - w szczególności portretów, gdyż będą one zdeformowane.

Lampa błyskowa

Większość z was wykorzystuje wbudowane lampy błyskowe, które mają niewielki zasięg. Może je stosować gdy fotografowany obiekt jest oddalony maksymalnie o 4-6 metrów. Używanie jej do fotografowania wieczorem lub w nocy dalszych scen narobi więcej szkód niż pożytku. Gdy aparat "wie", że będzie używał lampy ustawi parametry ekspozycji (czas i przesłonę)

Wieczorne zdjęcie - widać wyraźny
odbłysk od odblasków na sakwach

Innym niebezpieczeństwem używania lampy są odbicia od przedmiotów leżących na pierwszym planie. Jeśli robimy zdjęcie grupie powiedzmy 4 osób zwróćmy uwagę czy między nimi a obiektywem aparatu nie znajduje się jakiś przedmiot, szczególnie błyszczący - np. lusterko, oparcie krzesła, fragment stołu, gałąź, czy nawet czyjaś ręka. Odbłysk lampy będzie widoczny jako biała plama psująca całe zdjęcie.

Rowerzyści są narażeni na jeszcze jedna niedogodność związaną z używaniem lampy. Jeśli będziemy fotografować wieczorem, lub w nocy rower z sakwami lub rowerzystę w ubraniu zawierającym elementy odblaskowe ze zdjęcia nic nie wyjdzie. Światło ze zwielokrotnioną siłą odbije się na najmniejszym elemencie zawierającym odblask.

Pokazujemy nasze zdjęcia

Kiedy po wakacjach będziemy chcieli się pochwalić rodzinie i znajomym naszymi zdjęciami - czy to w postaci odbitek na papierze, czy też po prostu na ekranie komputera nigdy nie pokazujmy wszystkich naszych zdjęć ! O wiele większe wrażenie zrobią wybrane dobre technicznie i kompozycyjnie 50 zdjęć niż na przykład wszystkie 200 które zrobiliśmy. Zasada jest prosta - nawet jeśli będą to zdjęcia z podróży dookoła świata, większość ludzi nie jest w stanie "za jednym posiedzeniem" oglądnąć bez znużenia więcej niż ok. 200 zdjęć. Inaczej będzie to po prostu nudne. Niestety fotografia cyfrowa ma jedna dużą wadę - właściciel takiego aparatu może bez żadnych dodatkowych kosztów pstrykać tysiące zdjęć, którymi będzie później zamęczał oglądających.

Do góry

MENU

Wiadomości | Sprzęt | Sklep rowerowy | Testy | Katalog WWW | Turystyka | Kupowanie | Trasy Instrukcje | Humor | Historia | Gry | Programy | Tapety | Wygaszacze Dodatki | Giełda | Prawo | Książki | Ubranie | Jedzenie | Zdrowie | Miasto | Różne

Logowanie | O nas | Reklama | Kontakt | Subskrypcja | Szukaj |

(c) 1995-2010 Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie oraz wykorzystywanie artykułów publikowanych w witrynie www.wrower.pl bez zezwolenia zabronione.